thumb| Luigi Nono (ur. 29 stycznia 1924 w Wenecji, zm. 8 maja 1990 tamże) – włoski kompozytor awangardowy, znany z radykalnego podejścia do tworzywa muzycznego i polityki. Od 1953 aktywny członek komunistycznej partii Włoch.
Życiorys Nono pochodził z bogatej weneckiej rodziny mieszczańskiej. Choć studiował kompozycję, ukończył studia prawnicze. Już w czasie studiów zapoznał się z radykalnymi ideami politycznymi oraz awangardowymi kierunkami w muzyce. W szczególności istotne było jego spotkanie z Federikiem Garcią Lorcą, komunizującym poetą, do wierszy którego Nono napisał szereg pieśni i utworów chóralnych.
W 1950 brał udział w Międzynarodowych Letnich Kursach Nowej Muzyki w Darmstadcie, w czasie których poznał Bouleza i Stockhausena (później wykładał na tych kursach, jego uczniem był m.in. Bogusław Schaeffer). Obaj kompozytorzy wywarli olbrzymi wpływ na Nono. W tym samym roku nastąpiła premiera pierwszej kompozycji Nona – orkiestrowych wariacji na tematy z Arnolda Schönberga. W 1952 Nono włączył się w ruch muzyki elektronicznej. W 1954 poznał córkę Schönberga Nurię, z którą ożenił się rok później.
Twórczość Spośród ponad sześćdziesięciu dzieł, jakie zostawił po sobie Nono, wiele ma charakter wielce innowacyjny i często rewolucyjny. W utworze Il Canto Sospeso z 1956 tekst rozpisany jest na głosy już nie zdanie po zdaniu, nawet nie słowo po słowie, lecz z podziałem na sylaby. Teksty użyte w kompozycji zostały zaczerpnięte z listów uczestników włoskiego ruchu oporu. W 1958 powstała instrumentalna Composizione no. 2. Diario polacco ’58, napisana po wizycie Nona w Polsce.
Intolleranza 1960 i Al gran sole carico d'amore z 1975 (wystawione przy współpracy z Moskiewskim Teatrem na Tagance) to dzieła o wielkiej formie – zbliżonej do oratorium i wypełnione radykalnymi, komunizującymi tekstami. Ten okres w twórczości Nona obejmuje eksperymenty w zakresie muzyki elektronicznej.
W latach osiemdziesiątych Nono zwrócił się w stronę eksperymentów sonicznych, w których dźwięki powstają przez transformacje dźwięków wydobywanych przez tradycyjne instrumenty, przyjmując niecodzienne barwy. U schyłku życia, pod wpływem Giacinta Scelsiego zwrócił się w stronę bardziej mistycznej muzyki, jednocześnie rozwijając zainteresowania budową przestrzeni muzycznej. Do najwybitniejszych dzieł z tego okresu należy No hay caminos, hay que caminar ... Andrej Tarkowskij na siedem niezależnych, rozmieszczonych przestrzennie orkiestr.
Dorobek kompozytorski Muzyka wokalna Pieśni - 4 Muzyka chóralna - 14 Muzyka instrumentalna Koncerty - 2 Muzyka kameralna - 2 Inne formy orkiestralne - 11 Opery - 3 Balety - 1 Muzyka filmowa - 1 Muzyka elektroniczna - 25
Dzieła kompozytorskie Lata pracy Tytuł dzieła Forma muzyczna 1949 Variazoni canoniche sulla serie dell'Op. 41 di Arnold Schoenberg Wariacje 1950 Polifonica - Monodia - Ritmica Utwór na sześć instrumentów i perkusję 1951 Composizione No. 1 Utwór orkiestralny 1951 Epitaffio per Federico Garcia Lorca No. 1: España en el corazón Utwór wokalno-instrumentalny 1952 Epitaffio per Federico Garcia Lorca No. 2: Y su sangre ya viene cantando Koncert na flet 1953 Epitaffio per Federico Garcia Lorca No. 3: Memento. Romance de la Guardia Civil española Utwór wokalno-instrumentalny 1953 Espressioni (2) Utwór orkiestralny 1953 Il mantello rosso (Der rote Mantel) Suita orkiestralna 1954 Liebeslied Utwór wokalno-instrumentalny 1954 Il mantello rosso (Der rote Mantel) Utwór wokalno-instrumentalny 1954 Musiche di scena per "Come vi piace" di William Shakespeare Utwór wokalno-instrumentalny 1954 La victoire de Guernica Utwór wokalno-instrumentalny 1955 Canti per 13 Muzyka kamerlana 1955 Incontri Utwór orkiestralny 1955-1956 Il canto sospeso Kantata 1957 La terra e la compagna Utwór wokalno-instrumentalny 1957 Varianti Koncert skrzypcowy 1958 Cori di Didone Utwór na chór z perkusją 1958 Piccola gala notturna veneziana in onore dei 60 anni di Heinrich Strobel Muzyka kamerlana 1959 Composizione No. 2: Diario polacco '58''' | Utwór orkiestralny
