prawo|mały|350x350px|

Gwara maleszewsko-piryńska () – gwara macedońska należąca do grupy wschodniomacedońskiej. Używany jest na części pogranicza macedońsko-bułgarskiego i w leżącej w Bułgarii Macedonii Piryńskiej.

Cechy językowe Do charakterystycznych cech fonetycznych gwary maleszewsko-piryńskiej należą: prasłowiańska nosówka *ǫ dała a, np. maka, raka, zaś *ę na ogół dało, bez przegłosu, e, np. méso – przegłoszone formy typu žắtva czy šáka są rzadkie, sonant *l̥ jest kontynuowany przez ă, np. săza, găta, zachowane jest też sonantyczne *r̥, np. drvo, prsti, w odmianie rzeczowników i czasowników dwa typy akcentu – stały morfologicznie oraz ruchomy, na południu szeroka wymowa *ě (jać), nawiązująca do gwar wschodniej Bułgarii i południowej Macedonii, np. djä́tje, rjákă < psł. *dětę, *rěka, na całym obszarze przegłos *cě > ca, np. cal, cana < psł. *cělъ, cěna, zachowany jest fonem χ, redukcje samogłosek, najczęściej spotyka się redukcję nieakcentowanego o do u, np. kugá, gulém, lésnu, grupa -vn- jest zachowana bez zmiany do -mn-, np. ravno, na miejscu psł. *ť i *ď jest št i žd, np. kašta, gašti, veždi, saždi; jedynie nieliczne wsie mają šč i žǯ (ždž), np. kašča, vežǯi, starą cechą jest też przegłos *o do e w rodzajniku dla rzeczowników rodzaju męskiego odmiany miękkiej, np. maš – maž-e, drvar – drvar-e, zachowanie miękkości č, š, ž, a także spółgłosek wygłosowych, np. kuón’, często też wzmocniona palatalizacja *-tь w słowach typu zeḱ, paḱ < *zętь, *pǫtь, palatalizacja k i g do ḱ i ǵ przed samogłoskami przednimi, np. raḱija oraz po spółgłoskach palatalnych, np. majḱa~maḱa, przejście s i š przed c i č do χ, np. moχče, gluχci, maχca, kruχče, puχče, grupa čr- zasadniczo rozwinęła się w c(ă)r-, np. cărf, crevó < psł. *čьrvь, *červo.

Dwie pierwsze cechy wiążą tę gwarę z pozostałymi gwarami wschodniomacedońskimi.

Charakterystyczne cechy morfologii gwary maleszewsko-piryńskiej to: imiesłów przysłówkowy współczesny na -jḱi, np. odejḱi, vikajḱi, imperfekt z końcówką 3. os. l. mn. -šea, np. odešea, vikašea, piješea wobec literackiego одеа, викаа, пиеја, końcówka -e w liczbie mnogiej rodzaju męskiego, np. ofčare, prijatele, običae, kone, użycie reduplikowanych przyimków typu vof, sos < *vъ(vъ), *sъ(sъ).

Zobacz też dialekt zachodniobułgarski dialekt południowomacedoński

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Język macedoński