Henryk Uchman (ur. 14 stycznia 1882 w Kosinie, zm. 14 grudnia 1966 w Sieniawie) – polski ksiądz rzymskokatolicki, ekspozyt w Kolonii Polskiej (1914–1915, 1918–1921), proboszcz w Sieniawie (1921–1949), dziekan dekanatu sieniawskiego (1931–1949), więziony i represjonowany przez władze carskie i komunistyczne.
Życiorys Urodził się 14 stycznia 1882 roku w Kosinie. W 1904 roku ukończył gimnazjum w Jarosławiu. Od czasów gimnazjalnych był związany z ruchem narodowym. W latach 1904–1908 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu. W 1908 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk bpa Józefa Sebastiana Pelczara. W latach 1908–1911 był wikariuszem parafii Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel w Stojańcach, następnie w latach 1911–1914 był ekspozytem parafii św. Rodziny w Pohorcach.
W 1914 roku został ekspozytem w parafii Kolonia PolskaZmiany na stanowiskach i urzędach duchownych Kronika Diecezji Przemyskiej 14(1914) z. 5, s. 217 [dostęp 2024-02-24]. 16 czerwca 1915 roku wycofujące się wojska rosyjskie uprowadziły go w niewolę, z której powrócił dopiero w 1918 rokuZmiany na stanowiskach i urzędach duchownych Kronika Diecezji Przemyskiej 18(1918) z. 4-5, s. 83 [dostęp 2023-02-24]. W latach 1918–1921 był nadal ekspozytem w Kolonii Polskiej.
W 1921 roku został proboszczem parafii SieniawaElenchus Cleri Dioeceseos rit. lat. Premisliensis pro Anno Domini 1923 (s. 36) [dostęp 2023-02-25]Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych Kronika Diecezji Przemyskiej 21(1921) z. 4-6, s. 68 [dostęp 2023-02-24]. W 1931 roku został dziekanem nowo utworzonego dekanatu sieniawskiegoZmiany na stanowiskach i urzędach duchownych Kronika Diecezji Przemyskiej. 31(1931), z. 1, s. 45 [dostęp 2023-02-24].
W 1937 roku został wiceprezesem zarządu powiatowego Stronnictwa Narodowego w Jarosławiu ps. „As”. . W czasie okupacji był związany ze ZWZ-AK. Udzielił schronienia ukrywającym się Żydom. Utrzymywał bliskie kontakty z NOW, a od 1945 roku z NZW (oddział „Radwana”). Działacz WiN.
25 maja 1949 roku został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa. 22 września 1949 roku sporządzono akt oskarżenia. 16 marca 1950 roku przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Rzeszowie na sesji wyjazdowej w Przemyślu, rozpoczął się pokazowy proces karny . Po kilku dniach trwania procesu, 24 marca 1950 roku ogłoszono wyrok, w który został skazany na 9 lat więzienia. Przebywał w więzieniach w Przemyślu i Wronkach. 17 stycznia 1954 roku warunkowo zwolniony z więzienia. W latach 60. powrócił do Sieniawy, gdzie 14 grudnia 1966 roku zmarłZmarli Kronika Diecezji Przemyskiej 52(1966), z. 6, s. 147 [dostęp 2023-02-24].
Przypisy
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Jarosławiu (Polska) Kategoria:Absolwenci Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Kategoria:Duchowni archidiecezji przemyskiej Kategoria:Jeńcy w niewoli rosyjskiej podczas I wojny światowej Kategoria:Ludzie związani z Sieniawą Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – ofiary represji w Polsce Ludowej Kategoria:Polscy prezbiterzy katoliccy Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1966