mały|419x419px|Mapa dialektów czeskich właściwych. Dialekt wschodnioczeski lub dialekt północno-wschodnioczeski (cz. severovýchodočeské nářečí, severovýchodočeská podskupina) – jeden z czterech dialektów czeskich właściwych obok dialektu środkowoczeskiego, zachodnioczeskiego i czesko-morawskiego. Zajmuje część obszaru północno-wschodnich Czech. W obrębie dialektu południowoczeskiego wyróżnia się peryferyjna gwara podkarkonoska. Do gwar wschodnioczeskich należy także używana w Kotlinie Kłodzkiej gwara kłodzka.
Cechy językowe Do cech fonetycznych gwar wschodnioczeskich należą: wymowa v jak u̯ po samogłosce, a przed spółgłoską albo w wygłosie, np. prau̯da, kreu̯. W północnej części dialektu utrzymuje się także wymowa dwuwargowa w między samogłoskami typu kráwa, zdrawí, nagłosowe i-, í- zamiast ogólnoczeskich ji-, jí-, np. iskra, im, ídlo, na miejscu literackich czeskich sylabotwórczych r̥ i l̥ w północnej części dialektu spotyka się grupy er, ir, ar oraz el, il, al, np. Kerkonoše, pervní, velna zamiast lit. cz. Krkonoše, první, vlna, dyftongizacja í do ej po spółgłoskach s, z, c, np. cejtiť, vozejk, sejtko, zachowanie dźwięczności spółgłosek w wygłosie, np. hlad, teď.
Charakterystycznymi cechami morfologii są: narzędnik i miejscownik liczby pojedynczej rzeczowników żeńskich zakończony na -ej, np. ulicej, radosťej, rúžej, celownik (przypadek) i miejscownik liczby pojedynczej rzeczowników męskożywotnych zakończony na -oj (<-ovi), np. bratroj, k Petroj, vo tátoj, rzadziej też wymowa typu jalojce (<jalovice), końcówka -ej czasowników typu -ím, -íš, np. mluvjej, biernik liczby mnogiej typu vojáci.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Język czeski