Związek Samopomocy Chłopskiej (ZSCh) – społeczno-zawodowa organizacja rolników o charakterze masowym istniejąca w latach 1944–1956, powołana w celu organizowania wzajemnej pomocy i udzielania wsparcia w przeprowadzeniu reformy rolnej oraz osadnictwa na ziemiach zachodnich.
Powołanie Związku Związek Samopomocy Chłopskiej powołany został na I Zjeździe ZSCh, który odbył w 1944 r. w LublinieRadosław Gross, Związek Samopomocy Chłopskiej na olsztyńskiej wsi (1945-1948), Początki „polityki klasowej”, Echa Przeszłości XIX, 2018. Wydawnictwo UWM Olsztyn.. Związek zastąpił przedwojenne Centralne Towarzystwo Organizacji i Kółek Rolniczych, które zrzeszało organizacje zawodowe rolników, koła gospodyń wiejskich i kółka rolnicze.
Członkami związku byli rolnicy, a szerzej biorąc wszyscy mieszkańcy wsi.
Pod względem organizacyjnym, obok centrali, funkcjonowały wojewódzkie i powiatowe zarządy oraz koła gminne.
W strukturze ZSCh jako autonomiczna organizacja działały koła gospodyń wiejskich.
Statutowe zadanie Związku Wśród podstawowych zadań związku wymienianoEncyklopedia Ekonomiczno-Rolnicza, PWRiL, Warszawa 1964.:
rozbudowę spółdzielczości wiejskiej, udział w przeprowadzaniu reformy rolnej, organizację wzajemnej pomocy chłopskiej w realizacji zadań gospodarczych, odbudowę produkcji rolniczej, przejęcie i zagospodarowanie resztówek poparcelacyjnych, organizację rolniczej akcji przesiedleńczej na ziemiach odzyskanych, udział w pomocy państwa dla gospodarstw chłopskich, rozwój życia kulturalnego na wsi, rozwój pozaszkolnej oświaty rolniczej.
Zadania Związku w 1946 r. W 1946 r. podjęto decyzję o likwidacji izb rolniczych, zaś zadania izb rolniczych w dziedzinie rolnictwa przeszły na stowarzyszenie „Związek Samopomocy Chłopskiej”Dekret z dnia 26 sierpnia 1946 r. o zniesieniu izb rolniczych ().. Podobnie majątek izb rolniczych, jaki pozostał po umorzeniu zobowiązań, przekazano na cele rolnicze Związku.
Po przejęciu przez ZSCh izb rolniczych i powiatowych biur rolnych, zadania organizacji, zwłaszcza w bezpośrednim kierowaniu produkcją rolną, poważnie wzrosły. Wśród zadań gospodarczych Związku podjęto funkcję kontroli społecznej, zwłaszcza w zakresie zaopatrzenia wsi w deficytowe środki produkcji oraz w skupie produktów rolnych.
Zadania Związku w 1948 r. W 1948 r. nastąpiła zmiana polityki rolnej, która miała doprowadzić do powstania rolniczych spółdzielni produkcyjnychEncyklopedia Ekonomiczno-Rolnicza, PWRiL, Warszawa 1984.. W związku z tym zobowiązano Związek do aktywnego udziału w przebudowie ustroju rolnego. Taka polityka rolna znacznie osłabiła pracę samorządu, odsuwając na dalszy plan działalność gospodarczą, organizacyjną i szkoleniową.
Zniesienie Związku Zmiana polityki rolnej w 1956 r., polegająca na reaktywowaniu działalności kółek rolniczych i kół gospodyń wiejskich, spowodowała rozwiązanie Związku Samopomocy Chłopskiej.
Przypisy
Kategoria:Rolnictwo w PRL Kategoria:Dawne organizacje związane z rolnictwem