Orka (Orcinus) – rodzaj wodnych ssaków z rodziny delfinowatych (Delphinidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w prawie każdym środowisku morskim od równika po obie strefy polarne.
Morfologia Długość ciała 770–980 cm; masa ciała 4700–6600 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1860 roku austriacki przyrodnik Leopold Fitzinger w publikacji swojego autorstwa dotyczącej historii naturalnej ssaków. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) orka oceaniczna (O. orca)Waleń znany już starożytnym, terminu orca pierwszy użył Pliniusz, który ogólnie go też scharakteryzował w Historia naturalis (ks. IX, rozdz. V).. Wcześniejsza nazwa – Orca, którą opublikował w 1846 roku angielski zoolog John Edward Gray, okazała się młodszym homonimem innego rodzaju waleni (zyfiowate) opisanego w 1830 roku.
Etymologia Orca: ‘jakiś rodzaj wieloryba’. Gatunek typowy (Linneuszowska tautonimia): Delphinus gladiator (= Delphinus orca ). Orcinus: łac. orca „jakiś rodzaj wieloryba”; przyrostek -inus ‘należący do, odnoszący się do’. Ophysia: etymologia niejasna, Gray nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej, być może od ophrus, οφρυος ophruos ‘brew’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Orca capensis (= Delphinus orca ). Gladiator: łac. gladiator, gladiatoris ‘gladiator, rozbójnik’, od gladius ‘miecz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Orca stenorhyncha (= Delphinus orca ). Grampus: zniekształcenie ‘wielka ryba’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Delphinus grampus (= Delphinus orca ).
Podział systematyczny We wcześniejszych ujęciach systematycznych do rodzaju należał jeden gatunek – O. orca – jednak analizy w oparciu o dane morfologiczne i genetyczne wykazały, że O. orca stanowi kompleks trzech gatunków (The Society for Marine Mammalogy uznaje je za podgatunki O. orca); jednak nawet mimo tego podziału O. orca wciąż jest parafiletyczna i potrzebne są dalsze prace taksonomiczne, aby szerzej ustalić granice gatunków w obrębie Orcinus; wstępna klasyfikacja za Mammal Diversity Database: Orcinus orca Linnaeus, 1758 – orka oceaniczna Orcinus rectipinnus (Cope, 1869) Orcinus ater (Cope, 1869)
Opisano również gatunki wymarłe: Orcinus citoniensis (pliocen–plejstocen) Orcinus paleorca (plejstocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Delfinowate