Airbus A330 – szerokokadłubowy samolot pasażerski używany w lotach komercyjnych na średnich i długich dystansach o dużej ładowności, produkowany przez koncern Airbus. Zaprojektowany równocześnie z czterosilnikowym A340.
A330-200/300 Airbus A330 został opracowany na początku lat 90. równolegle z Airbus A340 na bazie tego samego kadłuba. Prototyp oblatano 2 listopada 1992 roku, wersję A330-200 oblatano 13 sierpnia 1997 r. Konstrukcja skrzydeł A330 jest identyczna z A340, a różnica tkwi w zastosowaniu dwóch silników. A340 ze względu na większą masę ma dodatkową goleń podwozia. Projekt oparty jest na Airbusie A300, a system awioniki pochodzi z A320. Pilot kieruje ruchami maszyny poprzez system fly by wire (poprzez komputer).
Liczba pasażerów zależy od konfiguracji foteli. Producent proponuje wersję z trzema klasami – 295 siedzeń. W opcji z dwiema klasami przewidziano 335 foteli. Pierwszym odbiorcą samolotu w wersji A330-300 były linie Air Inter (obecnie Air France) w 1994 roku. 19 lipca 2013 Airbus dostarczył tysięczny egzemplarz A330 przeznaczony dla Cathay Pacificairbus, 19 lipca 2013.. W 2013 cena jednego samolotu wynosiła około 216 milionów USD za wersje A330-200, 219 mln za -200F i 239 milionów USD za A330-300. mały|lewo|Airbus A330-300 linii AirAsia X thumb|left|Airbus A330-200 Prestige w malowaniu Sił Powietrznych Republiki Kazachstanu Pierwsze A330 miały masę startową 212 ton i w wersji A330-300 zasięg 7400 km, krótszy od konkurencyjnych na rynku szerokokadłubowych dwusilnikowych samolotów Boeinga oznaczonych 767-300ER o zasięgu km i 777-200ER o zasięgu km. A330 mógł latać zaledwie przez Atlantyk. A340-300 był samolotem dalekodystansowym o zasięgu km oraz mieścił ponad 300 pasażerów, ale z powodu zmiany przepisów ETOPS, które umożliwiły wykonywanie lotów długodystansowych przez samoloty dwusilnikowe oraz otwarcie przestrzeni powietrznej nad dawnym ZSRR stał się nieekonomiczny. W 1998 roku dostarczono do Korean Air pierwszy egzemplarz nowej wersji A330-200 z masą startową zwiększoną do 230 ton oraz zasięgiem ponad km, zabierający ok. 240 pasażerów. Krótsza odmiana jest o 5 metrów krótsza, żeby poprawić jej stabilność statecznik pionowy jest o 60 cm wyższy. A330-200 zabierając 50 pasażerów mniej niż A340 mógł obsługiwać te same trasy będąc przy tym tańszy w eksploatacji, dzięki czemu Airbus szybko zaczął zdobywać rynek samolotów szerokokadłubowych zdominowany przez producentów amerykańskichWhy is Airbus A330-800 not selling?. Równolegle w 1998 do sprzedaży trafił A330-300 ze zwiększoną do 230 ton masą startową i zasięgiem kmAirbus offers extended-range HGW A330-300s.. W latach 1999–2008 popularniejsza była wersja A330-200, ale od 2010 najlepiej sprzedającym się szerokokadłubowcem w historii koncernu został A330-300, do 2018 roku Airbus sprzedał 787 szt. w tej wersji.
Airbus A330-200 o zasięgu km może pokonywać trasy długodystansowe, np. Toronto – Frankfurt (Air Canada), czy też średniodystansowe jak np. Abu Dhabi – Manchester (Etihad Airways). Wersje modelowe 201 do 203 wyposażono w silniki General Electric CF6-80E1, 222 do 223 w Pratt & Whitney PW4000 lub 243 z Rolls-Royce Trent 700.
1 kwietnia 2015 producent uzyskał certyfikat EASA dla A330-300 o zwiększonej z 235 do 242 ton maksymalnej masie startowej, jego zasięg wzrósł do km, przy 2% niższym zużyciu paliwaCertyfikat dla 242-tonowego A330. 2 kwietnia 2015, altair.. 9 września 2015 certyfikat otrzymał A330-200 o masie 242 ton, zasięg wersji wzrósł o 650 km do km lub 15 godzin lotuCertyfikat dla 242-tonowego A330-200. 9 września 2015, altair.. Nowe wersje wypełniły lukę po wycofaniu się z produkcji modelu A340 oraz stały się bazą do stworzenia zmodernizowanej wersji neo (new engine option). W 2018 roku dostawy A330 znacznie spadły. Airbus rozpoczął produkcję seryjną A330neo oraz napotkał na problem ze zbyciem starszej generacji A330ceo. Z powodów problemów finansowych chińskiej HNA Group sześć samolotów dla trzech chińskich odbiorców oczekiwało na dostarczenie z braku przedpłat, a dalsza produkcja była zagrożonaExclusive: Airbus faces A330 delivery delays amid HNA Group woes – sources.. W 2019 roku zakończy się produkcja wersji -200 i -300 (z wyjątkiem wersji towarowej -200F i wojskowych -200 MRTT).
A330neo 14 lipca 2014 na Farnborough International Airshow 2014 Airbus uruchomił program A330neo (new engine option) oferowanego wyłącznie z silnikami Rolls-Royce Trent 7000. Dzięki nowym wingletom z tworzywa sztucznego wzmocnionym włóknem węglowym (CFRP) i silnikom RR, zużycie paliwa zmniejszono o 11% w porównaniu do oryginalnych A330Airbus launches the A330neo.Farnborough 2014: A330neo w 2017. 14 lipca 2014, altair.. Rozpiętość skrzydeł nowej wersji wzrosła z 60,3 do 64 metrów, dzięki zastosowaniu nowych kompozytowych wingletów, takich jak stosowanych na Airbus A350 XWB. A330-800neo o długości 58,82 m mieszczący 257 pasażerów w układzie trójklasowym zastąpił A330-200, natomiast A330-300 zastąpiony został przez A330-900neo (oznaczenie kodu silnika A330-941) o długości 63,66 m i pojemności 287 osóbA330-900NEO airbus.com.. Długość kadłuba pozostała niezmieniona, ale dzięki zmianom w kabinie pojemność wzrośnie o 6-10 miejsc w konfiguracji 2-3 klasowej. W związku z wprowadzeniem A330neo, który ma konkurować z 787-8 producent zrezygnował z uruchomienia produkcji krótkiej wersji A350-800 o długości 60,54 m.
Ponieważ samolot miał mniejszy potencjał sprzedażowy od 787 lub A350 producenci silników turbowentylatorowych negocjowali wyłączność dla wersji A330neo. Airbus wybrał silnik Trent 7000 produkcji Rolls-Royce plc, będący rozwinięciem Rolls-Royce Trent 1000 – jednej z dwóch jednostek dostępnych na Boeing 787. Do marca 2014 prowadzono też negocjacje z GE Aviation z silnikiem na bazie General Electric GEnx-1A oraz Pratt & WhitneyRolls-Royce To Gain Exclusivity On A330neo.. Podobna sytuacja miała miejsce w czerwcu 1997 roku, kiedy Airbus i Rolls-Royce porozumieli się ws. modernizacji modelu A340 do wersji A340-500/600 wyposażonej wyłącznie w silniki Trent 500Airbus makes Trent 500 deal with Rolls-Royce.. Także Airbus A350 oferowany jest wyłącznie z Rolls-Royce Trent XWB.
Montaż końcowy pierwszego A330-900neo rozpoczęto w październiku 2016 rokuRozpoczął się montaż końcowy pierwszego A330neo.. W grudniu 2016 gotowy był pierwszy prototyp w kompletnym malowaniu, pozbawiony jednak silnikówThe #A330neo with its nice dress. 23 grudnia 2016.. W lutym 2017 ukończono drugi egzemplarz testowy A330-900 #F-WTTE, który także oczekiwał na jednostki napędowe. Pierwotnie producent zaplanował wprowadzenie do służby wersji A330-900 pod koniec 2017, a -800 w 2018 roku. Wejście do służby nowej wersji opóźniono do połowy 2018 roku z powodu prac nad silnikiemAirbus confirms A330neo launch delayed to 2018.. Opóźnienia w rozwoju silnika Trent 7000 uniemożliwiły rozpoczęcie testów i certyfikacji w 2016 rokuA330neo first flight likely to slip to September.. 19 października 2017 roku A330-900neo MSN1795/#F-WTTN wykonał pierwszy lotFirst A330neo successfully completes maiden flight. Airbus, 19 października 2017.. W fazie testów i certyfikacji wzięły udział dwa samoloty testowe. Silnik Trent 7000 uzyskał certyfikat 20 lipca 2018 rokuCertyfikat Typu dla Trenta 7000. Altair, 23 lipca 2018.. Dla poprawy osiągów samolotu w 2017 roku Airbus rozpoczął prace nad zwiększeniem maksymalnej masy startowej A330-900 z 242 do 251 ton. Pozwoli to na zwiększenie zasięgu z km do blisko km. Ma to pozwolić na oferowanie lotów przez Pacyfik i zbliżyć się do konkurencyjnego Boeinga 787-9 o zasięgu kmAirbus is working on a 7,000nm A330-900..
