Ruby on Rails (potocznie nazywany RoR lub Rails) – framework open source do szybkiego tworzenia aplikacji webowych. RoR został napisany w języku Ruby z użyciem architektury MVC (). Pierwotnym autorem jest duński programista David Heinemeier Hansson, który w 2003 roku rozpoczął pracę nad frameworkiem w trakcie rozwijania narzędzia do zarządzania projektami Basecamp. W 2004 roku wyodrębnił on kod RoR z kodu Basecamp i oficjalnie wydał jako otwarte oprogramowanie.
Główne założenia szybkość, łatwość i przyjemność pisania kodu, reguła DRY (ang. ), polegająca na unikaniu powtarzania tej samej pracy w różnych miejscach, reguła Convention Over Configuration, polegająca na sprowadzeniu do minimum niezbędnej konfiguracji przez zastępowanie jej gotowymi domyślnymi, zalecanymi wzorcami, możliwość użycia wtyczek, które w sposób błyskawiczny rozszerzają aplikacje o rozmaite funkcje, jak logowanie, przesyłanie i skalowanie obrazków, czy tagowanie.
Historia wersji Wersja Data wydania Uwagi 1.0 13 grudnia 2005 Pierwsza stabilna wersja 1.2 19 stycznia 2007 2.0 7 grudnia 2007 2.1 1 czerwca 2008 Wsparcie dla stref czasowych, śledzenie zmian w modelu (), nazwane scope'y, zarządzanie zależnościami gemów 2.2 21 listopada 2008 internacjonalizacja, wsparcie dla Ruby w wersji 1.9 oraz JRuby 2.3 16 marca 2009 Działanie oparte na Racku, zagnieżdżone formularze, engine'y 3.0 29 sierpnia 2010 Nowa składnia zapytań ActiveRecord, użycie bundlera do zarządzania zależnościami, zabezpieczenie przed atakami typu XSS, fuzja kodu Ruby on Rails z kodem Merba 3.1.1 7 października 2011 jQuery jako domyślna biblioteka JavaScript, włączenie CoffeeScriptu i Sassa do domyślnej konfiguracji 3.2 20 stycznia 2012 Poprawiony moduł routingu, wsparcie dla Ruby 2.0 (od wersji 3.2.12), ostatnia wersja wspierający Ruby 1.8 4.0 25 lipca 2013 Wprowadzenie Turbolinks 4.1 8 kwietnia 2014 Wprowadzenie Springa, wariantów szablonów, enumeratorów 4.2 19 grudnia 2014 Wprowadzenie ActiveJob, Adequate Record, Web Console oraz wbudowanego wsparcia dla bazodanowych kluczy obcych5.030 czerwca 2016Wprowadzenie ActionCable (framework do WebSockets), wprowadzenie możliwości wygenerowania szkieletu aplikacji typu API5.127 kwietnia 2017Zmiany dotyczące JavaScript (możliwość wygenerowania konfiguracji Webpacka, usunięcie jQuery jako wymaganej zależności), wprowadzenie szyfrowania „sekretów” aplikacji5.29 kwietnia 2018ActiveStorage (wbudowane rozwiązanie do obsługi wgrywania plików), obsługa Early Hints z HTTP/2, Redis Cache Store (narzędzie ujednolicające obsługę cache)6.015 sierpnia 2019ActionText (zintegrowany wzbogacony edytor tekstu), ActionMailbox (narzędzie do obsługi przychodzących maili), poprawiona obsługa wielu baz danych, wsparcie dla zrównoleglania testów, nowy reloader kodu6.19 grudnia 2020Ulepszenia pod kątem baz danych, np. wprowadzenie możliwości przełączania połączeń dla każdej bazy danych. Wprowadzono też przyspieszone ładowanie wszystkich asocjacji, typy delegowane, obiekty błędów, asynchroniczne usuwanie asocjacji7.015 grudnia 20217.15 października 20237.210 sierpnia 2024Wbudowane wsparcie dla development containers8.07 listopada 2024Wprowadzenie Kamal 2 i Thruster do samodzielnego wdrażania aplikacji, Solid Cable, Solid Cache i Solid Queue jako domyślne backendy oparte na SQLite, nowy generator uwierzytelniania8.122 października 2025Kontynuacje zadań (Job Continuations), strukturalne zdarzenia, lokalne CI, wbudowany renderer Markdown
Budowa Framework Ruby on Rails składają się z następujących elementów: ActiveRecord – mechanizm ORM (Object-Relational mapping) dla Ruby, odpowiedzialny za komunikację z bazami danych i persystencję ActiveModel – odpowiada za tworzenie modeli w architekturze MVC ActionPack – komponent odpowiedzialny za obsługę zapytań i odpowiedzi HTTP, definiuje m.in. kontrolery poprzez klasę ActionController ActionView – warstwa widoku w modelu MVC ActiveSupport – zbiór użytecznych dodatków do standardowej biblioteki Ruby, zawiera m.in. rozszerzenia klas String czy Time ActionMailer – biblioteka służąca do wysyłania wiadomości email (najczęściej przez aplikację Rails) ActiveJob – interfejs służący do definiowania prac w tle, odbywających się poza cykle zapytanie-odpowiedź ActionCable – komponent do obsługi technologii WebSocket ActiveStorage – komponent do obsługi wgrywania i przechowywania plików ActionText – framework do tworzenia zaawansowanych edytorów tekstu na stronach internetowych, oparty na otwartym edytorze Trix
Każda z tych części może zostać zainstalowana oddzielnie, np. za pomocą menadżera pakietów RubyGems. W skład dystrybucji Rails wchodzi też konsolowy program rails, który generuje drzewo katalogów nowego projektu.
