mały|Współtwórca muzeum – Johann Christoph Gottwald Musaeum Gottwaldianum – kunstkamera stworzona przez gdańskich lekarzy Christopha Gottwalda i jego syna Johanna Christopha Gottwalda w II połowie XVII wieku. W czasie swego istnienia była najbardziej znaną i największą kunstkamerą w GdańskuŚwiat bursztynu. Katalog wystawy stałej Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie w Gdańsku. Muzeum Gdańska, 2021, strona 127 ISBN 978-83-61077-91-6..
Historia Kunstkamerę zaczął tworzyć Christoph Gottwald w 1664 r.Pękacka-Falkowska 2018, s. 63., a po jego śmierci powiększał ją jego syn Johann ChristophPękacka-Falkowska 2018, s. 67.. Zawartość zbiorów Gottwaldów znana jest przede wszystkim z trzech egzemplarzy katalogu aukcyjnego z 1714 r. opracowanych przez gdańskiego przyrodnika i lekarza Johanna Philippa Breyne i dwóch katalogów ilustracji zbiorówNovgorodova 2018, s. 121, 122. (ilustracje autorstwa Samuela Donneta i Christopha GottwaldaPękacka-Falkowska 2018, s. 69.). Część rycin, w postaci miedziorytów, przedstawiających okazy z Musaeum wydał w 1782 r. w Norymberdze Gabriel Nicolaus RaspeJakubowski J., Musaeum Gottwaldianum ze zbiorów Biblioteki Politechniki Gdańskiej i wydawnicze losy dzieła Christophorusa Gottwaldta (1636–1700) w XVIII w. Porta Aurea, (14), 93–119.. Ponadto zachował się opis zwiedzania kolekcji w 1694 r. autorstwa Carla ArndtaPękacka-Falkowska 2018, s. 83.. Odniesienia do zbiorów kunstkamery zawarte też są w listach z epokiPękacka-Falkowska 2018, s. 87.Novgorodova 2018, s. 122, 123., a także w pracy Gabriela Rzączyńskiego „Historia naturalis curiosa Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae XX divisa”Pękacka-Falkowska 2018, s. 80..
Zbiory obejmowały głównie obiekty geologiczne: minerały, skały, skamieniałości i duży zbiór bursztynów oraz wyroby z tych grup, oprócz tego zawierały kolekcje zoologiczną, botaniczną, medyczną i zbiór różnych dzieł sztukiNovgorodova 2018.Pękacka-Falkowska 2018.. Dokładna liczba eksponatów kunstkamery jest nieznana, szacuje się ją na podstawie zachowanych katalogów aukcji zbiorów Gottwaldów z IV 1714 r., jednak choć wystawiono wówczas największą część kolekcji, to niektóre okazy zbywano poza aukcją i nie zostały one ujęte w katalogach. Ponadto, w katalogu aukcyjnym nie zawsze wyszczególniano liczbę okazów, zwykle podawano liczbę skrzyń lub zespołów okazówNovgorodova 2018, s. 117.. Geologiczną i paleontologiczną część kunstkamery wg stanu na 1714 r. bardzo orientacyjnie szacuje się na ponad 3000 okazów. Była to najliczniejsza część zbiorów GottwaldówPękacka-Falkowska 2018, s. 77–83.Novgorodova 2018, s. 111, 114.. W kunstkamerze znajdowały się też różne kurioza, m.in. kamień nerkowy pozyskany ze zwłok króla Jana III SobieskiegoNovgorodova 2018, s. 125., róg jednorożca, fragment relikwii i przedmioty o cudownych właściwościachPękacka-Falkowska 2018, s. 84..
Po śmierci Johanna Christopha jego żona stopniowo wyprzedawała zbiory teścia i męża, ich zasadniczą część nabył przedstawiciel cara Piotra Wielkiego za 20 000 rubli w IV 1714 r. i w 1716 r. trafiła ona do Petersburga, gdzie obok dwóch innych tego typu zbiorów kupionych w Europie, stała się podstawą tworzonej tam kunstkamery PiotraNovgorodova 2018, s. 111–113.. W następnych latach zbiór Gottwaldów został w Rosji rozdzielony, a poszczególne części włączone do zbiorów tematycznych, później przekazanych do różnych muzeów rosyjskichNovgorodova 2018, s. 115, 125.. Kolekcja minerałów i skał stała się główną częścią utworzonego gabinetu minerałów petersburskiej kunstkamery, którego zbiory znajdują się współcześnie w Muzeum Mineralogicznym im. A.J. Fersmana RAN w MoskwieNovgorodova 2018, s. 114, 115, 117.. Jednak obecnie trudno stwierdzić, które okazy są ze zbiorów Gottwaldów. W 2018 r. opublikowano wyniki badań, wskazujące, że kilka okazów marmurów ruinowych ze zbiorów Muzeum Mineralogicznego im. A.J. Fersmana prawdopodobnie pochodzi z Musaeum GottwaldianumNovgorodova 2018, s. 118, 121..
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Christoph Gottwald Musaeum Gottwaldianum sive Catalogus Rerum rariorum tam naturalium quam artificialium... (katalog muzeum)
Kategoria:Historia Gdańska (I Rzeczpospolita) Kategoria:Muzea w Gdańsku Kategoria:Muzea w Rosji