Entoloma caccabus (Kühner) Noordel. – gatunek grzyba z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten opisał w 1954 r. Robert Kühner, nadając mu nazwę Rhodocollybus caccadus. W 1982 r. Machiel Evert Noordeloos przeniósł go do rodzaju Entoloma. Synonimy: Eccilia bisporigera P.D. Orton 1969 Eccilia paludicola P.D. Orton 1960 Entoloma bisporigerum (P.D. Orton) Noordel. 1979 Entoloma caccabus var. bisporigerum (P.D. Orton) E. Ludw. 2007 Entoloma paludicola (P.D. Orton) Romagn. 1987 Omphaliopsis paludicola (P.D. Orton) P.D. Orton 1991 Rhodophyllus caccabus Kühner 1954.
Morfologia Kapelusz Średnica 10–30(-40) mm, wypukły do wklęsłego, z zagłębionym lub pępkowatym środkiem, z brzegiem początkowo podwiniętym, później odgiętym do góry, przy brzegu pofałdowany, nieco higrofaniczny; w stanie wilgotnym prześwitująco prążkowany tylko na brzegu, ciemnoczerwonobrązowy, daktylowobrązowy lub sepia, bledszy ku brzegowi, w stanie suchym jaśniejszy, gładki, nagi, błyszczący. Blaszki Od 20 do 30, l = 1–7, umiarkowanie gęste, wykrojone, brzuchate, początkowo bladobrązowe, potem różowe, w końcu brązoworóżowe. Ostrza całe, tej samej barwy. Trzon Wysokość 10–50 mm, grubość 1–4 mm, cylindryczny lub spłaszczony, prosty lub wygięty, czasem rozszerzony ku podstawie. Powierzchnia żółtobrązowa do szarobrązowej, jaśniejszy u podstawy, zwykle wyraźnie jaśniejsza od kapelusza, czasem prawie biała na całej długości, naga, gładka. Miąższ Pod skórką tej samej barwy co powierzchnia, w środku jaśniejszy. Zapach wyraźnie mączny, cuchnący. Smak nieprzyjemny, zjełczały. Cechy mikroskopowe Podstawki 4-zarodnikowe ze sprzążkami. Zarodniki 8–12 × 6,5–8,5(–9,0) µm, Q= 1,1–1,5, w widoku z boku 5–7–kątne, o raczej ostrych kątach, stosunkowo grubościenne. Krawędź blaszek płodna. Brak cystyd. Strzępki w skórce typu cutis lub ixocutis, cylindryczne, promieniście ułożone, o szerokości 7–15 µm, czasem z maczugowatymi elementami końcowymi o szerokości do 25 µm. Pigment w skórce i górnej części tramy brązowy. Sprzążki obfite we wszystkich częściach grzyba.
Występowanie i siedlisko Podano występowanie Entoloma caccabus w Europie, azjatyckich terenach Rosji, w Chinach i na Nowej Zelandii. Najwięcej stanowisk podano w Europie. Na nizinach nie jest tu rzadki. Brak go w wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski Władysława Wojewody z 2003 r., w Polsce po raz pierwszy znaleziono go w Parku Pałacowym Białowieskiego Parku Narodowego w 2018 r. Znaleziono go również w Puszczy Knyszyńskiej.
Grzyb naziemny. Występuje na próchnicznych glebach w wilgotnych lasach liściastych z olszą (Alnus), jesionem (Fraxinus), wierzbą (Salix) i innymi. W Polsce znaleziony w grądzie.
Przypisy
Kategoria:Dzwonkówkowate Kategoria:Mykobiota Polski