Wspólnota Węgla Kamiennego – centralna jednostka organizacyjna istniejąca w latach 1987–1990, której celem było zapewnienie prawidłowego i efektywnego ekonomicznie wykorzystywania zasobów węgla kamiennego oraz zaspokajanie potrzeb gospodarki narodowej i ludności na węgiel. Instytucja została powołana na podstawie ustawy z 1987 r.Ustawa z dnia 23 października 1987 r. o utworzeniu Wspólnoty Węgla Kamiennego ()..

Wspólnotę zniesiono na podstawie ustawy z 1990 r. o likwidacji Wspólnoty Węgla Kamiennego i Wspólnoty Energetyki i Węgla Brunatnego oraz o zmianie niektórych ustawUstawa z dnia 24 lutego 1990 r. o likwidacji Wspólnoty Węgla Kamiennego i Wspólnoty Energetyki i Węgla Brunatnego oraz o zmianie niektórych ustaw ()..

Przedmiot działania i zadania Wspólnoty Przedmiotem działania Wspólnoty była: wydobycie węgla kamiennego, prowadzenie obrotu węglem kamiennym, budowa i rozbudowa kopalń węgla kamiennego, zaspokajanie transportowych potrzeb uczestników Wspólnoty, zaopatrzenie materiałowo-techniczne uczestników Wspólnoty, produkcja materiałów podsadzkowych, ochrona środowiska przed ujemnymi skutkami działalności uczestników Wspólnoty, prowadzenie prac naukowo-badawczych i wdrożeniowych.

Do zadań Wspólnoty należało w szczególności: ustalanie wieloletnich i rocznych planów Wspólnoty, uwzględniających potrzeby gospodarki narodowej i ludności określone w planach społeczno-gospodarczych, uzgadnianie z uczestnikami Wspólnoty ich planów oraz ustalanie wieloletnich i rocznych zadań w zakresie produkcji węgla dla każdego przedsiębiorstwa w celu zapewnienia realizacji zadań Wspólnoty, programowanie i organizowanie badań geologicznych na rzecz rozpoznania zasobów węgla i programowania inwestycji, programowanie i organizowanie przedsięwzięć inwestycyjnych w zakresie budowy i rozbudowy zakładów górniczych oraz zakładów towarzyszących i infrastruktury, niezbędnych do realizacji planów, programowanie i organizowanie wdrażania postępu naukowo-technicznego służącego realizacji zadań Wspólnoty, zwłaszcza w dziedzinie eksploatacji złóż węgla oraz poprawy jakości węgla i bezpieczeństwa pracy, działanie na rzecz zapewnienia rozwoju i efektywnego wykorzystywania zdolności produkcyjnych uczestników Wspólnoty, nadzór nad organizacją i prowadzeniem ratownictwa górniczego, działanie na rzecz ochrony środowiska naturalnego, sporządzanie bilansów węgla oraz koordynacja działalności uczestników Wspólnoty w zakresie zapewnienia dostaw węgla na potrzeby kraju i na eksport, programowanie potrzeb w zakresie produkcji maszyn i urządzeń górniczych, racjonalne gospodarowanie środkami będącymi w dyspozycji Wspólnoty, gromadzenie i gospodarowanie scentralizowanymi funduszami Wspólnoty, prowadzenie rozliczeń finansowych z budżetem państwa z tytułu dotacji budżetowych i podatku dochodowego, podejmowanie niezbędnych działań na rzecz poprawy stanu bezpieczeństwa oraz warunków socjalno-bytowych załóg uczestników Wspólnoty, organizowanie szkolnictwa zawodowego na potrzeby uczestników Wspólnoty.

Organy Wspólnoty Organami Wspólnoty były rada nadzorcza oraz dyrektor generalny Wspólnoty.

Rada nadzorcza Do zadań rady nadzorczej należało w szczególności: kontrola realizacji ustawowych celów i zadań Wspólnoty, z uwzględnieniem efektywności ekonomicznej i potrzeb rozwojowych, uchwalanie planów Wspólnoty, przyjmowanie projektów bilansów węgla, dokonywanie, na wniosek dyrektora generalnego, podziału środków będących w dyspozycji Wspólnoty i ustalanie kierunków ich wykorzystania, określanie zasad ustalania cen wewnętrznych węgla, ustalanie kierunków inwestowania na okresy pięcioletnie i dłuższe, z uwzględnieniem prognoz zapotrzebowania na węgiel, wyrażanie zgody na utworzenie spółki przez Wspólnotę oraz na zawarcie wieloletnich umów o współpracy z innymi podmiotami gospodarczymi, zatwierdzanie programów Wspólnoty w zakresie postępu technicznego, bezpieczeństwa pracy i ochrony środowiska, dokonywanie corocznej oceny działalności Wspólnoty i dyrektora generalnego Wspólnoty oraz zatwierdzanie zbiorczego bilansu finansowego Wspólnoty, przedstawianie właściwym organom administracji państwowej propozycji dotyczących kształtowania ekonomicznych warunków funkcjonowania górnictwa węglowego oraz racjonalizacji zużycia węgla, rozpatrywanie innych spraw określonych w niniejszej ustawie, w odrębnych przepisach, a także przedstawionych przez dyrektora generalnego Wspólnoty.

