mały|Leo Blech ok. 1900 r. mały|Leo Blech dyrygujący kwartetem smyczkowym w Dortmundzie w 1925 r.- Moritz Coschell mały|Wczesne nagranie wykonania utworu Richarda Wagnera pod batutą Leo Blecha, 1916 r. Leo Blech (ur. 21 kwietnia 1871 w Akwizgranie, zm. 25 sierpnia 1958 w Berlinie) – niemiecki kompozytor i dyrygent. Prawdopodobnie najbardziej znany jest ze swojej pracy w Königliches Opernhaus (później Berlińskiej Opery Narodowej / Staatsoper Unter den Linden) w latach 1906–1937, a później jako dyrygent berlińskiej Städtische Oper w latach 1949–1953. Blech był znany z rzetelnych, klarownych i eleganckich wykonań, zwłaszcza utworów Wagnera, Verdiego i Carmen Bizeta (tę operę dyrygował ponad 600 razy) oraz doceniany za wrażliwość akompaniatorską.
Wczesne lata i edukacja Blech urodził się jako szóste dziecko w żydowskiej rodzinie w Akwizgranie w Prusach Reńskich. Jego ojciec był producentem szczotek i pędzli, w dokumentach wymieniany jest także jako właściciel sklepu z fortepianami. Dwaj starsi bracia pobierali lekcje gry na tym instrumencie, starsza siostra posiadała przynajmniej jeden fortepian. Leo również otrzymywał lekcje gry i występował publicznie w wieku 7 lat w Akwizgranie.
Po ukończeniu Hochschule für Musik w Berlinie, gdzie uczył się gry na fortepianie u Ernsta Rudorffa i kompozycji u Woldemara Bargiela, Leo Blech studiował prywatnie u Engelberta Humperdincka.
Kariera Po krótkiej pracy w handlu, w 1893 r. został dyrygentem w Stadttheater Aachen. Debiut w tej roli odbył się podczas premierowego wykonania opery własnego autorstwa pt. Aglaja do libretta Davida Kunhardta w dniu 4 października 1893 r.
W latach 1899–1906 dyrygował w Neues Deutsches Theater w Pradze, po czym przeniósł się do Königliches Opernhaus w Berlinie. W 1913 awansował na generalnego dyrektora muzycznego. W latach 1923–1926 zajmował różne stanowiska w operach w Berlinie i Wiedniu, m.in. w Deutsches Opernhaus, Volksoper Berlin i Volksoper w Wiedniu. W 1926 powrócił do Staatsoper unter den Linden, gdzie pozostał do czasu, gdy antysemicka polityka Adolfa Hitlera zmusiła go w 1937 roku do emigracji do Rygi, stolicy Łotwy. Tam dyrygował orkiestrą Łotewskiej Opery Narodowej i Baletu, wykładał także w konserwatorium ryskim, koncertował w Tallinnie, Moskwie i Leningradzie.
Biorąc pod uwagę znaczącą reputację Blecha w Niemczech i za granicą, Hermann Göring, ówczesny zastępca Hitlera, we wrześniu 1941 r. wydał rozkaz majorowi Karlowi Heise, szefowi Schutzpolizei w okupowanej przez Niemców Rydze, aby przyznał Blechowi i jego żonie wizę wyjazdową do neutralnej Szwecji. Dyrygent stał się jedynym żydowskim ocalałym z Rygi, który uciekł w wyniku interwencji na tak wysokim szczeblu.
W czasie i po II wojnie światowej Blech dyrygował w Sztokholmskiej Operze Królewskiej. W 1949 r. wrócił do Berlina, aby dyrygować w Städtische Oper (Opera Miejska), gdzie pracował do 1953 roku.
Blech wykonywał nagrania muzyki operowej i orkiestrowej dla wytwórni płytowych Deutsche Grammophon, HMV, Ultraphon/Telefunken, Decca i Elite.
Latem 1953 nasilające się problemy ze słuchem i upadek, zmusiły dyrygenta do zakończenia kariery. Zmarł w Berlinie w 1958 r. i został pochowany na cmentarzu przy Heerstrasse (sektor 20 Las 1e).
Rodzina Blech był żonaty z sopranistką Marthą Frank-Blech (ur. 1871 w Sondershausen, zm. 1962 w Berlinie) od 1899 r. Mieli dwoje dzieci. Syn Wolfgang (ur. w 1904 r. w Pradze, zm. w 1988 w Los Angeles) został biznesmenem i w 1936 wyemigrował do USA. Córka Luise (Lisel) (ur. w 1913 w Berlinie-Charlottenburgu, zm. w 2006 r. w Sztokholmie) została śpiewaczką (sopran) jak jej matka. Jej pierwszym mężem był węgierski pianista Arpád Sándor (1896-1972). Luise wyemigrowała do Szwecji w 1936 i poślubiła w Sztokholmie w roku 1938 niemiecko-szwedzkiego dyrygenta Herberta Sandberga (1902-1966), ucznia jej ojca.
Kompozycje Aglaja (opera, Aachen 1893) Cherubina (opera, Aachen 1894) Von den Englein (chór żeński 1898) Sommernacht (chór mieszany 1898) Waldwanderung (na orkiestrę, 1901) Gavotte na wiolonczelę i fortepian op. 10b (1902) Das war ich! (opera, Drezno 1902, libretto Richard Batka) Alpenkönig und Menschenfeind (przeróbka opery Ferdinanda Raimunda, Drezno 1903) Aschenbrödel (opera, Praga 1905) Versiegelt (opera, Hamburg 1908) Kinderlieder: piosenki dla małych i dużych na głosy i fortepian (6 tomów 1913–1926) Rappelkopf (poprawiona wersja Alpenkönig und Menschenfeind, Berlin 1917) Die Strohwitwe (operetta, Hamburg 1920)
Blech komponował także utwory orkiestrowe, chóralne, kameralne i pieśni.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1958 Kategoria:Niemieccy kompozytorzy Kategoria:Niemieccy dyrygenci Kategoria:Ludzie związani z Berlinem