thumb|Ul. Komuny Paryskiej 7 i 9 thumb|Ul. Komuny Paryskiej 5 thumb|Ul. Komuny Paryskiej 14-18 Ulica Komuny Paryskiej – ulica położona we Wrocławiu na osiedlu Przedmieście Oławskie, a wcześniej w dawnej dzielnicy Krzyki. Biegnie od ulicy Podwale do ulicy Tadeusza Kościuszki. Jest drogą gminną, która ma długości, oraz obejmuje sięgacz o statusie drogi wewnętrznej długości . Przebiega przez teren zabudowy śródmiejskiej, który jako obszar objęty jest ochroną i wpisany jest do rejestru zabytków. Przy ulicy znajdują się między innymi budynki ujęte w gminnej ewidencji zabytków. W początkowym biegu ulicy po stronie północnej położony jest skwer Zygmunta Krasińskiego. Pod numerem 36-38 mieści się Szkoła Podstawowa nr 2 im. mjr. Henryka Sucharskiego w budynku dawnej Ewangelickiej Obywatelskiej Szkoły Średniej (Evangelische höhere Bürgerschule).
Historia Przed powstaniem ulicy Końcowy odcinek ulicy, tj. południowo-wschodni jej kraniec, leży na terenach dawnej polskiej osady Parszów (wieś lokacyjna). Pierwszy odnaleziony zapis o tej wsi pochodzi już z 1305 r. Osada należała do biskupa wrocławskiego. Znajdowała się w rejonie dzisiejszego placu Zgody, a późniejsza (od końca XV wieku) jej nazwa to Biały Folwark (Parschner Vorwerk, Allodium Album, Weisses Vorwerk), gdzie zbudowano pałac biskupi. Początkowy odcinek ulicy przebiega przez teren stanowiący niegdyś przedpole dla fortyfikacji miejskich (Ohlauer Vorstadt). Fortyfikacje zostały rozebrane, a obszar przez który przebiega ulica Komuny Paryskiej na całej swojej długości włączony został do miasta w 1808 r. Należy także zaznaczyć, iż zanim powstała droga na śladzie ulicy Komuny Paryskiej, istniała już prostopadle do niej przebiegająca droga, która dziś stanowi ulicę Kazimierza Pułaskiego, o której najstarszy zapis o pochodzi z 1370 r.
Powstanie i rozwój ulicy do 1945 r. Droga biegnąca na śladzie dzisiejszej ulicy Komuny Paryskiej wzmiankowana już była w starych dokumentach miejskich z 1403 r., choć przyjmuje się, że została wytyczona już w XIV wieku. Był to trakt do tak zwanego Czerwonego Folwarku (Rubra Villa, Rothes Vorwerk), wytyczony prawdopodobnie w XIV wieku. Sam Czerwony Folwark położony był w pobliżu Białego Folwarku w obrębie tych samych włości biskupów wrocławskich, w rejonie dzisiejszej posesji przy ulicy Komuny Paryskiej 69-73 (od którego ulica otrzymała później nazwę). Po likwidacji fortyfikacji miejskich w 1813 r. wytyczono wzdłuż zewnętrznego brzegu zachowanej fosy miejskiej ulicę, jako założenie urbanistyczno-rekreacyjne, kształtujące początkowy bieg ulicy Komuny Paryskiej.
Ulica Komuny Paryskiej pierwotnie stanowiła peryferyjną uliczkę przedmieścia przy św. Maurycym (Przedmieścia Oławskiego). Luźna zabudowa ulicy, głównie przy zachodnim odcinku powstawała już w połowie XVI wieku. W latach 40. XIX wieku dokonano wtórnej parcelacji posesji położonych przy ulicy. Po niej nastąpiła ich zabudowa, głównie domami czynszowymi. Między innymi po parcelacji i wyznaczeniu nowych ulic w latach 70. XIX wieku teren dawnego folwarku został w ten właśnie sposób zabudowany. W niektórych publikacjach można znaleźć opinie, że zabudowa tej ulicy należała do grupy zabudowy dla warstw biedniejszych, o kiepskich, ciasnych i ciemnych mieszkaniach. Mieszkały tu bowiem przeważnie rodziny robotników pracujących w fabrykach dawnego Przedmieścia Oławskiego. W maju 1848 r. doszło przy ulicy do rozruchów i protestów robotniczych związanych z niezadowoleniem wynikającym z ciężkich warunków życia.