Serwer Działanie aplikacji napisanej z użyciem Rails oparte jest na odpowiednim serwerze aplikacji. Dawniej domyślnym serwerem był , obecnie railsy instalują . Raz uruchomiony serwer przypisuje nadchodzące żądania (requests) odpowiednim kontrolerom i na podstawie ich działania zwraca do klienta odpowiedź (response).
Serwer Rails może działać samodzielnie (nie jest to efektywne, więc bardzo rzadko stosowane), jednak najczęściej podłącza się do niego serwer HTTP jak Apache, Phusion Passenger czy Nginx. Zewnętrzny serwer równoważy wtedy obciążenie wszystkich serwerów aplikacji, serwuje pliki statyczne (css, js itd.), zabezpiecza przed atakami DDoS.
Sposób działania Rails oparte jest na architekturze MVC, tzn. klient po wyświetleniu widoku (w tym przypadku wygenerowanej strony HTML), wysyła do aplikacji żądanie (klikając w odpowiedni link na stronie lub wypełniając formularz). Żądanie jest przyjmowane przez kontroler, który generuje odpowiedź w formie widoku wysyłanego do klienta (najczęściej kontroler w celu wygenerowania odpowiedzi pobiera dane z modelu, który w Rails implementowany jest jako relacyjna baza danych). Poniżej szczegółowo omówiono mechanizmy odpowiedzialne w Rails za model MVC.
Model Modele w Ruby on Rails reprezentowane są przez klasy, zdefiniowane w plikach znajdujących się w katalogu app/models. Najczęściej spotyka się aplikacje używające dostarczanego razem z frameworkiem ORM-a ActiveRecord, przeznaczonego do baz relacyjnych. Modele mogą jednak korzystać również z baz nierelacyjnych (np. MongoDBMongomapper - A Mongo ORM for Ruby), a do komunikacji z bazami relacyjnymi używać innych bibliotek (SequelSequel: The Database Toolkit for Ruby, DataMapperDataMapper - Ruby Object Relational Mapper czy ROMRuby Object Mapper). Klasa modelu może również w ogóle nie być powiązana z żadną bazą, a stanowić jedynie jednostkę logiki biznesowej aplikacji.
ActiveRecord ActiveRecord jest ORM-em używanym domyślnie m.in. w generatorze szkieletu aplikacji Ruby on Rails. Klasy modeli dziedziczą po klasie bazowej ActiveRecord::Base. Nazwa tabeli, o ile nie jest podana jawnie, zostaje „odgadnięta” na podstawie nazwy klasy. Poszczególne kolumny tabeli są dostępne w obiektach modelu jako metody/atrybuty
Oto przykład jaki kod można napisać dysponując w bazie danych przedstawioną tabelą users: id (INTEGER) name (VARCHAR) created_at (DATETIME) 1 Adam 2007-01-14 22:07:13 2 Ewa 2007-01-05 13:56:48
class User < ActiveRecord::Base end
User.count # => 2 adam = User.find(1) adam.name # => "Adam" ewa = User.find_by_name "Ewa" ewa.created_at.to_s # => "Fri Jan 05 13:56:48 +0100 2007" jacek = User.new jacek.name = "Jacek" if jacek.save # zapis do bazy danych się udał User.count == 3 # => true else # wystąpiły błędy, np. pole oznaczone jako NOT NULL nie ma w obiekcie przypisanej żadnej wartości end
Część pól zostaje przez ActiveRecord wypełniona automatycznie. Są to pola (o ile istnieją takie kolumny w tabeli bazy danych) created_at/created_on (kiedy rekord został utworzony) oraz updated_at/updated_on (kiedy został ostatnio zmieniony)Dokumentacja Ruby on Rails: ActiveRecord::Timestamps. Standardowo każda tabela przeznaczona do pracy z ActiveRecord powinna mieć kolumnę id typu INTEGER, która jest kluczem głównym.
