Amyntas III () – król Macedonii z rodu Argeadów. Na jego panowanie przypada czas osłabienia Macedonii nękanej przez wiele lat wojnami. W ciągu swojego panowania kilkukrotnie musiał uchodzić z opanowanego przez najeźdźcę państwa. Szukał oparcia w Sparcie, a pod koniec panowania w Atenach.

Panowanie

Amyntas przejął tron po śmierci swojego kuzyna Pauzaniasza, a w tym samym roku poślubił Eurydykę I, księżniczkę z Linkestis, kończąc tym samym długi konflikt z tym państwem. Amyntas wydał córkę którą miał z Eurydyką za swojego kuzyna Ptolemeusza z Aloros. Chciał w ten sposób umocnić swoją pozycję gdyż Ptolemeusz był głową bocznej linii dynastii, a więc ewentualnym konkurentem do tronu. Jednak już w roku 392 Amyntas utracił tron na rzecz innego przedstawiciela dynastii, Argajosa. Ten oparł swoją władzę na Bardylisie I, królu iliryjskich Dardanów. Uchodząc z królestwa Amyntas oddał przygraniczny pas ziemi mieszkańcom greckiego miasta Olint by ziemie te nie zostały niszczone przez hordy Ilirów.

W 391 Amyntas odzyskał władzę przy pomocy oddziałów tesalskich prowadzonych przez zaprzyjaźniony z Argeadami ród Aleuadów. Po powrocie Olintyjczycy zwrócili oddane im pod opiekę ziemie a oba państwa zawarły obronne przymierze na okres pięćdziesięciu lat. W 383 Bardylis najechał ponownie na Macedonię i pokonał Amyntasa w bitwie. Amyntas postąpił tak jak wcześniej i licząc, że Olintyjczycy obronią jego ziemie, oddał im w opiekę część przygranicznych krain. Pomimo początkowych sukcesów Ilirów Amyntasowi udało się po kilku miesiącach pokonać Bardylisa przy pomocy jazdy hetajrów i najemnej piechoty. Gdy zwrócił się do Olintyjczyków o zwrot powierzonych im ziem, ci odmówili. Mieszkańcy Olintu i związek polis któremu przewodzili (Związek Chalkidycki) nie chcieli zrezygnować z ziem z których czerpali zyski. W tym czasie ich związek urósł w siłę mogąc wystawić armię złożoną z 800 jeźdźców i 8000 hoplitów a także większej jeszcze liczby lekkiej piechoty. Chalkidyjczycy zaatakowali Macedonię i zajęli wiele miast w tym Pellę. Amyntas wezwał na pomoc Spartan, którzy wykorzystując bazę na terytorium Macedonii walczyli z Chalkidyjczykami aż do roku 379, gdy padł Olint, a związek któremu przewodził rozwiązano. Kiedy Ateńczycy i Tebańczycy uderzyli na Spartę Amyntas sprzedał im w roku 377 drewno na budowę floty. W zamian w 374 uzyskał przymierze z Ateńczykami przeciw odbudowującym swój związek Chalkidyjczykom. W 371 zwołano międzygrecką konferencję pokojową na którą zaproszono również Amyntasa. Na konferencji przedstawiciel Macedonii poparł projekt pokoju powszechnego a także przekazania, Amfipolis Atenom.

Amyntas żywo interesował się wydarzeniami w Perrabai przez którą prowadziła droga z Grecji do Macedonii, dlatego też starał się utrzymywać tam swoje wpływy i kilkukrotnie występował na tych terenach w roli rozjemcy. Lata siedemdziesiąte IV w. przyniosły wzrost zagrożenia na południowej granicy państwa. W tym czasie Jazon z Feraj zjednoczył Tesalię która pod jego przewodnictwem stała się potęgą dwukrotnie bogatszą od Macedonii. Według przekazów (najpewniej przesadzonych ale oddających w pewnym stopniu zagrożenie) Związek Tesalski był w stanie wystawić armię składającą się z 8000 jazdy, 20 tys. ciężkiej piechoty i większych jeszcze sił lekkozbrojnych. Najpewniej Amyntas był zmuszony do sojuszu z Jazonem, jednak jego śmierć w 370 położyła kres zjednoczonej Tesalii.

Zobacz też Argeadzi wojna koryncka bitwa pod Leuktrami

Bibliografia

Diodor Sycylijski Biblioteka Historyczna XV 19, 2. Izokrates VI 4, 6.

Linki zewnętrzne Monety bite przez Amyntasa III Tablica z tekstem traktatu o przymierzu między Atenami a Macedonią z 374 p.n.e. Teksty dwóch traktatów zawartych między Amyntasem III a Związkiem Chalkidyckim - Tekst-Tłumaczenie (Angielskie)

Kategoria:Królowie starożytnej Macedonii Kategoria:Urodzeni w V wieku p.n.e. Kategoria:Zmarli w IV wieku p.n.e.