thumb|Przedmieście Świdnickie – budynki przy lewej krawędzi na środku wysokości zdjęcia thumb|Ul. marsz. J. Piłsudskiego – budynki po prawej thumb|Budynek pod nrem 10 i następne thumb|Budynek pod nrem10 po remoncie balkonów thumb|Budynek pod nrem 10, zachowane żebrowania thumb|Budynek pod nrem 6, elewacja wschodnia thumb|Budynek pod nrem 6, garaże wbudowane thumb|Budynek pod nrem 8, wejście thumb|Budynek pod nrem 8, strona południowa i wschodnia thumb|Budynek pod nrem 10, elewacja wschodnia thumb|Budynek pod nrem 10, naświetle z luksferów thumb|Zieleniec we wnętrzu międzyblokowym thumb|Zieleniec, zachowana studnia z pompą Zespół budynków mieszkalno-usługowych przy ulicy marsz. Józefa Piłsudskiego 2-10 we Wrocławiu – zespół budynków położony we Wrocławiu przy ulicy marsz. Józefa Piłsudskiego pod numerami od 2 do 10 (numery parzyste) na osiedlu Przedmieście Świdnickie. Zespół obejmuje cztery punktowe budynki mieszkalne oraz cztery budynki handlowo-usługowe. Budynki te zostały powstały w ramach budowy osiedla mieszkaniowego plac PKWN (z wyłączeniem dwóch budynków handlowo-usługowych wybudowanych pod koniec XX wieku). Zabudowę mieszkaniową zrealizowano na przełomie lat 50. i 60. XX wieku (do 1961 r.), dwa budynki handlowo-usługowe w latach 60. XX wieku, a dwa kolejne dopiero w latach 90. XX wieku (w lokalizacjach przewidzianych przez pierwotny projekt).
Budynki mieszkalne zaprojektował Konrad Jarodzki. Zespół ten wyróżnia się na tle innych obiektów zbudowanych w ramach wymienionego osiedla zarówno pod względem układu urbanistycznego, jak i architektury samych obiektów. Były to pierwsze punktowce w mieście. W 1961 r. wygrały plebiscyt Słowa Polskiego na Dom Wrocławia otrzymując wyróżenie z tytułem Mister Wrocławia.
Cały zespół zabudowy został ujęty w gminnej ewidencji zabytków.
Położenie i otoczenie Zespół zabudowy przy ulicy marsz. Józefa Piłsudskiego 2-10 położony jest na osiedlu Przedmieście Świdnickie we Wrocławiu, w dawnej dzielnicy Stare Miasto. Są to obszary zabudowy śródmiejskiej o charakterze wielkomiejskim wchodzące w skład wielofunkcyjnego centrum miasta. Omawiany teren leży w dzielnicy urbanistycznej Śródmieście, jednostce urbanistycznej Przedmieścia Świdnickiego i Oławskiego. Teren ten zaliczany jest do centralnego ośrodka usługowego miasta i pasma działalności gospodarczej, a pasmo wzdłuż ulicy Józefa Piłsudskiego i placu Legionów do ulic handlowych. Ulica marsz. Józefa Piłsudskiego przy której znajdują się budynki jest zaliczana do przestrzeni ogólnomiejskich. Stanowi ona wraz z innymi ulicami trzon komunikacyjny. Przebiegała nią niegdyś droga krajowa DK5. Jest ulicą zbiorczą, współtworząc korytarze drogowe. Wyznaczono ją także jako główny korytarz tramwajowy. Ulicą dzięki zbudowanym tu torowiskom tramwajowym poruszają się tramwaje w ramach wyznaczonych linii, jak również autobusy miejskie. W zakresie transportu zbiorowego pobliski plac Legionów ze skrzyżowaniem ulic: marsz. Józefa Piłsudskiego, Grabiszyńska i Sądowa oraz równie niedaleki plac Orląt Lwowskich ze skrzyżowaniem ulic marsz. Józefa Piłsudskiego, Podwale i Tęczowej tworzą centralne węzły transportowe z komunikacją autobusową i tramwajową, a wraz położonym przy tym drugim węźle Dworcem Świebodzkim także węzeł miejsko-aglomeracyjny. Teren osiedla, na którym położony jest zespół zabudowy klasyfikowany, jest według stanu na grudzień 2021 r. jako obszar o wyjątkowo korzystnym dostępie do infrastruktury komunikacyjnej miasta.
