Komitet Obrony Miasta Łodzi – komunistyczna organizacja niepodległościowa działająca w Łodzi w latach 1940–1942, oficjalnie założona 20 lipca 1941.
Historia W grudniu 1940 byli członkowie KPP i PPS – Mieczysław Cyrański, Władysław Fronczek, Bolesław Pastwiński, Stanisław Rolewicz i Żenisław Sobczyński, założyli grupę antyfaszystowską. W swych założeniach przewidzieli wojnę niemiecko–radziecką oraz uznali za prawdopodobne wyzwolenie Polski przez Armię Czerwoną, uznając, że należy przygotować się na jej przyjęcie i po wyzwoleniu wprowadzić ustrój opierający się na zasadach demokratycznych. Utworzono w ten sposób Komitet Obrony Miasta Łodzi pod dowództwem Stanisława Klimka, Antoniego Suwalskiego i Józefa Zylberta. Grupa miała rezerwowe kierownictwo na wypadek aresztowania, w skład której wchodzili: Władysław Fronczek, Bolesław Pastwiński i Wojciech Wróblewski. Grupa werbowała do swojego składu działaczy organizujących się na terenie zakładów pracy, osiągając w krótkim czasie ponad 200 członków. Oficjalne zawiązanie grupy datuje się na 20 lipca 1941 podczas jednego z zebrań członków przy al. Unii w Łodzi.
Grupa była zaangażowana w działalność sabotażowo-dywersyjną w łódzkich fabrykach oraz przygotowywała tworzenie milicji ludowej oraz plany przyjmowania radzieckich grup desantowych. Prowadziła również działalność informacyjno-propagandową, kolportowała pisma PPS: „Na Barykadzie” i „Kuźnia” oraz prowadziła nasłuch radiowy. Pisma były zapewniane przez Józefa Zylberta – działacza PPS. Działalność komitetu przerwały aresztowania dokonywane przez Gestapo w sierpniu 1941. Na wolności spośród przywódców pozostał Stanisław Klimek. Pod koniec 1941 dokonał on reaktywacji KOMŁ z Józefem Bednarkiem, Janem Brzozowskim i Wacławem Mikusiem, który został nowym przywódcą komitetu. KOMŁ działał do lutego 1942, kiedy Gestapo dokonało ponownych aresztowań.
2 działaczy zmarło w areszcie na skutek tortur. W czerwcu 1942 odbył się proces pozostałych 20 członków KOMŁ przed Sądem Specjalnym w Łodzi. 7 działaczy skazano na karę śmierci, i ścięto 8 lipca 1942 w więzieniu przy ul. Młyńskiej w Poznaniu. Byli to: Bolesław Pastwiński, Antoni Suwalski, Wojciech Wróblewski, Władysław Fronczek, Stanisława Skórzewska, Józef Zylbert, Leokadia Karbownik. Pozostałych 13 zesłano do obozów koncentracyjnych. Troje z nich przeżyło wojnę.
W 1965 na Brusie odnaleziono szczątki ofiar egzekucji, według niektórych źródeł związane z działaczami Komitetu Obrony Miasta Łodzi. 3 lipca 1965 odbył się uroczysty pogrzeb, który stał się manifestacją patriotyczno-polityczną. Udział wzięli w nim przedstawiciele władz miasta, województwa, delegacje zakładów pracy i wojsko. Szczątki pochowano na terenie mauzoleum na Radogoszczu, na placu muzeum, przy murze od strony ulicy Zgierskiej. Z czasem mogiła rozsypała się, zrównując z otaczającym terenem, a o grobach zapomniano.
Znani działacze KOMŁ Edward Barth, Józef Bednarek, Jan Brzozowski, Hieronim Cobel, Mieczysław Cyrański, Ignacy Cyrul, Władysław Fronczek, Leokadia Karbownik, Stanisław Klimek, Wacław Mikuś, Bolesław Pastwiński, Stanisław Rolewicz, Rudolf Schmidtkie, Stanisława Skórzewska, Żenisław Sobczyński, Antoni Suwalski, Wojciech Wróblewski, Józef Zylbert.
Przypisy
Kategoria:1942 w okupowanej Polsce Kategoria:1941 w okupowanej Polsce Kategoria:Historia Łodzi w czasie II wojny światowej Kategoria:Organizacje w Łodzi Kategoria:Polskie organizacje podziemne II wojny światowej Kategoria:Komunistyczne organizacje podziemne na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej