Strojnogłowik złotoskrzydły, ciszek złotoskrzydły (Arremon schlegeli) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Opisany po raz pierwszy w 1850 roku. Występuje w suchych lasach na zboczach gór w najbardziej na północ wysuniętych częściach Wenezueli i Kolumbii. Jest gatunkiem najmniejszej troski.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał Karol Lucjan Bonaparte pod nazwą Arremon schlegeli. Opis ukazał się w 1850 roku w Conspectus generum avium. Jako miejsce typowe autor wskazał „Am. m.” – America Meridionalis, czyli Amerykę Południową; w 1938 roku Carl Eduard Hellmayr podał, że miejscem typowym jest Caracas w Wenezueli. Wyróżnia się trzy podgatunki: A. s. canidorsum J.T. Zimmer, 1941 A. s. fratruelis Wetmore, 1946 A. s. schlegeli Bonaparte, 1850.
Etymologia Arremon: arrhēmōn, αρρημονος arrhēmonos „cichy, bez mowy”, od negatywnego przedrostka α- a-; ῥημων rhēmōn, ῥημονος rhēmonos „mówca”, od ερω erō „będę mówić”, od λεγω legō „mówić”. schlegeli: od nazwiska Hermanna Schlegla (1804–1884) – niemieckiego ornitologa.
Morfologia Nieduży ptak ze średniej wielkości, żółtym dziobem, z niewiele ciemniejszą górną szczęką. Tęczówki od ciemnobrązowych do czarnych. Nogi bladoróżowe. Podgatunek nominatywny ma czarną głowę z czarnym podbródkiem, gardło i podgardle białe, ograniczone od piersi czarną obrożą, która nie jest domknięta na spodniej części ciała. Szara szyja i cienki pasek na karku oddziela głowę od oliwkowożółtego płaszcza, który staje się szary bliżej ogona. Pokrywy skrzydeł są oliwkowozielone, przechodzące w żółtawy w okolicach załamania skrzydła, lotki łupkowoszare. Dolne części ciała, brzuch i boki są od białych do jasnoszarych. Ogon łupkowoszary. Występuje niewielki dymorfizm płciowy. Samice mają bardziej ciemnopłowe dolne części ciała. Młode osobniki mają głowę oliwkowozieloną, która staje się ciemniejsza z wiekiem. A. s. fratruelis jest nieco większy od podgatunku nominatywnego i ma dłuższy dziób, ale upierzenie ma bardzo podobne. Podgatunek A. s. canidorsum ma wierzch ciała (grzbiet i kuper) szare.
Długość ciała z ogonem 15 cm, masa ciała 23–32 g. Szczegółowe wymiary dla opisanego przez siebie podgatunku A. s. fratruelis podał w 1947 roku Alexander Wetmore, samce: długość skrzydła 76,3 mm (73,1–81,4 mm), długość ogona 61,2 mm (58,2–65,9 mm), długość dzioba 15,7 mm (14,7–16,4 mm), samice: długość skrzydła 69,7 mm (66,3–73,4 mm), długość ogona 54,9 mm (52,0–57,7 mm), długość dzioba 15,4 mm (15,0–15,9 mm). A. s. canidorsum: długość skrzydła 77 mm, długość ogona 66 mm, długość nogi 25 mm.
Zasięg występowania Strojnogłowik złotoskrzydły jest gatunkiem osiadłym. Jego zasięg występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje 381 tys. km². Poszczególne podgatunki zamieszkują: A. s. canidorsum – zachodnie stoki wschodnich Andów w Santander, w północnej Kolumbii, A. s. fratruelis – Serranía de Macuira (na półwyspie Guajira), w północnej Kolumbii, A. s. schlegeli – wybrzeża Morza Karaibskiego w Kolumbii (oprócz półwyspu Guajira) i północno-zachodnią Wenezuelę, w tym Andy.
Ekologia Głównym habitatem strojnogłowika złotoskrzydłego są dolne partie tropikalnych lasów nizinnych, zarośla i zarośla lasów wtórnych na wysokościach od poziomu morza do 1400 m n.p.m. Preferuje zalesione wąwozy i zbocza wzgórz. Informacje o diecie tego gatunku są skąpe. Dieta składa się z różnych owadów, nasion i małych owoców. Żeruje w dzień, na ziemi, w ściółce lub gęstych zaroślach (do 3 m nad ziemią). W czasie żerowania na ziemi porusza się skokami i rozgarnia ściółkę nogami. Występuje zazwyczaj pojedynczo lub w parach. Długość pokolenia jest określana na 3,6 lat.
Rozmnażanie Niewiele wiadomo o rozmnażaniu tego gatunku. Sezon lęgowy najprawdopodobniej trwa od kwietnia do września. Znany jest tylko jeden opis gniazda tego gatunku. Zostało ono znalezione na wysokości około 300 m n.p.m. w Parku Narodowym Tayrona w Kolumbii. Znajdowało się w szczelinie pomiędzy dwoma głazami na wysokości około pół metra i było zamaskowane suchymi liśćmi. Gniazdo w formie zadaszonej miseczki zbudowane było z martwych liści i gałązek, wyścielone trawą. Wewnętrzna średnica gniazda 8–10 cm. W gnieździe znajdowały się dwa jaja o wymiarach 24×15 mm i 22×14 mm. Jaja były różowobiałe, półprzezroczyste, z rozproszonymi czarnymi plamkami na grubszym końcu.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN strojnogłowik złotoskrzydły jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie jest oszacowana, ale gatunek opisuje się jako dość pospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Przypisy
Systematyka i nazwa polska za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Pasówki Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1850 roku Kategoria:Fauna endemiczna Kolumbii Kategoria:Fauna Kolumbii Kategoria:Fauna Wenezueli