mały|Kościół św. Sebastiana Niedźwiedź – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Niedźwiedź.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Niedźwiedź, po reformie jest siedzibą gminy Niedźwiedź.
Położenie Niedźwiedź jest wsią letniskową położoną w Gorcach, w dolinie potoku Porębianka pomiędzy wzniesieniami Potaczkowej (746 m n.p.m.) i Witowa (723 lub 720 m n.p.m.).
+Integralne części wsi Niedźwiedźprzysiółki Cieluchy, Korce, Krężele, Murzyny, Stramy, Szwaje, Witówczęści wsi Czechy, Grońscy, Jamrozówka, Limierze, Maciejki, Mierniki, Moskały, Niedźwiedzcy, Podgronie, Potok, Ryplówka
Geneza wsi Etymologia słowa Najstarsza wzmianka o potoku Porębianka, pojawia się już w źródłach z 1254 i figuruje w kodeksie małopolskim (zapisanym w języku starogermańskim) pod nazwą Mezweza (co by mogło wskazywać na to, że pierwotnie wieś się rozciągała szerzej). W późniejszym czasie pojawia się nazwa Miedźwiedza lub Miedżwiedźa.
Historia Według Jana Długosza wieś została ulokowana w 1398 w oparciu o system łanów leśnych. Niedźwiedź przez wiele lat był własnością Ratułdów, wchodząc w skład starostwa nowotarskiego. Po jego podziale w XVII w. wieś zaliczała się do tzw. klucza wielkoporębskiego, zarządzanego przez Lubomirskich z Wiśnicza. Otwarli oni tutaj w 1608 swoją papiernię, która działała aż do 1730.
Pierwszy kościół Niedźwiedź zawdzięczał Sebastianowi Lubomirskiemu, który miał ufundować go w 1593 r. W 1605 nastąpiło erygowanie parafii. J. Łepkowski i J. Jerzmanowski w połowie wieku XIX pisali o Niedźwiedziu, iż ten kościół miał „...drewniany, r. 1606 wystawiony przez Sebastyana Lubomierskiego hrabiego na Wiśniczu, kasztelana wojnickiego, sandomierskiego, spiskiego i dobczyckiego starosty (…) R. 1695 spalił się kościół i tegoż roku nowy z drzewa stawiać poczęto. Znajduje się przy kościele, między metrykami, spis wydatków na stawianie nowéj świątyni, zkąd się wiele ciekawych wiadomości dowiedziéć można”Józef Łepkowski, Józef Jerzmanowski: Ułamek z podróży archeologicznej po Galicyi odbytej w roku 1849. Okolica podkarpacka. Obwód sądecki [w:] „Biblioteka Warszawska”, Warszawa 1850 .
Budowę nowej świątyni, również drewnianej, przeprowadzono w latach 1696–1699. Kościół, konstrukcji zrębowej, otoczony był sobotami i kryty gontem. Rzeźbami ozdobił wnętrze W. Gliński z Zembrzyc. Główny ołtarz kościoła, w stylu manierystycznym, z obrazem św. Rodziny, pochodził z I połowy XVII w. Sprowadzono go tu z kościoła św. Anny w Krakowie. Jeden z bocznych ołtarzy, późnobarokowy, namalowany przez Franciszka Lekszyckiego, przedstawiał św. Antoniego Padewskiego. Ponadto w wyposażeniu była barokowa ambona i sześć barokowych posągów przedstawiających świętych, pochodzących z XVIII i XIX w. W 1850 r. dobudowano do kościoła wieżę, która służyła jako dzwonnica. Kościół otaczały lipy zasadzone tutaj w 1933Wg strony parafii w Niedźwiedziu
W drewnianym kościele św. Sebastiana dnia 1 listopada 1875 r. został ochrzczony Franciszek Salezy Smaciarz, który później pod pseudonimem Władysław Orkan został pisarzem – piewcą Gorców i jego ludu. Na cmentarzu parafialnym w Niedźwiedziu spoczywają jego żona i córka.
3 września 1939 r. wkraczające oddziały Wehrmachtu zabiły 4 mieszkańców, spaliły 10 budynków mieszkalnych i gospodarczychJózef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 237.
Drewniany kościół św. Sebastiana spłonął nocą 6 czerwca 1992 r. Nie został odbudowany.
Obecnie siedzibą parafii jest nowy kościół parafialny, poświęcony w 1997 r.
Turystyka Szlaki turystyczne – na Turbacz, prowadzi obok Muzeum Biograficznego Władysława Orkana, Orkanówki.
Atrakcje turystyczne lewo|mały|Pomnik Władysława Orkana Najważniejszy zabytek Niedźwiedzia – drewniany kościół pod wezwaniem św. Sebastiana, zbudowany w latach 1695–1699 – pozostał tylko na kartach historii. Obecnie na jego miejscu stoi drewniano-murowana kaplica pw. św. Sebastiana.
We wsi znajduje się wieża z 1850 r. i domy podcieniowe z przełomu XVIII i XIX w.
Od 2002 na rynku w Niedźwiedziu stoi pomnik Władysława Orkana, przeniesiony tu z rynku w Nowym Targu.
Ludzie związani z Niedźwiedziem
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
Stanisław Stopa: Kurkowe opowieści Mapa turystyczna Gorce Kraków 2004
Portal gminy Niedźwiedź Niedźwiedź na stronie polskaniezwykła.pl
* Kategoria:Wsie w powiecie limanowskim Kategoria:Dawne miasta w województwie małopolskim