Skośnikowate (Gelechiidae) – rodzina małych motyli z nadrodziny , zaliczana do kladu , obejmuje ponad 4830 opisanych gatunków w 500 rodzajach.

Pochodzenie Skośnikowate występują co najmniej od miocenu – z tej epoki pochodzi inkluzja nieoznaczonego skośnikowatego w bursztynie Chiapas w Meksyku.

Morfologia Gąsienice mają pojedyncze pary posuwek w segmentach od A3 do A6 oraz w segmencie A10, osiągają maksymalnie około 10–15 mm długości. Niektóre gatunki gąsienic są wyposażone w grzebień analny.

Motyle małe, rozpiętość skrzydeł wynosi od 4 do 35 mm. Głowa i haustellum są pokryte łuskami, głaszczki wargowe zakrzywione, głaszczki szczękowe składają się z czterech segmentów.

Przednie skrzydła skośnikowatych mają najczęściej trapezoidalny kształt (często zakończone szpiczasto) i charakterystyczne użyłkowanie. Ubarwienie zazwyczaj stonowane, choć zdarzają się gatunki o deseniu z jaskrawymi kolorami i metalicznymi plamami.

zdefiniował rodzinę na podstawie 5 cech: formy gnatosa, braku żyłki postkubitalnej w przednich skrzydłach, obecności retinakulum na żyłce radialnej przednich skrzydeł u samic, kształtu tylnych skrzydeł, długich głaszczkach wargowych.

Tryb życia Gąsienice skośnikowatych żerują na roślinach należących do przeszło 80 rodzin (Ronald W. Hodges podał 82 rodziny), zwłaszcza na bobowatych i astrowatych, a także na sosnowatych, mirtowatych oraz na mchach i paprociach. Gąsienice m.in. zawijają i złączają liście za pomocą przędzy, minują liście (np. z rodzaju ), nasiona lub tworzą galasy, żerują także na korzeniach, korze, kwiatach bądź żywią się padliną. Gąsienice występują pojedynczo lub gromadnie. Osobniki dorosłe zazwyczaj są aktywne nocą, choć zdarzają się gatunki dzienne oraz aktywne o zmierzchu. Zaniepokojone imagines poruszają się wirowo na liściach (stąd angielska nazwa rodziny: twirler moths).

Systematyka Skośnikowate stanowią największą rodzinę nadrodziny . Rodzina ta obejmuje ponad 4830 opisanych gatunków w 500 rodzajach, możliwe, że rodzina liczy faktycznie około 10000 gatunków. W Europie występuje 865 gatunków ze 109 rodzajów. Rodzaj typowy to , jego nazwa pochodzi od greckiego słowa gēlechēs, które oznacza „śpiący na ziemi”.

W Polsce odnotowano co najmniej 212 gatunków – jest to jedna z najmniej poznanych rodzin motyli drobnych w Polsce, do krajowych gatunków rzadkich w skali Europy zaliczono .

Podział na 7 podrodzin w oparciu o badania genetyczne (2013):

Podział na 4 podrodziny (według Ronalda W. Hodgesa): (syn. Pexicopiinae)

Znaczenie gospodarcze Wybrane gatunki skośnikowatych mogą być bardzo niszczycielskimi szkodnikami, np. skośnik zbożowiaczek żerujący na nasionach zbóż, żerująca na ziemniakach, żerująca na gruszach, niszcząca uprawy bawełny, żerująca na burakach.

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne Ruch wirowy zaniepokonego przedstawiciela rodziny skośnikowatych (film)