1Ł219 Zoopark-1 () – rosyjski radarowy system rozpoznania i kierowania ogniem (radar kontrbateryjny). Przeznaczony do rozpoznania stanowisk broni ogniowej wroga np. (MLRS, stanowisk artylerii i moździerzy, taktycznych wyrzutni rakiet, systemów obrony powietrznej), obliczania trajektorii pocisków i miejsca ich upadku, kontroli prowadzenia ognia z broni własnej, śledzenia przestrzeni powietrznej i sterowania bezzałogowymi statkami powietrznymi, znajdujący się na wyposażeniu Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej.
mały|Zoopark-1N. a stanowisku kontroli i dowodzenia mały|Zoopark-1 z tyłu mały|Radar systemu Zoopark-1
Historia Współczesne pole walki wymaga błyskawicznego reagowania na pojawiające się zagrożenia. Doświadczenia z I i II wojny światowej wykazały, że największe straty walczące strony ponoszą od ognia artyleryjskiego. Wykrycie nadlatujących pocisków, lokalizacja baterii przeciwnika i ich niszczenie stało się priorytetem. Armia Radziecka w 1948 r. przyjęła na wyposażenie pierwszy system radarowy ARSOM-1 Mołnija umożliwiający wykrywanie nadlatujących pocisków. W kolejnych latach pojawiły się systemy znacznie przewyższające jego możliwości.
W 1980 r. Naukowo-Doświadczalny Instytut Strieła () w Tule rozpoczął prace nad nowym radarem, w którego konstrukcji wykorzystano ścianową antenę z siecią przekaźników o polaryzacji fazowej. Pierwotnie zakładano, że będzie to modyfikacja wcześniejszej konstrukcji, czyli ARK-1 1RŁ239 Ryś (ros. АРК-1 1РЛ239 «Рысь»). Rozwój radarowego systemu rozpoznania artyleryjskiego został zatwierdzony decyzją Rady Ministrów ZSRR z 5 lipca 1981 r. Pracami kierował Wiaczesław Iwanowicz Simaczow. W trakcie prac uwzględniano rosnące potrzeby współczesnego pola walki oraz pojawiające się nowe rozwiązania technologiczne. Projekt systemu został wykonany i przekazany do oceny państwowej komisji w 1983 r., projekt techniczny był gotowy jesienią 1984 r. Do 1986 r. powstała dokumentacja projektowa. Testy prototypów kompleksu rozpoczęto dopiero w październiku 1988 r. 1Ł219 Zoopark-1 został poddany testom państwowym w marcu 1990 r. Odbyły się one jednocześnie na poligonach Okręgów Wojskowych Moskwa i Ural. To spowodowało, że nowa konstrukcja została przyjęta na uzbrojenie w 1992 r., a publiczna jego prezentacja miała miejsce rok później. Produkcją seryjną zajął się Swierdłowski Zakład Elektroautomatyczny, gdzie jest kontynuowana do chwili obecnej (stan na styczeń 2023 r.).
Modernizacja Rozwojem systemu zajęły się już w latach 80. XX w. dwa instytuty badawcze – macierzysty Naukowo-Doświadczalny Instytut Strieła w Tule (RFSRR) oraz Kompleks Naukowo-Produkcyjny Iskra (ros. НПК «Искра») z Zaporoża (USRR). Badania były prowadzone pod innymi indeksami GRAU, co doprowadziło po rozpadzie ZSRR do powstania dwóch oddzielnych konstrukcji.
Prace w Rosji prowadzone były w latach 1999 – 2002. Prawdopodobnie w 2004 roku zmodernizowany radar, oznaczony symbolem 1Ł219Zoopark-1M, wszedł do prób wojskowych. 19 lutego 2008 oficjalnie ogłoszono zakończenie testów państwowych, a w 2007 został przyjęty przez Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej.
Rozwijany system w Zaporożu, po opracowaniu ostatecznie otrzymał nazwę 1Ł220U Zoopark-2 () i został oddany do użytku w 2003 r.