Zespół położony jest w kwartale zabudowy otoczonej ulicami: marsz. Józefa Piłsudskiego, Podwale, Sądowa oraz placem Legionów. Leży po wschodniej stronie ulicy marsz. Józefa Piłsudskiego, w środkowej części tego odcinka ulicy, a w zachodniej części wymienionego kwartału zabudowy. We wskazanym kwartale na północ od budynków przy ulicy Podwale 27-28 i Sądowej 2 znajdują się dawne koszary grenadierów, budynek Okręgowej Rady Adwokackiej przy ulicy Sądowej 4, a po wschodniej stronie żłobek nr 8 przy ulicy Sądowej 6 (pierwotnie przedszkole), przychodnia przy ulicy Sądowej 8, budynki mieszkalno-usługowe zbudowane również w ramach osiedla mieszkaniowego Plac PKWN przy ulicy Sądowej 10, 12, 14 oraz placu Legionów: 15, 16, 17 i budynek biurowo-usługowy przy ulicy Józefa Piłsudskiego 12 (powstały później w miejscu zburzonego budynku poczty).
Historia Do 1945 r. Teren, na którym później powstał zespół zabudowy, to dawne Przedmieście Świdnickie (Schweidnitzer Vorstadt) i południowo-wschodni fragment Przedmieścia Mikołajskiego (Nikolai Vorstadt). Na omawianym terenie istniały fortyfikacje miejskie wraz z ich przedpolem. Obszar został włączony do miasta w 1808 r. po rozebraniu umocnień w 1807 r. Nastąpił wówczas intensywny rozwój i zabudowa tych terenów, także powiązana z powstaniem i rozwojem kolei, w tym budową stacji i dworca Wrocław Świebodzki w latach 1868–1874. W północnej części obszaru ulokowano koszary.. Z czasem sam teren zagospodarowany został wielkomiejską, kwartałową zabudową kamienicową w zwartym układzie pierzejowym. Nie istniała wówczas ulica na śladzie dzisiejszej ulicy marsz. Józefa Piłsudskiego, a sam obszar przecięty był nieistniejącym odcinkiem ulicy Świebodzkiej (Freiburgerstraße), również obustronnie zabudowanej kamienicami.
W wyniku działań wojennych prowadzonych w czasie II wojny światowej podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r., kiedy to Wrocław został ogłoszony twierdzą, wspominana wyżej zabudowa uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Po wojnie stopniowo teren ten odgruzowano i na nowo zagospodarowano.
Okres projektowania i realizacji Projekt całego zadania, jakim była budowa osiedla Plac PKWN, powstał jeszcze w końcowym okresie socrealizmu w 1955 r. (1954 r.). Wydarzenia historyczne tamtego okresu sprawiły jednak, że już na przełomie 1955 i 1956 roku nastąpiła krytyka tego nurtu. Dało to możliwość i impuls dla zwrotu w stronę nowoczesności i modernizmu. Podstawą jego założeń było zapewnienie mieszkańcom słońca, świeżego powietrza i zieleni, a także stosowanie swobodnej kompozycji urbanistycznej. Takie nowe podejście i zasady szczególnie mocno ujawniły się pośród młodych architektów, którzy rozpoczęli wówczas pracę w biurach projektów, a byli pierwszym pokoleniem wykształconym już we Wrocławiu. Istotnym było także dążenie do stworzenia nowego centrum miasta.
Projekt osiedla Plac PKWN został opracowany w 1955 r. (1954 r.) w ramach odbudowy centrum miasta. Powstał w Miastoprojekcie Wrocław, w zespole architektów, którym kierował Kazimierz Bieńkowski. Elementami projektu osiedla były między innymi projekt zespołu budynków mieszkalnych i usługowych, projekt budowy nowego odcinka ulicy marsz. Józefa Piłsudskiego (ówcześnie ulicy gen. Karola Świerczewskiego) oraz powiązane z tym zamierzenie likwidacji odcinka ulicy Świebodzkiej powodujące zmianę układu komunikacyjnego w tym rejonie miasta. Budowa całego osiedla zakończyła się w latach 1971–1972 wraz z oddaniem do użytkowania ostatniego z budynków – wieżowca Lotos.
