thumb|Felicia dregei thumb|Felicia muricata thumb|Felicia mossamedensis Jaskrzyn, szczęstka (Felicia Cass.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ok. 85–87 gatunków. Większość występuje w południowej Afryce (zwłaszcza w Kraju Przylądkowym), nieliczne sięgają na północ do środkowej Afryki, a jeden rośnie także na Półwyspie Arabskim.

Liczne gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne. Do najbardziej popularnych należą: jaskrzyn nadrzeczny Felicia amelloides i Felicia bergeriana. Walorami tych roślin jest bardzo obfite i długotrwałe kwitnienie – w łagodnym ciepłym klimacie potrafią kwitnąć niemal cały rok.

Nazwa naukowa rodzaju (nadana w 1818) pochodzić ma od niemieckiego urzędnika z Ratyzbony o nazwisku Felix (zmarłego w 1846), ale też jego geneza tłumaczona jest jako odmienione łacińskie słowo felix (felicis) oznaczające „szczęśliwy, wesoły”.

Morfologia Pokrój Zielne rośliny jednoroczne i byliny oraz niewielkie krzewy. Pędy często wrzosopodobne, nagie lub owłosione, miękko lub szczeciniasto, często z przewodami żywicznymi. Łodygi czasem zygzakowato powyginane. Liście Zazwyczaj skrętoległe, rzadziej częściowo naprzeciwległe lub skupione w rozecie przyziemnej, zwykle siedzące lub z oskrzydlonym ogonkiem. Blaszka cienka lub skórzasta, równowąska do eliptycznej, zwykle całobrzega. Kwiaty Zebrane w pojedyncze, szczytowe, rozwijające się zwykle na długich szypułach koszyczki. Okrywy są półkuliste do walcowatych, z 3–4 rzędami listków (według niektórych źródeł zwykle z dwoma). Listki okrywy podobnej wielkości lub zmniejszające się, równowąskolancetowate, ciemnozielone wzdłuż osi, łuskowato obłonione na brzegu. Brzeżne kwiaty języczkowe są żeńskie, rosną w jednym rzędzie, rzadko ich brak, zwykle są liczne. Mają zwykle barwę niebieską lub fioletową, rzadziej białą lub żółtą. We wnętrzu koszyczka występują zawsze żółte kwiaty rurkowe, męskie lub obupłciowe, o rurce wąskiej, w górze lejkowatej, z 5 łatkami trójkątnymi lub lancetowatymi, rozpostartymi lub podwijającymi się. Owoce Niełupki eliptyczno-jajowate, spłaszczone, z bocznymi żebrami, często owłosione. Puch kielichowy w postaci jednego rzędu licznych włosków lub ości, trwałych lub odpadających.

Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny astrowatych (Asteraceae), podrodziny Asteroideae i plemienia Astereae. Do najbliższych krewnych tego rodzaju należą endemiczne dla Wyspy Świętej Heleny rodzaje Commidendrum i Melanodendron.

Wykaz gatunków

Uprawa Rośliny wymagają ochrony przed przymrozkami, do gruntu sadzone są gdy minie ryzyko ich wystąpienia (nieliczne gatunki mogą zimować w gruncie w klimacie umiarkowanym). Wymagają stanowisk słonecznych, nadają się do uprawy pojemnikowej. Podłoże powinno być mineralne i przepuszczalne. Rozmnażane są za pomocą nasion (sianych wiosną), przez podział kęp i przez sadzonki zielne (późnym latem i jesienią). Usuwanie przekwitających kwiatostanów sprzyja przedłużaniu kwitnienia.

Przypisy

Kategoria:Asteroideae