5 Czarnomorska Brygada Strzelców (URL)

5 Czarnomorska Brygada Strzelców – oddział piechoty Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej.

Formowanie i zmiany organizacyjne W wyniku rozmów atamana Symona Petlury z naczelnikiem państwa i zarazem naczelnym wodzem wojsk polskich Józefem Piłsudskim prowadzonych w grudniu 1919, ten ostatni wyraził zgodę na tworzenie ukraińskich jednostek wojskowych w Polsce. Jednocześnie z formowaniem nowych oddziałów, Armia URL przystąpiła do gruntownej reorganizacji swoich sił wykrwawionych w walkach z wojskami „białej” i „czerwonej” Rosji.

Brygada swój rodowód wywodzi z 4 Brygady Ukraińsko-Halickiej sowieckiej 41 Dywizji Strzelców sformowanej w lutym 1920 w Odessie. Dowódcą brygady został ataman Dmytro Sokyra-Jachontiw. W skład brygady weszły: 1 Czarnomorski pułk piechoty płk. Hryhoryja Afnera, 2 Zaporoski pułk piechoty sot. Osmołowskyja i 1 Zaporoski pułk konny płk. Trochymenki. 6 marca 1920 4 Brygadę Ukraińsko-Halicką przemianowano na 121 Brygadę Strzelców, a jej dwa pułki połączono w jeden – 361 pułk strzelców płk. Afnera. Pułk konny zaś włączono do sowieckiego 2 Kaukaskiego pułku konnego.

W połowie marca 361 pułk strzelców otrzymał zadanie ochrony linii demarkacyjnej z Rumunią, wzdłuż Dniestru. Jego I batalion stacjonował w Owidiopolu, sztab 2 batalionu, 4 kompania strzelców, kompania km, konny zwiad i kadra 3 batalionu w Tyraspolu, 5 kompania – w Parkanach; 6 kompania – w Grigoriopolu.

6 kwietnia pododdziały pułku, które stacjonowały w rejonie Tyraspola, zbuntowały się przeciw władzy sowieckiej. Jednostce przywrócono wtedy jej poprzednią nazwę: 1 Czarnomorski pułk piechoty, a dowódcą został sot. Babyczenko. Były dowódca pułku, płk Afner, stanął na czele nowo utworzonego Czarnomorskiego dywizjonu konnego. 1 Czarnomorski pułk piechoty i Czarnomorski dywizjon konny utworzyły tyraspolską grupę ukraińskich wojsk powstańczych – przyszły Oddział Powstańczy na Chersońszczyźnie. Na czele grupy stał początkowo płk Wołodymyr Hałkin, a potem płk Pszonnyk. W kwietniu powstańcy zdobyli Tyraspol i ruszyli na północ, aby dołączyć do Armii Czynnej URL. 16 kwietnia zdobyli Ananiew. Tam przyłączyła się do nich grupa powstańcza z sot. Oleksandrem Aszynowem. 20 kwietnia oddział powstańczy płk. Pszonnyka nawiązał kontakt z wojskami gen. Mychajły Omelianowycza-Pawlenki, które powróciły z I pochodu zimowego. 6 maja pułk czarnomorski został włączony w skład Wołyńskiej Dywizji Zbiorczej, a Czarnomorski dywizjon konny włączono do pułku konnego im. Maksyma Żeleźniaka. Rozkazem dowódcy 2 Wołyńskiej Dywizji Strzelców nr 33 z 3 lipca 1 Czarnomorski pułk piechoty został przekształcony w 5 Czarnomorską Brygadę Strzelców. Z 1. i 3. sotni piechoty utworzono 13 kureń strzelców, z 2. i 4. sotni – 14 kureń strzelców, z grupy karabinów maszynowych – sotnię km.

15 października, po przeprowadzonej w rejonie Michałpola mobilizacji, rozpoczęto formowanie 15 kurenia strzelców, przy którym utworzono zapasową szkolną sotnię karabinów maszynowych.

W październiku Armia URL przeprowadziła mobilizację. W jej wyniku liczebność jej oddziałów znacznie wzrosła. W związku z podpisaniem przez Polskę układu o zawieszeniu broni na froncie przeciwbolszewickim, od 18 października wojska ukraińskie zmuszone były prowadzić działania zbrojne samodzielnie.

Pod koniec listopada, pod naporem wojsk sowieckich, 5 Czarnomorska Brygada Strzelców przeszła na zachodni brzeg Zbrucza, gdzie została internowana przez Wojsko Polskie. Rozkazem dowódcy 2 Wołyńskiej Dywizji Strzelców nr 77 z 24 listopada została ona przekształcona w 3 Czarnomorski kureń strzelecki, który wszedł w skład nowo zorganizowanej 4 Zbiorczej Brygady Strzelców.

Struktura organizacyjna

Organizacja brygady w listopadzie 1920 dowództwo i sztab samodzielna sotnia konna sotnia techniczna półsotnia warty polowej 13 kureń strzelców (na etapie formowania) 14 kureń strzelców (na etapie formowania) 15 kureń strzelców (na etapie formowania)

Żołnierze oddziału Dowództwo jednostki Stopień, imię i nazwisko Okres pełnienia służby UwagiDowódcy brygadypłk Wołodymyr Gałkin3 VII – 3 IXsot. Mykoła Osadczyj3 IX – 24 XISzefowie sztabuchor. Borys Lewyckyj3 Vll – 28 IXchor. Wołodymyr Kowhan28 X – 24 XI Kawalerowie Krzyża Walecznychczot. Ansowycz Petrochor. Awgustynopilskyj Wołodymyrroj. Bereziuk Wasylszer. Bojarskyj Fedirszer. Chałaka Andrijpor. Chilinskyj Mychajłoszer. Choper Antonroj. Czaban Iwanroj. Czaban Mykołachor. Dawydenko Nykanorszer. Dobrowolskyj Mykołaszer. Furman Antonszer. Furman Jefremgen. chor. Gałkin Wołodymyrchor. Hawrysz Łukaczot. Hołecko Moisejszer. Hwozdeckyj Petrochor. Jefimow Mykołabun. Jiżynicz Hryhorijpor. Kapłystyj Makarszer. Kaszkiw Markochor. Kołesnyk Jakiwchor. Korżpor. Kostiuk Mykołaszer. Kozłowskyj Kostiantynsot. Kozuta Mykołaszer. Kuczer Iwanczot. Kuczerenko Iwanpor. Kusznirbun. Leweneć Olejkoczot. Melnyczenko Sawasot. Muntian Wasylroj. Nazarenko Iwanchor. Nikitin Fedirczot. Onyszczenko Iwanpor. Paszczenko I wanszer. Pidkaura Josypchor. Podilskyj Kostiantynszer. Prodan Parfentijroj. Rudnyckyj Iwanczot. Rżepeckyj Petroszer. Sztatnyj Dmytrosot. Tepłyj Hnatsot. Tomasewycz Dmytrochor. Towstonih Hawryłochor. Us Walentynchor. Usyk Antonroj. Władiuk Wasylroj. Zinczuk Iwanszer. Zorenko Terentijchor. Żyhałenko Stepan.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Brygady strzelców Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej Kategoria:Ukraińskie oddziały wojskowe z okresu wojny polsko-bolszewickiej Kategoria:Ukraińskie jednostki piechoty utworzone w 1920 Kategoria:Ukraińskie jednostki piechoty rozwiązane w 1920