Yan Majzner-Michalski (ur. 1 grudnia 1932 w Częstochowie, zm. 12 kwietnia 1992 w Rio de Janeiro) – brazylijski krytyk teatralny polskiego i żydowskiego pochodzenia, eseista, pedagog.
Życiorys
Młodzieńcze lata i II wojna światowa Pochodził z żydowskiej rodziny zamieszkałej w Częstochowie. W trakcie II wojny światowej ukrywał się przed Niemcami. Pomagała mu w tym Polka, Zofia Batawia-Kłodnicka. Po zdobyciu dla niego sfałszowanych dokumentów ulokowała go u swoich krewnych na wsi. Z czasem, Zofia przekazała go do swojej siostry na południu kraju, jednak wobec wzrostu zagrożenia wykrycia przez Niemców, zdecydowała się wziąć go do siebie. Załatwiła chłopcu także zabieg medyczny, w wyniku którego zatarto ślady obrzezania, co pozwoliło mu przetrwać w ukryciuZofia Batawia-Kłodnicka, Instytut Yad Vashem.
Na emigracji w Brazylii Yan (właściwie: Jan) Majzner-Michalski przybył do Brazylii w wieku dwunastu lat, a w 1956 roku przyjął obywatelstwo tego kraju. Zdecydował się związać swe losy z teatrem i aktorstwem. W 1955 roku rozpoczął kurs organizowany przez grupę teatralną „O Tablado”, która stała się zarodkiem centrum kształcenia przyszłych aktorów. W 1958 roku ukończył reżyserię teatralną na uczelni Fundação Brasileira de Teatro. Jednym z jego opiekunów był wówczas Zbigniew Ziembiński. Jako aktor i reżyser był członkiem wielu amatorskich i profesjonalnych grup teatralnych. Pracował też w brazylijskiej telewizji. Przez niemal dwadzieścia lat (1963–1982) prowadził kolumnę teatralną w gazecie „Jornal do Brasil” z Rio de Janeiro.
Yan Majzner-Michalski był też autorem biografii swojego mistrza, Zbigniewa Ziembińskiego, pt. „Ziembinski e o teatro brasileiro” („Ziembiński i teatr brazylijski”) oraz dwóch nagrodzonych książek „O Palco Amordaçado” („Zakneblowana scena”) i „O Teatro sob Pressão” („Teatr pod presją”). Prace te opisują teatr w okresie dyktatury wojskowej i jego problemy związane z walką z cenzurą i innymi represjami. Z języka polskiego na portugalski przełożył „Męczeństwo Piotra Oheya” i „Policję” Sławomira Mrożka. W latach 1970–1982 był wykładowcą w Narodowym Konserwatorium Brazylii. W 1973 roku w trakcie pobytu w Polsce odwiedził rodzinną Częstochowę i Wrocław. W latach 1974–1976 był prezesem Brazylijskiego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych ABCT (Associação Brasileira de Críticos Teatrais). W 1982 roku założył Dom Sztuki Laranjeiras w Rio de Janeiro, CAL (Casa das Artes de Laranjeiras) i objął stanowisko koordynatora tej placówki. W 1984 roku rząd polski przyznał mu odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Wielokrotnie brał udział w międzynarodowych festiwalach teatralnych, sympozjach i spotkaniach krytyków teatralnych.
W 2022 roku wydano książkę autorstwa Aleksandry Pluty, poświęconą życiu Jana Majznera-Michalskiego pt. Dwa życia Yana. Historia Jana Majznera-Michalskiego.
Zobacz też Zofia Batawia-Kłodnicka Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata
Przypisy
Kategoria:Krytycy teatralni Kategoria:Ludzie związani z Częstochową Kategoria:Mieszkańcy getta częstochowskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Polacy w Brazylii Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 1992 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady Kategoria:Brazylijscy Żydzi Kategoria:Brazylijscy krytycy