Latem 2013 r. koncern Ałmaz-Antiej zaprezentował publicznie modernizację systemu Zoopark-1M, która otrzymała oznaczenie 1Ł260 Zoopark-1M.
Wersja 1Ł260 Zoopark -1M Kolejna wersja zmodernizowanego systemu radarowego opracowana przez NPO Strela w Tule, przy współpracy z Koncernem Ałmaz-Antiej. Kontrakt z rosyjskim Ministerstwem Obrony na dostawę zmodernizowanego systemu radiolokacyjnego został podpisany prawdopodobnie w listopadzie 2011. Zmodernizowany radar znajduje się na nowym opancerzonym podwoziu gąsienicowym GM-5955 produkowanym przez Zakłady Budowy Maszyn w Mytiszczi. Nowe specjalne programowanie radaru wykorzystuje najnowsze algorytmy adaptacyjne do wyszukiwania, śledzenia i kompensacji aktywnych zakłóceń z dowolnego kierunku w całym sektorze rozpoznania, a także adaptacyjne metody cyfrowego przetwarzania informacji, które umożliwiają zwiększenie dokładności wyznaczania współrzędnych i prawdopodobieństwa wykrycia i rozpoznania celów. Kompleks przewiduje też możliwość szkolenia załogi z symulacją lotu pocisków wszystkich typów systemów strzelania na tle otaczającego środowiska zagłuszania.
Skład systemu stacja radiolokacyjna, na podwoziu GM-5955 pojazd serwisowy i zasilanie rezerwowe na ciężarówkach Ural-4320 08,
Charakterystyka pojazdu Załoga - 3 osoby, Masa - 38100 kg, ochrona załogi i sprzętu przed szkodliwymi czynnikami pochodzącymi z broni masowego rażenia, broni strzeleckiej, odłamków min i pocisków.
W 2013 prawdopodobnie kompleks został oddany do użytku.
Przeznaczenie System jest przeznaczony do rozpoznania stanowisk ogniowych wroga (pozycji wyrzutni MLRS, artylerii i moździerzy, wyrzutni rakiet taktycznych i systemów obrony powietrznej itp.), obliczania trajektorii pocisków, korygowania ognia własnej artylerii oraz śledzenia przestrzeni powietrznej i kontroli nad bezzałogowymi statkami powietrznymi. Radar systemu skanuje sektor w zakresie 60° w pionie i 40° w poziomie. W trybie poszukiwania wiązka jest zawężana do wielkości 60° x 1,8°. Po wykryciu celu i przejściu w tryb koordynacji ognia wiązka jest dodatkowo zawężana do rozmiaru 16° x 1,8°. 1Ł219 Zoopark-1 może w ciągu minuty zlokalizować 20 pozycji środków ogniowych i śledzić jednocześnie cztery cele. Dane (współrzędne i odległość względem systemu) są przetwarzane przez komputer Sajwer-2 i uzupełniane za pośrednictwem aparatury radionawigacyjnej Majak, która doprecyzowuje położenie celu na mapie. Te dane są przekazywane jednostkom artylerii i stanowią podstawę do prowadzenia ognia. System pozwala na wykrycie pozycji moździerzy w odległości 15 km, haubic 10 km, wyrzutni rakiet niekierowanych 20 km oraz rakiet taktycznych 35 km. Według producenta 1Ł219 Zoopark-1 ma możliwość obserwacji przestrzeni powietrznej nad polem walki i może wskazywać cele środkom obrony przeciwlotniczej oraz określać położenie własnych samolotów szturmowych i w ten sposób zwiększać skuteczność ich działania. Dodatkowo Zoopark może wspierać bezzałogowe statki powietrzne i retransmitować przesyłany przez nie obraz.
