mały|Apotecjum Lophodermium pinastri mały|Apotecja Lophodermium arundinaceum Lophodermium Chevall. (osutka) – rodzaj grzybów z rodziny łuszczeńcowatych (Rhytismataceae). Osutka to także nazwa wywołanej przez grzyby niedoskonałe i workowce grupy grzybowych chorób roślin.
Charakterystyka Do rodzaju Lophodermium należy około 150 gatunków żyjących przeważnie na drzewach i krzewach iglastych, rzadziej innych roślinach. Liczne gatunki to grzyby saprotroficzne, ale niektóre wywołują choroby zwane osutkami. Ich najliczniejsza grupa żyje na sosnach, wywołując grzybowe choroby roślin o nazwie osutki sosny. Pasożytami są ich formy bezpłciowe (anamorfy), wytwarzające pyknidia lub pyknotyria, formy płciowe (teleomorfy) są zazwyczaj saprotrofami wytwarzającymi owocniki typu apotecjum. Apotecja powstają pojedynczo, mają elipsoidalny kształt i wydłużoną szparkę o różnych odcieniach szarości lub brązu. Szparka ta może się otwierać lub zamykać, w zależności od wilgotności środowiska.
L. piceae powoduje chorobę o nazwie niżowa osutka świerka, L. pinastri, L. seditiosum, L. conigenum, L. pini-excelsae, L. staleyi wiosenną osutkę sosny.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhytismataceae, Rhytismatales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Takson utworzył François Fulgis Chevallier w 1826 r. Gatunkiem typowym jest Lophodermium arundinaceum (Schrad.) Chevall. 1826 Synonimy: Actinothyrium Kunze, Aporia Duby, Dermascia Tehon, Hadotia Maire, Hypoderma DC., Lophoderma Chevall., Lophodermellina Höhn., Lophodermina Höhn., Stigmatoscolia Bat. & Peres.
Gatunki występujące w Polsce: Lophodermium arundinaceum (Schrad.) Chevall. 1826 – osutka trzcinowa Lophodermium aucupariae (Schleich.) Darker 1967 – osutka jarzębinowa Lophodermium caricinum (Roberge ex Desm.) Duby 1861 – osutka turzycowa Lophodermium conigenum (Brunaud) Hilitzer 1929 Lophodermium corconticum Koukol, Pusz & Minter 2015 Lophodermium culmigenum (Fr.) De Not. 1847 – osutka trzcinnikowa Lophodermium foliicola (Fr.) P.F. Cannon & Minter 1983 – osutka liściowa Lophodermium herbarum (Fr.) Fuckel 1874 – osutka konwaliowa Lophodermium juniperinum'''' (Fr.) De Not. 1847 – osutka jałowcowa Lophodermium maculare (Fr.) De Not. 1847 – osutka łochiniowa Lophodermium melaleucum (Fr.) De Not. 1847 – osutka brusznicowa Lophodermium oxycoccos (Fr.) Duby 1861 – osutka żurawinowa Lophodermium paeoniae Rehm 1897 – osutka piwoniowa Lophodermium petiolicola Fuckel 1870 – osutka dębowa Lophodermium piceae (Fuckel) Höhn. 1917 – osutka świerkowa Lophodermium pinastri (Schrad.) Chevall. 1826 – osutka sosnowa Lophodermium pini-mugonis C.L. Hou & M. Piepenbr. 2009 Lophodermium punctiforme (Fr.) Fuckel 1870 Lophodermium pini-excelsae S. Ahmad 1954 Lophodermium seditiosum Minter, Staley & Millar 1978 Lophodermium sphaeroides (Alb. & Schwein.) Duby 1861 – osutka bagnowa Lophodermium typhinum (Fr.) Lambotte 1880 Lophodermium staleyi'' Minter 1981 – wiosenna osutka sosny Nazwy naukowe według Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według M.A. Chmiel (bez przypisów), Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów i innych.
Przypisy
Kategoria:Łuszczeńcowate