Helena Kapełuś (ur. 21 maja 1927 w Żyrardowie, zm. 8 września 1999 w Warszawie) – polska polonistka, historyczka literatury, folklorystka, badaczka literatury Renesansu i ludowej, redaktorka naukowa, profesor i wykładowczyni akademicka.

Życiorys Urodziła się w rodzinie nauczycielskiej. Jej rodzicami byli Michał Kapełuś i Jadwiga z domu Rucińska. Program liceum realizowała uczęszczając w swoim rodzinnym mieście na tajne komplety, a potem kontynuując naukę w Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Żeromskiego w Żyrardowie, które ukończyła w 1945. W latach 1945–1950 studiowała filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, pisząc pracę magisterską u profesora Juliana Krzyżanowskiego. Jeszcze w trakcie studiów, w roku 1948, zatrudniła się w bibliotece Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, skąd w 1951 przeniosła się do Biblioteki Narodowej, pracując tam do 1963, kiedy to uzyskała angaż w Pracowni Literatury Ludowej Instytutu Badań Literackich. Z pracownią tą pozostała związana do końca kariery zawodowej, kierując nią od 1967 r. Jednocześnie w roku 1970 zaczęła wykładać folklorystykę na Uniwersytecie Warszawskim, kontynuując to aż do 1983 r.

Doktorat obroniła na macierzystej uczelni w 1962 (promotorem był prof. J. Krzyżanowski), doktorem habilitowanym została w 1983 w Instytucie Badań Literackich, a tytuł profesora uzyskała w 1994.

Tematyka badawcza W badaniach folklorystycznych specjalizowała się głównie w bajkoznawstwie, ale analizowała też wątki ludowe w twórczości pisarzy polskich od epoki Renesansu po XX wiek oraz prowadziła studia nad historią folklorystyki. W zakresie historii literatury niezwiązanej z etnografią jej podstawową pracą była monografia o renesansowym poecie Stanisławie Kleryku (1962), ponadto opublikowała też pracę o krakowskim drukarzu z przełomu XV/XVI w. (1962) Janie Hallerze.

Publikacje H. Kapełuś była autorką lub współautorką przeszło 60 publikacji, w tym: Kapełuś H., Krzyżanowski J., 1957: Sto baśni ludowych. Państwowy Instytut Wydawniczy (antologia wydana także w rodzimych językach w Bułgarii (1961), na Węgrzech (1962) i w Niemczech (1987). Słownik folkloru polskiego (red. Krzyżanowski J., 1965) (autorka ok. 80 haseł) Kapełuś H., Krzyżanowski J., 1970: Dzieje folklorystyki polskiej 1800-1863. Epoka przedkolbergowska. Wyd. Ossolineum, Wrocław. Kapełuś H., Krzyżanowski J., 1982: Dzieje folklorystyki polskiej 1864–1918. PWN i IBL PAN. Kapełuś H., 1991: O turze złotorogim. Szkice kolę­dowe. Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa.

Redakcja naukowa wydań: Mikołaj Rej Wizerunek własny żywota człowieka poczciwego (red. z Władysławem Kuraszkiewiczem), 1971, w: Dzieła wszystkie Mikołaja Reja, tom 7. Biblioteka Pisarzy Polskich, ser. B, nr 17 Krzyżanowski J., 1962, 1963: Polska bajka ludowa w układzie systematycznym, t. 1 i 2. Wyd. II, Ossolineum, Wrocław. Krzyżanowski J., 1980: W świecie bajki ludowej. Państwowy Instytut Wydawniczy.

Nagrody i upamiętnienie Nagroda Polskiej Akademii Nauk im. Aleksandra Brücknera (1965) Nagroda zespołowa im. Zygmunta Glogera (1984) Fascynacje folklorystyczne. Księga poświęcona pamięci Heleny Kapełuś (red. M. Kapełuś, Engelking A.). Wyd. Agade, Warszawa, 2002

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy folkloryści Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Żyrardowie Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 1999