Radar wersji 1Ł219M Zoopark-1M skanuje sektor w zakresie 90° w pionie i 40° w poziomie i jest w stanie wykryć do 70 stanowisk ogniowych wroga na minutę i śledzić jednocześnie 12 celów. System został też opracowany z uwzględnieniem jego wysokiej odporności na zakłócenia elektroniczne. Pociski moździerzowe kalibru 81–120 mm są wykrywane z odległości 18–22 km, pociski artyleryjskie z dział kalibru 105–155 mm z 15–20 km, rakiety z wyrzutni wieloprowadnicowych MLRS kalibru 122–240 mm z odległości 25–35 km, a taktyczne pociski rakietowe z 40–45 km.
Inne funkcje W razie potrzeby radar może być wykorzystywany do sterowania lotem bezzałogowych statków powietrznych, a także do kontrolowania ruchu tych i innych typów statków powietrznych w obszarze kontroli. Po zlokalizowaniu na lotnisku można zapewnić śledzenie i dokładne określenie aktualnych współrzędnych samolotu oraz przesyłanie otrzymanych danych do centrum kontroli w czasie rzeczywistym. Kompleks może być również wykorzystywany do ostrzegania ludności cywilnej np. przed atakami rakietowymi, pociskami artyleryjskimi i moździerzowymi. Szybkie obliczenie trajektorii ich lotu pozwala na dokładne określenie miejsca uderzenia pocisków, a tym samym dokładniejsze poinformowanie ludności cywilnej o charakterze zagrożenia, zmniejszając straty od ostrzału.
Konstrukcja System jest zamontowany na nadwoziu transportera MT-LBu. Jego głównym elementem jest trójwspółrzędny radiolokator 1Ł259. Antena składa się z 104 modułów zbudowanych z 3328 przesuwników fazowych. W położeniu roboczym antena jest ustawiona pod kątem 17° i ma możliwość obrotu o 360°. Trzyosobowa załoga pojazdu potrzebuje 5 minut na przejście z położenia marszowego do roboczego. Z systemem Zoopark współpracuje samochód obsługi technicznej, który na nadwoziu ciężarówki Ural-4320 holuje zapasowe źródło zasilania ED30-T230P-1RPM o mocy 30 kW, jego obsługę stanowi dwóch żołnierzy. Antena radaru jest wytwarzana przez formowanie wtryskowe na wtryskarce do tworzyw sztucznych. Pozostałe elementy są wykonane w formie wymiennych modułów. Oryginalny projekt anteny jest chroniony prawem patentowym.
Dane techniczne Waga ok. 16095 kg Czas rozpoczęcia kontroli rejonu, maksymalnie 5 min. Załoga 3 osoby Prędkość maksymalna na drodze utwardzonej 60 km/h Długość 7860 mm Szerokość 2850 mm Wysokość 3340 mm, w pozycji bojowej 5340 mm Zasięg 500 km Zasilanie radaru podczas działań bojowych odbywa się poprzez generator zasilany silnikiem podwozia, Sprzęt do pozycjonowania topograficznego i nawigacji: Urządzenie topograficzne i odbiornik systemu GLONASS.
Użycie bojowe Dwa pojazdy systemu 1Ł219M Zoopark-1M zostały w 2016 r. dostarczone do Syrii, gdzie wykorzystano je do osłony lotniska w Humajmim. System Zoopark został wykryty w rejonie Doniecka na terenach opanowanych przez separatystów. W okolicy wsi Gorłówka pojazd 1Ł219M został ujawniony w 2016 i 2019 r. przez aktywistów InformNapalm.
System Zoopark-1 został użyty podczas agresji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Jeden z jego egzemplarzy został zniszczony przez Siły Zbrojne Ukrainy 19 sierpnia 2022 r. w obwodzie zaporoskim.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Zoopark-1M Counter-battery Radar, dostęp: 2023-01-15 Russian artillery units used new Zoopark-1M radar systems for the first time, dostęp: 2023-01-15 In the Chernihiv region, a unique radar complex „Zoopark-1M” was destroyed, dostęp: 2023-01-15 Ukrainian forces captured radar station „Zoopark 1M” near Izyum, dostęp: 2023-01-15
Kategoria:Rosyjski sprzęt wojskowy Kategoria:Walka elektroniczna