Montaż pierwszego A330-800neo rozpoczęto pod koniec listopada 2017Początek montażu A330-800 Altair, 30 listopada 2017.. Prototyp o nr seryjnym MSN1888 zaprezentowano 5 lutego 2018A330-800 w malowaniu producenta., Atair, 6 lutego 2018.. Od 2016 roku Airbus dysponował tylko jednym zamówieniem na sześć sztuk A330-800neo dla Hawaiian AirlinesAirbus Ready To Kill A330-800neo After Ditching A380neo?, które anulowały je w lutym 2018 na rzecz Boeingów 787-9Hawaiian zamawiają Dreamlinery. Altair, 8 marca 2018.. 15 października 2018 roku pozyskano jedyne potwierdzone zamówienie na osiem A330-800neo dla Kuwait Airways. Według Boienga projekt A330neo był skazany na porażkę, bo większość linii wybiera Dreamlinera lub A350 XWB, a rynek na średnie samoloty dalekiego zasięgu do połączeń bezpośrednich jest nasycony przez 787-8 na które popyt skończył się w 2008, od kiedy lepiej sprzedawały się większe 787-9 i A330-300Pontifications: Why the 787-8 is no longer favored by Boeing.. mały|lewo|Airbus A330-900neo w barwach jego pierwszego użytkownika – portugalskich linii TAP Air Portugal Nabywcami A330neo są użytkownicy starszych wersji A330ceo (A330–200 i A330–300), którzy wybrali bardziej efektywne kosztowo A330–900neo kosztem większego zasięgu A330–800neo. Rynek użytkowników A330 w 2017 roku liczył ponad 100 przewoźnikówBoeing says Airbus widebody strategy “is a mess,” A330neo “dead on arrival”.. Linie Air Berlin i Transaero przestały istnieć przed rozpoczęciem produkcji samolotu. W 2018 roku Airbus stracił zamówienie na 28 szt. A330-900 i 8 A330-200 dla Iran Air z powodu sankcji nałożonych przez USA, co skutkowało skurczeniem się portfela zamówień na A330ceo do 78 szt. oraz A330neo do 186 sztAirbus Will Suffer From President Trump’s Iran Deal Exit.. Z powodu braku dostatecznego wolumenu zamówień Airbus ograniczył od 2016 tempo produkcji A330 z dziewięciu do 5-6 szt. miesięcznieAirbus cools on A330 production rate rise. 27 kwietnia 2018. W 2019 produkcję ograniczono z 60 do 50 szt. rocznie lub 4-5 szt. miesięcznieAirbus To Cut A330 Output, Lags on A320 Deliveries.. Przed rozpoczęciem dostaw zamówienia na A330–900neo oprócz czterech firm leasingowych złożyły linie AirAsia X (100 szt. - zakup anulowano), Delta Air Lines (35 szt.), TAP Air Portugal (10 szt. plus 10 szt. w leasingu), Garuda Indonesia (14 szt.), Azul (5 szt.), WOW air (4 szt.), Middle East Airlines (4 szt.), Aircalin (2 szt.), Air Sénégal (2 szt.), Arkia (2 szt.), RwandAir (2 szt. w leasingu) i nieujawniony odbiorca (6 szt.).
Pierwszym nabywcą samolotu były Delta Air Lines, ale pierwszym użytkownikiem samolotu zostały linie TAP Air Portugal, które zamieniły zamówione A350-800 na A330-900. 15 maja 2018 oblatano pierwszy seryjny A330-900 dla TAP MSN1819/#CS-TUALaunch operator A330neo completes maiden flight.. Pierwszy A330neo przekazano TAP 26 listopada 2018Airbus delivers first A330-900 to launch operator TAP Air Portugal.. Pierwsze dwa A330-800 dostarczono do Kuwait Airways 29 października 2020 rokuKuwait Airways takes delivery of its first two A330neos.. Poza linią Kuwait z czterema A330-800 jedynymi nabywcami A330-800 zostały Uganda Airlines (2) i Air Greenland (1).
A330-200F Model towarowy A330-200F w lecie 2006 zastąpił w ofercie Airbusa A300-600F, samolot różni się wizualnie od pozostałych A330 wystającym z kadłuba schowkiem przedniej goleni podwozia. Zmiana była konieczna, aby ułatwić załadunek poprzez uniesienie pokładu, ponieważ rodzina A330/A340 ma pokład pochylony do przoduAirbus A330F gets blister for new nose gear as revised layout levels cabin floor to ease cargo loading. flightglobal.com, 22 stycznia 2007.. Pierwszy egzemplarz oblatano 5 listopada 2009, a dostawy rozpoczęto w 2010 rokuAirbus A330-200F. deagel.com.. W lutym 2012 uruchomiono program A330P2F (Passenger-to-Freighter), który oferuje możliwość konwersji samolotów pasażerskich na CargoAirbus to launch A330P2F cargo conversion programme with ST Aerospace and EADS EFW. airbus.com.. A330-300P2F oblatano w październiku 2017, w listopadzie 2017 uzyskał dodatkowy certyfikat typu EASA, a pierwszym użytkownikiem zostało DHL Aviation pod koniec 2017 rokuDHL Express odbiera pierwszego A330-300. Altair, 1 grudnia 2017.. W sierpniu 2018 dostarczono pierwszego A330-200P2F do EgyptAir Cargo.
A330-700L Beluga XL mały|A330-700L Beluga XL