W klasach definiujących modele możemy określać zachodzące pomiędzy modelami relacja (jeden do jednego, jeden do wielu itp.), wymagania dotyczące rekordów (np. długość hasła) czy funkcje zwrotne (ang. ), wywoływane m.in. przy zapisie danych do bazyDokumentacja Ruby on Rails: ActiveRecord::Callbacks. Można też dodawać inną funkcjonalność, jak np. metoda sprawdzająca na podstawie imienia czy użytkownik jest mężczyzną czy kobietą:
class User < ActiveRecord::Base # ... def is_male? name.last != "a" # jeżeli tak, zwróci true end # ... end
Widoki – ActionView, RHTML Klasa ActionView odpowiedzialna za widoki definiuje wiele pomocniczych metod, pozwalających generować kod HTML, np.: link_to "Usuń użytkownika", { :action => "destroy", :id => @user.id }, :confirm => "Jesteś pewien?" form_tag({:controller=>'user', :action=>'search'}, :method=>'get') Widoki pisze się w plikach *.html.erb, które zawierają przemieszany kod HTML i Ruby. Tak przygotowany szablon interpretowany jest przez program ERB (Ruby Embedded), który działa podobnie do parsera PHP. Dzięki temu kod HTML może być np. generowany w pętli. Jeden widok odpowiada zazwyczaj jednej akcji kontrolera. Widoki na ogół osadzane są w jednolitym dla strony szablonie (ang. ), do którego wstawia się wynik działania poszczególnych akcji.
Kontrolery – ActionController Logika aplikacji zawarta jest w kontrolerach – klasach dziedziczących po ApplicationController. Każdy kontroler definiuje określony zbiór akcji (w Rails są to publiczne metody klas kontrolerów), który definiuje jego funkcjonalność. Jeden kontroler zazwyczaj skupia się na wykonaniu zadań z konkretnej dziedziny działania aplikacji. Oto jak mógłby wyglądać przykładowy kontroler do zarządzania kontami użytkowników:
class UserController < ApplicationController def index redirect_to :action => :greet # przykład przekierowanie do innej akcji end
def greet @user = User.find(session[:user_id]) # dostęp do danych zapisanych w sesji # ta prosta akcja nie wymaga więcej od kontrolera, # zmienna @user zostanie udostępniona widokowi, # który wygeneruje powitanie dla użytkownika (np. witając po imieniu) end
def destroy @user = User.find(params[:id]) # parametr nadesłany metodą GET lub POST (bez znaczenia w tym przypadku) @user.destroy flash[:message] = "Użytkownik usunięty" # pamięć podręczna dostępna później w widoku dowolnej akcji redirect_to :home_url # adres zdefiniowany w pliku routes.rb, zmiana adresu strony domowej nie wpłynie na działanie kontrolera end
protected # poniższe metody nie są publiczne, więc nie są akcjami def check_user # dowolne działania, z których korzysta więcej niż jedna akcja # powinny zostać wydzielone do osobnej metody zgodnie z regułą DRY end end
Metoda index w tym przypadku przekierowuje żądanie do innej akcji, metoda greet pobiera dane z modelu i przekazuje je dalej (bez większej obróbki) do widoku. Metoda destroy dokonuje zmian w danych pobranych z modelu po czym oddaje sterowanie metodzie greet.
Po otrzymaniu od klienta żądania i przyporządkowaniu go do konkretnego kontrolera, serwer rails tworzy instancję klasy danego kontrolera i wywołuje metodę odpowiadającą danej akcji (domyślnie metodę index).
Dodatki do bibliotek Ruby – ActiveSupport Moduł ActiveSupport zawiera wiele użytecznych rozszerzeń, których można używać pisząc aplikacje Rails:
# generuje format odpowiedni dla bazy danych Time.now.to_s(:db) # => 2007-01-14 23:11:28 session[:remind_me] = 1.week.from_now tags = ["zdjecia", "wakacje", "prywatne"] opis = "Oznaczono jako: " + tags.to_sentence(:connector => 'i', :skip_last_comma => true) # => "Oznaczono jako zdjecia, wakacje i prywatne"
Bazy danych