Czystek żywicowy (Cistus ladanifer) – gatunek rośliny z rodziny czystkowatych. Gatunek rodzimy zachodniego regionu Morza Śródziemnego. Jest źródłem żywicy ladanum.
Morfologia thumb|left|180px|Kwiat thumb|left|180px|Owoc Krzew dorastający do 1–2,5 m wysokości i szerokości. Liście są wiecznie zielone, lancetowate, o 3–10 cm długości i 1–2 cm szerokości, ciemnozielone z wierzchu i jaśniejsze od spodu. Kwiaty są średnicy 5–8 cm, z 5 cienkimi, białymi płatkami, zwykle z czerwoną lub bordową plamką u nasady, z żółtymi pręcikami i słupkami. Cała roślina jest lepka.
Ekologia Czystek ten jest rośliną klimatu śródziemnomorskiego – znosi zarówno długie letnie susze, jak i zimne dni. Jest rośliną ekspansywną na porzuconych gruntach rolnych i murawach w górskich regionach środkowej Hiszpanii i znacznej części południowej Portugalii. Tworzy mikoryzę z borowikiem szlachetnym, krwistoborowikiem purpurowym i lakówką pospolitą.
Systematyka Zmienność Szerokie rozmieszczenie i zróżnicowanie morfologiczne C. ladanifer w północnej Afryce, na Półwyspie Iberyjskim i w południowej Francji zaowocowało rozpoznaniem trzech podgatunków: subspp. ladanifer, sulcatus i africanus/mauritianus.
C. ladanifer subsp. ladanifer – endemit Półwyspu Iberyjskiego, Francji, Maroka i Balearów. C. ladanifer subsp. mauritianus Pau & Sennen – endemiczny dla Maroko, Algierii i południowej Hiszpanii (prowincja Malaga). C. ladanifer subsp. sulcatus Demoly, syn. C. palhinhae Ingram – endemit zachodniego wybrzeża Portugalii.
Pozycja systematyczna i relacje filogenetyczne C. ladanifer jest umieszczony w grupie C. salvifolius znajdującej się w kladzie gatunków Cistus charakteryzującym się białymi i biało-różowymi kwiatami.
Metody datowania filogenetycznego i dywergencji wykazały, że C. ladanifer wyodrębnił się w plejstocenie, długo po otwarciu Cieśniny Gibraltarskiej około 5 milionów lat temu, co potwierdza hipotezę dyspersji tego gatunkuGuzmán, B. and P. Vargas. 2009. Long-distance colonization of the Western Mediterranean by Cistus ladanifer (Cistaceae) despite the absence of special dispersal mechanisms. Journal of Biogeography 36:954-968.. Chociaż jego nasiona spadają blisko rośliny matecznejBastida, F. and S. Talavera. 2002. Temporal and spatial patterns of seed dispersal in two Cistus species (Cistaceae). Annals of Botany 89:427-434., C. ladanifer mógł z powodzeniem się rozproszyć ze względu na to, że preferuje zaburzone siedliska.
Użyteczność mały|167x167px|Olejek eteryczny z czystka żywicowego w przezroczystej szklanej fiolce Uprawiany jest popularnie jako roślina ozdobna, uprawiana ze względu na silnie żywiczne liście i efektowne kwiaty. Jej liście dają pachnącą oleożywicę znaną jako labdanum, używaną w perfumach, zwłaszcza jako utrwalacz (nie mylić z laudanum, nalewką z opium).
Przypisy
Kategoria:Czystkowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza