Cukrownik czarnobrody (Dacnis nigripes) – gatunek małego ptaka z rodziny tanagrowatych (Thraupidae). Samiec jest bardzo podobny do cukrownika niebieskiego. Występuje w Ameryce Południowej – jest endemitem południowo-wschodniej Brazylii. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened).
Systematyka Pierwszego naukowego opisu gatunku dokonał austriacki ornitolog August von Pelzeln w 1856 roku, nadając mu nazwę Dacnis nigripes. Opis ukazał się na łamach czasopisma „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. Jako miejsce typowe autor wskazał Nova Friburgo w Brazylii. Nie wyróżnia się podgatunków.
Etymologia Dacnis: greckie daknis – rodzaj ptaka z Egiptu, dotychczas niezidentyfikowany, wymieniony przez Hezychiusza i Pompejusza Festusa. nigripes: „czarny”, „stopa, stopy”.
Morfologia Mały ptak o krótkim, stożkowym, ostro zakończonym i lekko zaokrąglonym czarnym dziobie; górna szczęka nieco dłuższa. Nogi czarne lub szarawe. Tęczówki w kolorze od czerwonobrązowych do ciemnobrązowych. Występuje dymorfizm płciowy. Samce są dosyć jednolicie ubarwione. Przeważa kolor od zielonkawoniebieskiego do turkusowego. Pokrywy ogonowe i podogonowe od jasnoturkusowych do zielonkawoniebieskich, dolne części ciała jasnoturkusowe. Pokrywy skrzydłowe i lotki pierwszego rzędu czarne, lotki drugiego rzędu czarne z dosyć szeroką niebieską obwódką. Okolice dzioba, oka i cienka smuga brwiowa czarne, na gardle i podgardlu cienki czarny śliniak, reszta głowy turkusowa. Ogon krótki, czarny, z zewnętrznymi sterówkami o niebieskich krawędziach. Samice ubarwione bardziej jednolicie, przeważają kolory brązowo-oliwkowe na grzbiecie z zielonkawymi i turkusowo-niebieskimi odcieniami na głowie, pokrywach skrzydeł i kuprze. Dolne części ciała płowożółte. Młode osobniki są bardzo podobne do dorosłej samicy, ale z nieregularnymi plamami zielonkawoniebieskimi lub turkusowymi na dolnej części ciała.
Długość ciała 11 cm, masa ciała: samce 12–15 g, samice 11–15,5 g. Długość dzioba 11–12 mm, długość ogona 34–38 mm, długość skrzydła: samce 60–62 mm, samice 59–62 mm.
Zasięg występowania Cukrownik czarnobrody występuje na terenach położonych na wysokości od poziomu morza do 800 m n.p.m., jednak sporadycznie spotykany jest do 1700 m n.p.m. Jego zasięg występowania, według szacunków organizacji BirdLife International, obejmuje około 250 tys. km². Występuje punktowo w całym regionie przybrzeżnym południowo-wschodniej Brazylii od stanu Espírito Santo do stanu Santa Catarina.
Ekologia Jego głównym habitatem są wilgotne lasy tropikalne, głównie nizinne (tzw. „las atlantycki”). Gatunek ten zasiedla obrzeża lasów, zarówno pierwotnych jak i wtórnych, szczególnie w obszarach sąsiadujących z terenami podmokłymi. Jest gatunkiem osiadłym, chociaż obserwowane są niewielkie migracje wysokościowe. Długość pokolenia jest określana na 3,7 roku. Cukrownik czarnobrody jest gatunkiem wszystkożernym. Jego dieta składa się z owoców, nektaru, owadów i niektórych nasion. Żeruje od średniego piętra do koron drzew. Zazwyczaj obserwowany jest w niewielkich, liczących 2–5 osobników grupach w godzinach porannych, w późniejszym czasie dołącza do większych stad mieszanych.
Rozmnażanie Okres lęgowy przypada na okres letni od listopada do lutego. Gniazda znajdują się w niewielkiej odległości od siebie i zakładane są w miejscach z dużą dostępnością pożywienia. Budowane są przez oboje rodziców, z tym że wstępne prace przeprowadza samiec. Tkane są na gałęziach drzew na wysokości od 5 do 9 m nad ziemią, mają średnicę około 8 cm i wysokość około 25 cm, ze względu na zwisające porosty i epifity używane do ich budowy, które także służą ich zamaskowaniu. W lęgu dwa jaja wysiadywane tylko przez samicę, która w tym czasie karmiona jest przez samca. Czas inkubacji to około dwa tygodnie, pisklęta przebywają w gnieździe 13–14 dni.
Status W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN cukrownik czarnobrody jest klasyfikowany jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Liczebność populacji jest szacowana na 6700 dorosłych osobników, w nie więcej niż 100 odrębnych lokalizacjach; ptak ten opisywany jest jako rzadki. Trend populacji uznawany jest za spadkowy z powodu zagrożeń związanych z degradacją i zmniejszaniem się habitatu.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1856 roku Kategoria:Fauna endemiczna Brazylii Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Tanagrowate