Spośród instytucji i organizacji, które miały swoje siedziby w obiektach położonych przy ulicy Komuny Paryskiej, można wymienić między innymi: Obywatelską Szkołę Średnią, pod nr 36-38, zbudowaną w latach 1875–1877 według projektu Johanna Roberta Mende, schronisko dla dziewcząt Marthastift, pod nr 72, zbudowane w 1868 r. siedzibę wrocławskiej gminy Braci Morawskich (zbór, od 1880 r. samodzielna gmina), pod nr 26-28, projekt z 1865 r., budynek wzorowany na berlińskiej siedzibie Braci Morawskich (nie istnieje), Dom Wychowawczy Daheim (Das „Daheim” für Junge Mädchen), pod nr 19, budynek frontowy i tylny z 1911 r. utrzymany w stylu modernistyczno-neobarokowym według projektu Th. Grunewalda, trójkondygnacyny, murowany gmach nakryty szczytowym dachem, wraz z żeńskim domem studenckim, pod nr 21, z 1930 r. według projektu Richarda Gaze.
W początkowym fragmencie dzisiejszej ulicy, po stronie północnej na odcinku od Podwala do dzisiejszej ulicy Zygmunta Krasińskiego, założono w 1777 r. pierwszy cmentarz, następnie kolejne. Były to począwszy od północy 3 cmentarze protestanckie: św. Bernardyna (do 1868 r.), św. Krzysztofa (do 1891 r.?), Zbawiciela (do 1867 r.), oraz cmentarz katolicki św. Doroty (czynny w latach 1816–1861). Teren cmentarzy, które stopniowo ulegały likwidacji, od 1888 r. był sukcesywnie przekształcany w skwer z placem zabaw dla dzieci, następnie urządzony w 1892 r. według projektu H. Richtera, przed 1945 r. modernizowany (Königl Hebammen Institut, Spielplatz). Ostatni fragment nekropolii znajdował się jeszcze w 1901 r. przy ulicy Komuny Paryskiej z numerami od 2 do 6.
Na stosunkowo krótkim odcinku ulicy Komuny Paryskiej, od ulicy Zygmunta Krasińskiego do ulicy gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, zbudowano tory tramwajowe istniejące już w 1901 r. Torowisko eksploatowane było także po wojnie. Tramwaje jeździły tędy od ulicy Stanisława Małachowskiego, przez ulicę gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, dalej ulicą Zygmunta Krasińskiego do alei Juliusza Słowackiego i także w kierunku przeciwnym. Transport szynowy prowadzony był ulicą jeszcze w latach 60. i 70. XX wieku, do 1977 r., a w 1978 r. zostało wyłączone z eksploatacji.
II wojna światowa Podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r., w wyniku prowadzonych działań wojennych zniszczeniu uległa znaczna część zabudowy Przedmieścia Oławskiego. Powstały one między innymi podczas ostrzału artyleryjskiego z okolic Wzgórz Trzebnickich oraz bombardowań prowadzonych przy użyciu lotnictwa.
Natomiast w odniesieniu do samej ulicy Komuny Paryskiej stwierdza się, że ulica i położona przy niej zabudowa wyszła stosunkowo niezbyt poszkodowana. Jedynie przed 1 lutego 1945 r. w rezultacie pierwszych bombardowań lotniczych oblężonego miasta zniszczone zostały tylko domy nr 15, 20-28 i 39, a pozostałe budynki zostały zachowane w dobrym stanie.
Okres powojenny Mimo wyżej opisanych zniszczeń powstałych podczas II wojny światowej, stosunkowo dużo zachowanych budynków mieszkalnych sprawiło, że po wojnie Przedmieście Oławskie było jednym z bardziej zaludnionych osiedli Wrocławia. Tu i na Przedmieściu Odrzańskim łącznie mieszkało około 40% mieszkańców miasta według stanu na 1955 r.
W latach 2006–2007 zbudowano budynki mieszkalne z dodatkową funkcją usługową w ramach inwestycji TBS Pułaskiego. Ich koncepcję architektoniczną opracowała pracownia Domino Grupa Architektoniczna z siedzibą w Szczecinie.
Od października 2013 r. do lipca 2015 r. prowadzono budowę budynku w ramach inwestycji Pułaskiego Park prowadzoną przez spółkę (inwestora) o tej samej nazwie. Kontynuacją tej zabudowy jest przylegający budynek powstały od października 2016 r. do marca 2018 r. w inwestycji o nazwie MINI apartamenty zrealizowaną przez tego samego dewelopera.
Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy: Lange Gasse (Długa), do 1826 r. Vorwerkstrasse (Folwarczna), od 1826 r. do 1945 r. nazwy samowolne, stosowane czasowo w 1945 r.: Ludowa – w odniesieniu do odcinka ulicy od ulicy Podwale do ulicy gen. Kazimierza Pułaskiego Bolesława Bieruta – w odniesieniu do odcinka ulicy od ulicy gen. Kazimierza Pułaskiego od ulicy Tadeusza Kościuszki gen. Jarosława Dąbrowskiego, od 15.11.1945 r. do 24.03.1948 r. Komuny Paryskiej, od 24.03.1948 r.
Pierwsza z nazw – Lange Gasse – czyli Długa, utrzymała się do roku 1826 kiedy to została zmieniona, gdyż taką nazwę nosiła również inna ulica, która zachowała tę nazwę do czasów współczesnych – ulica Długa. Nowa, niemiecka nazwa ulicy – Vorwerkstrasse – nawiązywała do położonego w rejonie dzisiejszego numeru 73 folwarku, bowiem w języku niemieckim użyte w tej nazwie słowo Vorwerk w tłumaczeniu na język polski oznacza właśnie folwark. We wskazanym miejscu położony był tzw. „Czerwony Folwark”, natomiast nieco na północ, bliżej ulicy gen. Romualda Traugutta i placu Zgody, położony był „Biały Folwark”. Po wojnie pierwsza oficjalna nazwa ulicy – ulica gen. Jarosława Dąbrowskiego – upamiętniała Jarosława Dąbrowskiego, generała, działacza niepodległościowego, rewolucjonisty, dowódcy sił zbrojnych Komuny Paryskiej z 1871 r. Ponieważ w pobliżu znajdowała się przecznica nosząca imię gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, a więc osoby o tym samym nazwisku, prowadziło to często do błędów i nieporozumień. Postanowiono więc zmienić nazwę tej ulicy, co wprowadzono w życie w 1948 r. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Miejską Radę Narodową uchwałą nr 1065 z 24.03.1948 r. Upamiętnia ona tzw. Komunę Paryską, tj. rewolucyjne i patriotyczne powstanie ludowe w Paryżu z 1871 r.
Ulica Powiązania Ulica Komuny Paryskiej przebiega przez osiedle Przedmieście Oławskie w dawnej dzielnicy Krzyki. Biegnie od ulicy Podwale do ulicy Tadeusza Kościuszki. Ulica łączy się z następującymi drogami publicznymi, kołowymi oraz innymi drogami: + Drogi powiązane powiązanie droga / nr drogi / uwagi status lub kategoria / klasa foto opis skrzyżowanie ulica Podwale106451D gminnaśródmiejska 160px w prawo (dół) oraz na wprost i dalej w prawo (góra) skrzyżowanie ulica Aleksandra Hercena105483D gminnadojazdowa 160px na wprost skrzyżowanie ulica Zygmunta Krasińskiego105778D gminnalokalna 160px na pierwszym planie skrzyżowanie ulica gen. Jana Henryka Dąbrowskiego105824D gminnalokalna 160px w lewo (dół) włączenie do drogi publicznej sięgacz ulicy Komuny Paryskiej wewnętrzna gminna włączenie do drogi publicznej ulica gen. Kazimierza Pułaskiego wewnętrzna gminna skrzyżowaniesygnalizacja świetlna ulica gen. Kazimierza Pułaskiego105848Dtorowisko tramwajowe gminnagłówna skrzyżowanie ulica Miernicza105557D gminnadojazdowa skrzyżowanie ulica gen. Ignacego Prądzyńskiego105611D gminnadojazdowa skrzyżowanie ulica Stacha Świstackiego105697D gminnadojazdowa skrzyżowanie koniec sięgacza ulicy Komuny Paryskiej (przerwany bieg jezdni) ulica Zgodna105763D gminnadojazdowa ulica Tadeusza Kościuszki105786Dtorowisko tramwajowe gminnazbiorczadojazdowa kontynuacja
Istnieją propozycje i postulaty obejmujące następujące projekty dotyczącego powiązań komunikacyjnych: likwidacja końcowego odcinka ulicy Komuny Paryskiej przylegającego do nienazwanego placu leżącego u zbiegu z ulicą Tadeusza Kościuszki i Zgodną, od ulicy Stacha Świstackiego i włączenia go do postulowanego do utworzenia rynku Przedmieścia Oławskiego, budowy kładki dla pieszych i rowerzystów nad fosą miejską, na przedłużeniu ulicy Komuny Paryskiej.
Droga thumb|Przystanek „skwer Krasińskiego”