Dialekty karynckie (, ) – jedna z siedmiu najczęściej wyróżnianych grup dialektów słoweńskich. Dialekty karynckie zajmują terytorium północnego zachodu Słowenii, a także część austriackiej Karyntii. Szczególnie wyróżnia się zachowany na terytorium Włoch peryferyjny dialekt rezjański, zaliczany niekiedy do dialektów karynckich.
Cechy językowe Dialekty karynckie wyróżniają się następującymi cechami językowymi: Podobnie jak w dialektach goreńskich i doleńskich, w sylabach długich rozróżniana jest intonacja akutowa i cyrkumfleksowa. Prasłowiańskie jery *ъ, *ь dały w sylabach długich e, a w krótkich ə (szwę), przy czym gwary podjuńskie mają jeszcze szerszy odpowiednik, bo a: mâχ, dân, pəs. Ważnym archaizmem jest częściowe zachowanie samogłosek nosowych, np. w dialekcie podjuńskim pą̈t, zǫb < psł. *pętь, *zǫbъ, często też jest zachowany rezonans nosowy, jak np. srènča wobec literackiego sreča < psł. *sъręťa. Innym ważnym archaizmem, wiążącym dialekty karynckie z językami zachodniosłowiańskimi, jest zachowanie grup tl i dl, np. w dialekcie zilskim używanym nad rzeką Gail () krìdu̯o, jẹ̀du̯a < psł. *kridlo, *jedla.
Dialekty karynckie wyróżniają się także pod względem archaizmów leksykalnych, należą do nich np. ol ‘piwo’, sət ‘plaster miodu, wosku, węza’, sǫ̂ad ‘ul’ < psł. *olъ, *sъtъ, *sǫdъ. Szereg wyrazów typowo karynckich przeniknął także do języka literackiego, np. vigred ‘wiosna’, šivilja ‘szwaczka’.
Podział Wśród karynckich dialektów języka słoweńskiego wyróżnia się zwykle pięć dialektów: dialekt zilski (dolina nad rzeką Gail), dialekt rożański (dolina rzeki Rož), dialekt podjuński (Podjunje), dialekt remsznicki (góry Remšnik), dialekt meżański (dolina rzeki Meža).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Język słoweński