Interrex (łac. inter – między, rex – król) – określenie stosowane w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a wcześniej także w Koronie Królestwa Polskiego, w odniesieniu do regenta państwa, osoby zastępującej władcę w okresie bezkrólewia. Stanowisko to wzorowane było na urzędzie interrexa, wyłanianego przez senat rzymski w czasie bezkrólewia.

Interrex był najwyższym dostojnikiem państwowym sprawującym niektóre funkcje monarsze w czasie bezkrólewia. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1572–1764 był nim każdorazowo prymas Polski, którego z ważnych przyczyn mógł zastąpić tylko wyznaczony przez niego inny dostojnik kościelny (zwyczajowo biskup kujawski, który sporadycznie używał tytułu wiceprymasa). Podczas posiedzeń senatu fotel interrexa ustawiano na tle baldachimu, lecz poniżej stopni tronu królewskiego. Za fotelem interrexa stawał kanonik nazywa­ny krucygierem, który trzymał wysoki ozdobny krzyż będący oznaką prymasowskiej godności.

Interrex reprezentował kraj w sprawach międzynarodowych i kierował administracją państwową. W wyjątkowych okolicznościach mógł decydować o wojnie. Przewodniczył i zwoływał zgromadzenia szlacheckie: konwokację i elekcję. Prymas zwoływał sejmiki, ale tylko przedkonwokacyjne. Kierował wyborem króla, dokonywał jego nominacji i koronacji, ale dokonywał tego jako głowa Kościoła katolickiego w PolsceTomasz Kucharski, Sejmy elekcyjne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1632–1733, Warszawa 2021, s. 65, 66..

Od 1451 mocą przywileju Kazimierza IV Jagiellończyka prymas Polski miał prawo koronowania każdorazowego króla i królowej Polski. +RokInterrex w czasach Korony Królestwa PolskiegoW encyklopedii Historii Polski w haśle interrex piszę iż pełnili ją najpierw arcybiskupi gnieźnieńscy a następnie Prymasi Polski w czasie bezkrólewia skąd też osoba arcybiskupa Bodzęty.Portret1382-1384Bodzęta159x159px1444-1447Wincenty Kot (realną władzę w kraju sprawował Zbigniew Oleśnicki, o czym świadczy, że to właśnie Zbigniew Oleśnicki a nie Wincenty Kot przyjmowali poselstwa oraz wysyłali poselstwa)140x140px1492Zbigniew Oleśnicki148x148px1501Fryderyk Jagiellończyk137x137px1506Andrzej Boryszewski159x159px Rok objęcia urzęduRok złożenia urzęduInterrex (prymas Polski)Portret15721573Jakub Uchański154x154px15741575Jakub Uchański (ponownie)154x154px15861587Stanisław Karnkowski160x160px16321633Jan Wężyk181x181px16481648Maciej Łubieński177x177px16681669Mikołaj Jan Prażmowski166x166px16731674Kazimierz Florian Czartoryski164x164px16741674śmierć interrexa Kazimierza Floriana Czartoryskiego w czasie trwania elekcji spowodowały, że zastępował go biskup krakowski Andrzej Trzebicki201x201px16961697Michał Radziejowski189x189px17041705Michał Radziejowski (ponownie)189x189px17041705pozbawionego przez papieża jurysdykcji kościelnych i ukrywającego się interrexa Michała Radziejowskiego zastępował biskup poznański Mikołaj Święcicki130x130px17061709W 1706 roku po abdykacji Augusta II Mocnego przejął ster rządów i pod naciskiem cara Piotra I ogłosił bezkrólewie i siebie interrexem Stanisław Szembekmały17331734Teodor Potocki169x169px17631764Władysław Aleksander Łubieński162x162px

Zobacz też prorex kamerling vicesgerent lord protektor Rada Regencyjna

Przypisy

Literatura Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak. Historia ustroju i prawa polskiego. Warszawa 2001. Przywileje i godności Prymasów Polski

! Kategoria:I Rzeczpospolita