| align="center" | 1960 | Ha venido. Canciones para Silvia | Utwór wokalno-instrumentalny
| align="center" | 1960 || Omaggio a Vedova | Muzyka elektroniczna
| align="center" | 1960 || Sarà dolce tacere | Utwór wokalno-instrumentalny
| align="center" | 1961 || Intolleranza 1960 | Opera
| align="center" | 1962 | Canti di vita e d'amore: Sul Ponte di Hiroshima | Utwór wokalno-instrumentalny
| align="center" | 1962 -1964 || Da un diario italiano | Utwór chóralny
| align="center" | 1963 || Canciones a Guiomar | Utwór wokalno-instrumentalny
| align="center" | 1964 || La fabbrica illuminata | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1965 | Musiche per "Die Ermittlung" di Peter Weiss | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1966 | A floresta é jovem e chega de vida, oratorio | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1966 | Ricorda cosa ti hanno fatto in Auschwitz | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1967 | Per Bastiana -- Tai-Yeng Cheng | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1968 | Contrappunto dialettico alla mente | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1969 || Intolleranza 1960 | Utwór wokalno-instrumentalny
| align="center" | 1969 | Musica -- Manifesto No. 1: Un volta, del mare | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1969 | Musica -- Manifesto No. 2: Non consumiamo Marx | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1969 || Musiche per Manzù | Muzyka elektroniczna (muzyka filmowa)
| align="center" | 1970 || Y estonces comprendió | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1971 | Ein Gespenst geht um in der Welt | Utwór wokalno-instrumentalny
| align="center" | 1972 || Como una ola de fuerza y luz | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1973 || Siamo la gioventú del Vietnam | Utwór chóralny
| align="center" | 1974 || Per Paul Dessau | Muzyka elektroniczna
| align="center" | 1974 - || Notturni-albe | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1975 || Al gran sole carico d'amore | Opera
| align="center" | 1976 | Frammenti da "Al gran sole carico d'amore" | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1976 || ...sofferte onde serene... | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1979 || Con Luigi Dallapiccola | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1979 -1980 | Fragmente - Stille, an Diotima | Kwartet smyczkowy
| align="center" | 1980 -1981 || Das atmende Klarsein | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1981 || Io, frammento dal Prometeo | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1982 | Quando stanno morendo. Diario polacco No. 2 | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1983 || Guai ai gelidi mostri | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1983 || Omaggio a György Kurtág | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1984 | A Carolo Scarpa, architetto, ai suoi infiniti possibili | Utwór orkiestralny
| align="center" | 1984 | Prometeo. Tragedia dell'ascolto | Opera
| align="center" | 1985 | A Pierre. Dell' azzuro silenzio, inquietum | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1986 || Donde estàs, hermano? | Utwór wokalny
| align="center" | 1986 | Risonanze errante, Liederzyklus a Massimo Cacciari | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1987 || Caminantes... Ayacucho | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1987 | No hay caminos, hay que caminar Andrei Tarkovski | Utwór orkiestralny
| align="center" | 1987 | Post-Prae-ludium No. 1 "per Donau" | Muzyka elektroniczna w połączeniu z akustyczną
| align="center" | 1989 || "Hay que caminar" soñando | Duet skrzypcowy
| align="center" | 1989 | La lontananza nostalgica utopica futura | Utwór na skrzypce i live electronics
| align="center" | | Il mantello rosso (Der rote Mantel)'' Balet
Przypisy
Linki zewnętrzne Luigi Nono w Polskiej Bibliotece Muzycznej
Kategoria:Artyści związani z Wenecją Kategoria:Włoscy kompozytorzy Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1990 Kategoria:Ludzie urodzeni w Wenecji