Lepilemur pustelniczy (Lepilemur scottorum) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny lepilemurowatych (Lepilemuridae).
Budowa Głowa i tułów mierzą między 25 a 28 cm, ciało wieńczy ogon osiągający od 25 do 29 cm. Zwierzę waży około 0,88 kg. Czyni to lepilemura pustelniczego średniej wielkości przedstawicielem swego rodzaju.
Futro jest długie i grube, na grzbiecie i brzuchu ubarwione jednolicie czerwonawobrązowo, rozciągając się na proksymalną część ogona, gdzie dystalnie przechodzi w odcień brązowoszary. Wyróżnia się jedynie ciemniejszy, czarny pośrodkowy pasek grzbietowy, rozmyty, przebiegający grzbietem do połowy ciała, jak też białawoszara twarz. Policzki i brwi są zupełnie białe. Umaszczenie rąk i stóp utrzymane jest w odcieniach czerwonawobrązowych.
Systematyka Nowy gatunek opisano w 2008. Kreowali go Lei, Engberg, Andriantompohavana, McGuire, Mittermeier, Zaonarivelo, Brenneman i Louis. Jako miejsce typowe autorzy podali Madagaskar, prowincję Antsiranana, Park Narodowy Masoala (po angielsku zwierzę nazywane jest Masoala Sportive Lemur). Badacze podali współrzędne miejsca typowego .
Nie wyróżnia się podgatunków.
W 2017 Lei et al. opublikowali analizę filogenetyczną, w której zbadano mtDNA 26 gatunków lepilemurów, potwierdzając monofiletyzm 25 linii i wykrywając klad Lepilemur mittermeieri + Lepilemur dorsalis. W efekcie uzyskano następujące drzewo, na którym lepilemur pustelniczy stanowi grupę siostrzaną kladu tworzonego przez lepilemura nakrapianego (L. hollandorum) i brązowego (L. seali) (uproszczono):
Tryb życia Zwierzę prowadzi samotny, nocny tryb życia. Sypia prawdopodobnie w dziuplach drzew. Jego rozrodu nie poznano. Wedle Schwitzera et al. (2013) w ogóle nie był badany w naturze. Zagęszczenie wynosi 25,2 osobników/km² w okolicy Ambodiforaha wedle badań z 2017 i 33 na km² wedle starszych badań z 1988.
Rozmieszczenie geograficzne Lepilemur pustelniczy, jak wszyscy przedstawiciele jego rodziny, jest endemitem Madagaskaru. Posiada ograniczony zasięg występowania. Obserwowano go jedynie na północnym wschodzie wyspy, w Parku Narodowym Masoala. Wyznaczenie północnej i wschodniej granicy zasięgu gatunku wymaga dalszych badań. IUCN szacuje powierzchnię zasięgu na 2544 km².
Ekologia Siedliskiem lepilemura pustelniczego są nizinne lasy deszczowe i litoralne, zwłaszcza lasy obfite w Garcinia commersonii. Spotyka się go też w lasach częściowo zniszczonych działalnością człowieka, lecz nie tak obficie. Schwitzer et al. nie dysponują szczegółowymi danymi na temat pożywienia konsumowanego przez gatunek, prawdopodobnie jest on liściożerny, podobnie jak i inne lepilemury, być może polega w znacznej mierze na Dalbergia.
Zagrożenia i ochrona Całkowita liczebność gatunku nie jest znana, wiadomo jednak, że się obniża.
Pierwszą ocenę statusu gatunku podjęła w lipcu 2012 IUCN/SSC Lemur Red-Listing Workshop, proponując status gatunku zagrożonego wyginięciem. 2 lata później status ten przyjęto w IUCN. Zachowano go w ponownej ocenie z 2018 opublikowanej w 2020. Jako uzasadnienie IUCN podaje zasięg 2544 km², jego pofragmentowanie i postępujące niszczenie siedlisk, a także spadek liczebności dorosłej populacji. Do zagrożeń należy wylesianie, nękające cały Madagaskar, także wypalanie lasów i ich wyręb, rozwój rolnictwa, cyklony oraz polowanie przez ludzi (prawdopodobnie o niewielkim natężeniu, jako że ma gorzki smak, raczej zabijany oportunistycznie z procy), a być może także nielegalny zbiór Dalbergia na półwyspie Masoala.
Gatunek wymienia Załącznik I CITES. Występuje w jednym terenie chronionym, Parku Narodowym Masoala. Nie hoduje się go w niewoli.
Przypisy Nazwy polskie za: Masoala Sportive Lemur, s. 83 w:
Kategoria:Lepilemurowate Kategoria:Ssaki Madagaskaru Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 2008 roku