Dla samego zespołu mieszkalnych punktowców przy ulicy Józefa Piłsudskiego 4-10 projekt wstępny powstał w 1958 r., a projekty realizacyjne w 1959 r.Projektantem był Konrad Jarodzki. Realizacja punktowców nastąpiła do 1961 r. (1960 r.). Tak samo do 1961 r. zbudowano nowy odcinek ulicy przy której są położne wymienione budynki.
Pawilon przy ulicy Józefa Piłsudskiego 2 projektowała Mirosława Gładysiewicz. Projekt został opracowany w 1967 r., a realizacja miała miejsce w latach 1967–1970 (konstrukcja B. Śpiewak; neon Spółdzielni Turystyczno-Wypoczynkowej „Gromada” z 1973 r. Ryszard Woźniak; wnętrza 1974 r. – Kazimierz Myśliwski, Helena Szubert). Również budowa drugiego z ówcześnie powstałych pawilonów pod numerem 6a rozpoczęła się pod koniec lat 60. XX wieku – w 1969 r. – ale oddanie do użytkowania miało miejsce w następnym dziesięcioleciu – w 1971 r. Powstał tu sklep PSS Społem.
Realizacje późniejsze Późniejsze realizacje w obrębie zespołu zabudowy obejmowały dwa nowe pawilony handlowo-usługowe. Pierwszym był to pawilon nr 4a, zbudowany przy ulicy Józefa Piłsudskiego 4a. Realizacja obiektu miała miejsce w latach 1998–1999, a jego projektantem był Krystian Hauza. Drugim był pawilon nr 8a, zbudowany przy ulicy Józefa Piłsudskiego 8a. Jego realizacja również miała miejsce latach 1998–1999. Projektantem tego obiektu był Andrzej Łukaszewicz. Oba dobudowane w zespole zabudowy pawilony zostały zlokalizowane w miejscach przewidzianych już na pierwotnym etapie projektowania tego zespołu zabudowy, jaki miał miejsce w latach 50. XX wieku. Zachowano przy tym podobne proporcje, kompozycje fasady i kolorystykę, jak wcześniej zbudowanych pawilonów handlowo-usługowych.
Kompozycja i zagospodarowanie terenu Kompozycja układu zabudowy dla tego zespołu znacząco odbiega i wyróżnia się na tle całego osiedla mieszkaniowego. W pozostałej jego części dominuje zabudowa wieloklatkowymi blokami liniowymi, natomiast w tym zespole zabudowy powstały po raz pierwszy we Wrocławiu budynki punktowe. Zastosowano tu układ rozluźnionej zabudowy naprzemiennie rozlokowanych, punktowych, wyższych budynków mieszkalnych oraz punktowych, niższych pawilonów handlowo-usługowych, tworzący specyficzny rytm przestrzenny, bardzo charakterystyczny dla powojennej urbanistyki modernistycznej. Rozmieszczenie tych budynków zostało dobrane pod względem kompozycyjnym na zasadzie kontrastu. Budynki mieszkalne są cofnięte w głąb kwartału względem linii zabudowy pawilonów. W ten sposób ukształtowana pierzeja wschodnia tego odcinka ulicy Józefa Piłsudskiego stała się znacznie bardziej urozmaicona oraz efektowna dzięki wprowadzeniu w niej światłocienia, szczególnie w stosunku do przeciwległej pierzei zachodniej opartej na typowym rozwiązaniu dwóch wieloklatkowych budynków liniowych usytuowanych wzdłuż ulicy. Takie uskokowe położenie zabudowy z cofnięciem budynków mieszkalnych umożliwiło wprowadzenie zieleni izolującej od drogi o dużym natężeniu ruchu.
Teren zabudowy wraz z zielenią i innym zagospodarowaniem terenu zajmuje obszar około i stanowi własność Gminy Wrocław.
Architektura i aspekty budowlane Punktowce Architekturę budynków mieszkalnych określa się jako modernistyczną z abstrakcyjnym detalem. Są to cztery powtarzalne budynki punktowe. W budynku pod numerem 8 zbudowano schron z wyprowadzonym na trawnik w podwórzu szybem stanowiącym element wentylacji. Powierzchnie zabudowy budynków wynoszą odpowiednio: nr 4 – , nr 6 – , nr 8 – , nr 10 – , zaś powierzchnia użytkowa pojedynczego budynku wynosi , a kubatura . Każdy z wymienionych budynków posiada sześć kondygnacji nadziemnych. Są to budynki częściowo podpiwniczone.
Bryła i elewacje punktowców