Michał Michajłowicz Romanow, ros. Михаил Миха́йлович Романов (ur. w Petersburgu, zm. 26 kwietnia 1929 w Londynie) – rosyjski arystokrata, wielki książę Rosji; wojskowy w stopniu pułkownika.

Życiorys Urodził się jako trzecie dziecko i drugi syn wielkiego księcia Michała Nikołajewicza i Olgi Fiodorowny Romanowów. W 1862 rodzina przeniosła się do Tbilisi. Nauki pobierał u domowych guwernantów. Przygotowywany do kariery w wojsku otrzymał spartańskie wychowanie. Jako nastolatek uprawiał wyczynowo jeździectwo. Zaniedbywany przez ojca, pochłoniętego pracą państwową i wojskową, pod wymagającym okiem matki, wyrastał w atmosferze wyobcowania. W 1877–1878 wziął udział w wojnie rosyjsko-tureckiej. W 1878 r. awansowany na pułkownika, służył w Lejb-Gwardyjskim Pułku Jegrów. W 1882 powrócił do Petersburga, gdzie oddawał się rozrywkom, zwłaszcza hazardowi. W 1885 r. zlecił zaprojektowanie własnej siedziby (budowę ukończono w 1891).

W 1886 r. rozpoczął podróż po Europie. Wiosną tego roku ubiegał się w Londynie o rękę Marii Teck, jednak został odrzucony. W ciągu kolejnych lat bezskutecznie poszukiwał małżonki, odrzucany kolejno przez Irenę z Hesji-Darmstadt i Ludwikę Koburg. Próbował też szczęścia wśród osiadłej we Francji polskiej szlachty, jednak propozycja ożenku z Magdaleną Collana-Walewską (1869–1955), wnuczką Aleksandra, spotkała się z ostrym sprzeciwem matki wielkiego księcia. W 1888 r. powrócił do Rosji, gdzie wikłał się w burzliwe romanse. Kolejny projekt małżeństwa z Jekatieriną Ignatiewą (1869–1914), córką Nikołaja, został zaaprobowany przez cara Aleksandra III. Jednak Olga Fiodorowna nie wyraziła zgody również na ten związek i wysłała syna w podróż za granicę.

Podczas pobytu w Nicei w 1890 r. Michał Michajłowicz poznał Zofię von Merenberg, która pomimo że była hrabianką i wnuczką Aleksandra Puszkina, również mogła być uznana przez cara za osobę nierówną stanem społecznym. Dlatego nie czekając na odpowiednie zezwolenia dworu para wzięła ślub już 26 lutego 1891 w San Remo (związek morganatyczny). Samowola wielkiego księcia wywołała skandal na dworze carskim. Został on zdegradowany w służbie wojskowej i pozbawiony stanowiska adiutanta dworu. Olga Fiodorowna na wieść o decyzji syna doznała załamania nerwowego i udała się na Krym dla podreperowania zdrowia; jednak zmarła na atak serca jeszcze w czasie podróży. Okoliczności tej śmierci ściągnęły na Michała Michajłowicza oskarżenia rodziny o narażenie na szwank delikatnej natury matki. Wzbroniono mu więc wzięcia udziału w jej pogrzebie. Został też zobowiązany przez cara do udania się na emigrację.

W 1892 r. małżeństwo przyjęło zaproszenie wuja Zofii von Merenberg, Adolfa, wielkiego księcia Luksemburga. Tam otrzymała dla siebie i swojego przyszłego potomstwa tytuł hrabiny de Torby. Początkowo zamieszkali w Wiesbaden, aby następnie osiąść w Cannes. Michał Michajłowicz utrzymywał dom z dochodów osiąganych z własności rozlewni wody i zakładu uzdrowiskowego w Bordżomi. Pozwoliło mu to na wygodne życie oraz zaangażowanie się w inwestycje handlowe, działalność charytatywną i wspieranie kultury, m.in. budowy cerkwi w Cannes oraz współorganizacji klubu golfowego. Wobec wojny rosyjsko-japońskiej (1904–1905) zorganizował tam szpital dla rannych oficerów. Od 1903 r. ocieplają się stosunki Michała Michajłowicza z najbliższą rodziną. Wakacje letnie chętnie spędzają w jego francuskiej rezydencji siostra, Anastazja oraz brat Aleksander. Za namową rodzeństwa gościł tu również ojciec Michaiła, reperując zdrowie po przebytym wylewie i pozostał tu aż do swojej śmierci (1909).

W 1899 r. za namową licznej grupy arystokracji brytyjskiej przeniósł się na Wyspy i zamieszkał w Keele. W 1902 r. rada miejska Newcastle-under-Lyme powierzyła mu urząd lorda wysokiego stewarta. W 1909 r. Michaił Michajłowicz przeprowadził się do Londynu. Tam został prezesem Hampstead General Hospital oraz Hampstead Art Society. mały|Michał Michajłowicz i Zofia de Torby, 1902 W 1912 r. Michał Michajłowicz został przywrócony do armii rosyjskiej, ponownie otrzymując stopień pułkownika z przydziałem do 49 Pułku Brzeskiego. W czasie I wojny światowej pozostał w Anglii. Został przewodniczącym komisji nadzorującej rosyjskie zamówienia zagraniczne na zakup broni. Był też pośrednikiem w zaciąganiu pożyczek przez skarb Rosji. W liście do Mikołaja II z 31 października 1916 przestrzegł cara przed zbliżającą się rewolucją, o której organizacji donosili brytyjscy wywiadowcy, oraz zalecał monarsze podjęcie głębokich reform społecznych i politycznych w kraju.

