Jordanon – termin z dziedziny taksonomii botanicznej, określający pewną grupę drobnych taksonów (gatunki, podgatunki, odmiany), przeciwstawianych linneonom („dużym gatunkom”). Słowo pochodzi od nazwiska lyońskiego botanika Alexisa Jordana.
Historia pojęcia Termin "jordanon" został wprowadzony przez holenderskiego botanika Johannesa Paulusa Lotsy'ego, który zdefiniował jordanony jako „formy, które rozmnażają się, pozostając w obrębie swojego typu” (forms that breed true to type), to znaczy formy, których potomstwo jest takie samo jak pokolenie rodzicielskie. Zawarta w tej samej pracy definicja linneonu to „całość osobników, które są bardziej podobne do siebie nawzajem niż do innych osobników”.
Wyróżnianie jordanonów ma swój początek w pracach Alexisa Jordana, który w swoim ogrodzie eksperymentalnym hodował rośliny, sprawdzając stałość cech poszczególnych linii. W odniesieniu do tych wyników można zdefiniować jordanon jako podrzędne wydzielenie gatunku roślinnego (linneonu, od nazwiska Linneusza), które nie ulega zmianie w hodowli i jest rozpoznawalne na podstawie szczegółów morfologicznych, chemicznych, ekologicznych lub chromosomowych. Jordanony wyróżniane są w przypadku roślin samopłodnych, często w przypadku populacji dodatkowo izolowanych ekologicznie lub geograficznie. Są nietrwałą jednostką taksonomiczną – w przypadku nastąpienia zapłodnienia krzyżowego i powstania typów rekombinacyjnych nie zachowują one już dotychczasowego zestawu cech diagnostycznych.
Jordanony mogą być klasyfikowane w randze gatunków, podgatunków lub odmian, pojęcie to jest więc szersze od drobnych gatunków i mikrogatunków. W niektórych ujęciach terminów jordanon i mikrogatunek używano wymiennie.
Obecny stan wiedzy W obecnej systematyce botanicznej samo pojęcie jest rzadko używane, natomiast status poszczególnych jordanonów jest różny. Poniższy przegląd wybranych taksonów wyróżnionych przez Jordana ilustruje możliwe przypadki.
Z 27 jordanonów opisanych przez Jordana i Fourreau w obrębie rodzaju bukwica (Betonica) 25 uznaje się za synonimy Betonica officinalis L., a 2 za synonimy Betonica hirsuta L. W rodzaju wiosnówka (Erophila), w obrębie którego Jordan wyróżnił około 200 jordanonów, stwierdzono istnienie kilku cytotypów, jednak badania prowadzone na większym obszarze wykazały (w przeciwieństwie do wyników Jordana) brak korelacji między liczbą chromosomów, ekologią, rozmieszczeniem i morfologią. W związku z tym obecnie albo traktuje się wszystkie te jordanony jako synonimy wiosnówki pospolitej Erophila verna (L.) DC. s. latiss., albo wyróżnia się trzy gatunki, E. verna (L.) DC., E. majuscula Jord. i E. glabrescens Jord. Niektóre jordanony współcześnie wyróżnia się w randze podgatunków, np. Ranunculus acris subsp. friesianus (Jord.) Rouy & Fouc., Armeria arenaria subsp. praecox (Jord.) Kerguélen ex Greuter, Burdet & G.Long. Niektóre jordanony, odpowiadające mikrogatunkom apomiktycznym, wyróżnia się w randze gatunków, np. mniszek Taraxacum udum Jord. (sekcja Palustria), opisany z okolic Lyonu, w Polsce znany z jednego stanowiska. Interpretacja niektórych jordanonów jest sporna, np. klon Acer martinii Jord. według Flora Gallica jest formą A. monspessulanum L., u której osobniki dorosłe wykazują utrwalone cechy młodociane, natomiast według Flora Iberica jest mieszańcem (Acer × martini Jord. = A. monspessulanum subsp. monspessulanum × A. opalus subsp. opalus). Botanik nowozelandzki był zdania, że najwłaściwszą konwencją opisu tamtejszej flory jest wyróżnianie złożonych linneonów (grup składających się z większej liczby jordanonów). Obecnie większość takich jordanonów wyróżnia się w randze gatunków; są to taksony powstałe w geologicznej skali czasu niedawno i w związku z tym różniące się jedynie drobnymi szczegółami morfologicznymi.
Przypisy
Kategoria:Taksonomia roślin