W skład rady nadzorczej wchodziło: dwunastu przedstawicieli załóg uczestników Wspólnoty, czterech przedstawicieli Ministra Przemysłu, po jednym przedstawicielu: Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, Komitetu do Spraw Nauki i Postępu Technicznego przy Radzie Ministrów, Minister: Finansów, Minister Rynku Wewnętrznego i Minister Współpracy Gospodarczej z Zagranicą oraz banku finansującego Wspólnotę, trzech przedstawicieli głównych odbiorców węgla kamiennego, określonych przez Ministra Przemysłu.

Rada nadzorcza liczyła 25 członków.

Prezesa rady nadzorczej oraz wiceprezesa powoływał i odwoływał Minister Przemysłu spośród członków rady nadzorczej.

Do obowiązków prezesa rady nadzorczej należało: organizowanie i koordynowanie prac rady nadzorczej, zwoływanie posiedzeń rady nadzorczej i przewodniczenie jej obradom, nadzór nad przygotowaniem dokumentów będących przedmiotem posiedzeń rady nadzorczej, reprezentowanie rady nadzorczej wobec Ministra Przemysłu oraz innych organów.

Dyrektor generalny Dyrektora generalnego Wspólnoty powoływał i odwoływał Minister Przemysłu po zasięgnięciu opinii rady nadzorczej.

Do zadań dyrektora generalnego należało w szczególności: opracowywanie projektów planów, uzgadnianie z uczestnikami Wspólnoty ich planów oraz ustalanie wieloletnich i rocznych zadań w zakresie produkcji węgla dla każdego przedsiębiorstwa w celu zapewnienia realizacji planu Wspólnoty, opracowywanie projektów bilansu węgla, ustalanie cen wewnętrznych węgla, prowadzenie rozliczeń z budżetem państwa z tytułu dotacji budżetowych i podatku dochodowego, gospodarowanie funduszami Wspólnoty, podejmowanie, w ramach środków będących w dyspozycji Wspólnoty, decyzji o inwestycjach, sporządzanie zbiorczego bilansu finansowego Wspólnoty, podejmowanie działań w celu zapewnienia rozwoju i efektywnego wykorzystywania zdolności produkcyjnych uczestników Wspólnoty, organizowanie i nadzór nad działalnością ratownictwa górniczego wraz z możliwością dysponowania niezbędnym sprzętem i urządzeniami uczestników Wspólnoty w przypadku awarii górniczych, programowanie i organizowanie prac badawczo-rozwojowych służących realizacji zadań Wspólnoty, zwłaszcza w dziedzinie produkcji węgla i poprawy jego jakości oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, organizowanie prowadzenia prac geologicznych oraz innych działań mających na celu rozpoznanie warunków i możliwości inwestycyjnych, zwłaszcza prawidłowego zagospodarowania złóż węgla, organizowanie niezbędnych działań do minimalizowania i usuwania szkód górniczych powstających w wyniku eksploatacji złóż oraz eliminowania ujemnego wpływu działalności górniczej na środowisko naturalne, zwłaszcza przez właściwą naprawę szkód górniczych i rekultywację terenów poeksploatacyjnych, wykonywanie zadań w zakresie obronności i bezpieczeństwa państwa oraz innych zadań określonych w odrębnych przepisach.

Finanse Dochodami Wspólnoty były: część wpłat uczestników Wspólnoty na Centralny Fundusz Rozwoju Nauki i Techniki, wpłaty uczestników Wspólnoty z ich funduszu postępu techniczno-ekonomicznego, na zasadach określonych przez radę nadzorczą.

Minister – Kierownik Urzędu Postępu Naukowo-Technicznego i Wdrożeń określał, jaki procent należnych wpłat uczestników Wspólnoty na Centralny Fundusz Rozwoju Nauki i Techniki podlega przekazaniu na fundusz postępu techniczno-ekonomicznego Wspólnoty.

Wspólnota mogła tworzyć inne fundusze określane przez radę nadzorczą za zgodą Ministra Finansów.

Przypisy

Kategoria:Gospodarka PRL Kategoria:Górnictwo w Polsce