Po zakończeniu wojny i upadku caratu uzyskał rentę w wysokości 10 tys. £ rocznie ze skarbu Jerzego V.

Wiosną 1929 Michał Michajłowicz zachorował na grypę, w wyniku czego zmarł 26 kwietnia. Został pochowany na cmentarzu Hapstead w Londynie.

Rodzina mały|Michał Michajłowicz z synem Michałem, ok. 1865 Michał Michajłowicz Romanow i Zofia von Merenberg mieli troje dzieci, które utworzyły nowy ród hrabiów de Torby:

Anastazję Michajłownę, zw. Zia (1892–1977): od 1917 żonę sir Harolda Wernhera (1893–1973). Nadieżdę Michajłownę, zw. Nada (1896–1963): od 1916 hrabinę Medina jako żona Jerzego Mountbattena (1892–1938). Michała Michajłowicza, zw. Boy de Torby (1898–1959).

Odznaczenia

Genealogia Prapradziadkowie car Rosji

Piotr III

(1728–1762)

∞1745

caryca Rosji

Katarzyna II Wielka

(1729–1796) ks. Wirtembergii

Fryderyk II Eugeniusz

(1732–1797)

∞1753

Fryderyka Dorota

z Brandenburgii-Schwedt

(1736– 1798) kr. Prus

Fryderyk Wilhelm II

(1744–1797)

∞ 1769

Fryderyka Ludwika

von Hessen-Darmstadt

(1751–1805) w. ks. Meklemburgii-Sterlitz

Karol II

(1741–1816)

∞1768

Fryderyka Karolina

z Hesji-Darmstadt

(1752–1782) margrabia Badenii

Fryderyk

(1703–1732)

∞1727

Anna Amelia Orańska

(1710–1777) baron

Ludwik Henryk

Geyer von Geyersberg

(?–?)

∞?

Maksymiliana Krystyna

von Sponeck

(?–?) kr. Szwecji

Gustaw III

(1746–1792)

∞1766

Zofia Magdalena

von Oldenburg

(1682-1750) Karol Ludwik von Hochberg

(1755–1801)

∞1775

Amelia Fryderyka

von Hessen-Darmstadt

(1754–1832)Pradziadkowie car Rosji

Paweł

(1754-1801)

∞1776

Maria Fiodorowna

(1759–1828) kr. Prus

Fryderyk Wilhelm III

(1770–1840)

∞ 1793

Ludwika Augusta z Meklemburgii-Strelitz

(1776-1810) w. ks. Badenii

Karol Fryderyk

(1728–1811)

∞ 1787

Ludwika Karolina Geyer von Geyersberg

(1768–1820) kr. Szwecji

Gustaw IV Adolf

(1778–1837)

∞1797

Fryderyka Dorota von Hochberg

(1781–1826)Dziadkowie car Rosji Mikołaj I Pałkin (1796–1855)

∞1817

Aleksandra Fiodorowna (1798–1860) w. ks. Badenii Leopold von Hochberg (1790–1852)

∞ 1819

Zofia Wilhelmina von Holstein-Gottorp (1801-1865)Rodzice Michał Nikołajewicz Romanow (1832–1909)

∞1857

Olga Fiodorowna (1839-1891) Michał Michajłowicz Romanow (1861–1929)

Przypisy

Bibliografia Andrusiewicz, Andrzej: Romanowowie: Imperium i familia. Kraków: Wyd. Lit., 2014. . Figes, Orlando: Taniec Nataszy: Z dziejów kultury rosyjskiej. Przekł. z ang. Jeżewski, Władysław. Warszawa: Wyd. „Magnum”, 2011. . Romanow, Aleksander: Koniec dynastii: Księga wspomnień. Przekł. z ros. Tur, Krzysztof. Białystok: Wyd. „Łuk”, 1995. . Sebag Montefiore, Simon: Romanowowie 1613–1918. Przekł. z ang. Fiedorek, Tadeusz; Jeżewski, Władysław. Warszawa: Wyd. „Bellona”, 2016. . Skott, Staffan: Romanowowie wczoraj i dziś. Przekł. ze szw. Węgleńska, Anna. Warszawa: OW „Polczek”, 2004. .

Kategoria:Romanowowie Kategoria:Oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Brytyjscy samorządowcy Kategoria:Rosyjscy działacze sportowi Kategoria:Francuscy działacze sportowi Kategoria:Rosyjscy działacze społeczni Kategoria:Brytyjscy działacze społeczni Kategoria:Francuscy działacze społeczni Kategoria:Ludzie związani z Cannes Kategoria:Ludzie związani z Luksemburgiem (miastem) Kategoria:Ludzie związani z Niceą Kategoria:Ludzie związani z Petersburgiem Kategoria:Ludzie związani z San Remo Kategoria:Ludzie związani z Tbilisi Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa i Słońca Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Osmana Kategoria:Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim Kategoria:Pochówki w Londynie Kategoria:Urodzeni w 1861 Kategoria:Zmarli w 1929