thumb|240px|Dziesięciolecie wydawnictwa TEiM. W środku W. Trzaska, L. Evert i J. Michalski. Warszawa 1930 (Głos poranny)
Jan Korneliusz Michalski (ur. 1889 w Tomaszowie Lubelskim, zm. 1945 we Frankfurcie nad Menem)Polski Słownik Biograficzny: PSB, XIX, s. 527.Grajnert, Jan Korneliusz Michalski – wydawca i księgarz, Warszawa 2022.. – księgarz, wydawca, współwłaściciel Księgarni Wydawniczej Trzaski, Everta i Michalskiego w Warszawie.
Biogram Syn lekarzaPiotr Szarejko, Słownik Lekarzy Polskich XIX, tom IV, s. 260–261.Seweryna Michalskiego i Stanisławy ze SmulskichRzymskokatolicka Parafia w Tomaszowie Lubelskim, księga urodzeń, 1889 akt nr 102., brat Stanisława Michalskiego. Naukę w gimnazjum przerwał w 1905 ze względu na strajk szkolny. Rozpoczął wówczas przygotowanie zawodowe jako księgarz. Praktykę zawodową odbył w księgarniachPiotr Grajnert, Jan Michalski – biogram na nowo...., Warszawa 2017.Polski Słownik Biograficzny, PSB, XIX, s 527. Leona Idzikowskiego w Warszawie (1905), Michała Arcta w Warszawie (1909), Jana Fiszera w Warszawie (1911), Altenberga we Lwowie (1912), Gebethnera i Wolffa, filia w Krakowie (1914), E. Wende w Warszawie (1917).
Nauka i praktyka w dużej i znanej księgarni Michała Arcta zaznajomiła Michalskiego z nowoczesnym księgarstwem. Arct opracowywał słowniki, leksykony, dzieła literatury polskiej i obcej, literaturę dziecięcą jego księgarnia miała wiele działów, doskonały nowoczesny kolportaż oraz księgarnię asortymentowąSłownik Pracowników Książki Polskiej, Warszawa 1972, s. 347.. Władysław Trzaska będący kierownikiem frontu w księgarni Arcta sprowadził Michalskiego do działu nutKlub Miłośników Księgarstwa, Warszawa 2000, s. 94..
W 1911 roku zawarł związek małżeńskiRzymskokatolicka Parafia Świętego Krzyża w Warszawie, księga ślubów, akt 1911/6. z Wandą Zapolską-DownarPiotr Grajnert, Wanda Michalska (biogram) w: Słownik Pracowników Książki Polskiej, suplement IV, Magdalena Rzadkowolska (red.), Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Uniwersytet Łódzki, Warszawa 2016, s. 159–160. ., krewną rodziny Arctów. Groźba wcielenia do armii carskiej powoduje, że przeniósł się do Lwowa w zaborze austriackim. W Częstochowie pod jego nieobecność urodził się syn CzesławRzymskokatolicka parafia świętego Zygmunta w Częstochowie, księga urodzeń, akt 1913/2079.PCK, BP odpowiedź na zgłoszenie poszukiwawcze Piotra Grajnerta, sygn: B. Inf. 240763/P. Dokument w zbiorach Piotra Grajnerta.Podporucznik artylerii jako oficer kampanii wrześniowej, 20 grudnia 1939 roku przekazany do Oflagu XII-A nr jeńca 492 i innych m.in. Oflagu IV, Barak 8, nr jeńca 492, złapany po kolejnej nieudanej próbie ucieczki, rozstrzelany przez Gestapo Dortmund; egzekucję wykonano 11 października 1943..
W roku 1917 wrócił do Warszawy, obejmując stanowisko w upadającej Księgarni E. Wende, wraca jednak do pomysłu założenia własnej firmy.
W roku 1919 Michalski wraz z Władysławem Trzaską i przemysłowcem Józefem Ludwikiem Evertem zakładają spółkęPierwotna nazwa była modyfikowana kilka razy, wraz ze zmianami organizacyjnymi, ślady tych zmian widoczne są w rejestrach handlowych: Sądu Okręgowego w Warszawie: 1) Trzaska, Evert i Michalski, księgarnia wydawniczo-asortymentowa; Spółka Firmowa: RHA VIII 320, data wpisu: 20 października 1919. 2) Wydawnictwo i Księgarnia, Trzaska, Evert i Michalski Spółka Akcyjna: RHB VII 1205, data wpisu: 5 sierpnia 1921. 3) Księgarnia Wydawnicza, Trzaska, Evert i Michalski, Spółka Akcyjna: RHB XLIX 7049, data wpisu: 3 listopada 1930.. Trzaska, Evert i Michalski, Księgarnia Wydawniczo-Asortymentowa, której utrwalona nazwa brzmiała: Księgarnia Wydawnicza Trzaski, Everta i Michalskiego w Warszawie, Krakowskie Przedmieście 13 Gmach Hotelu Europejskiego.
Michalski prowadził sprawy handlowe, kolportaż, windykacje, zaopatrzenie, opiekę nad działalnością wydawniczą, dział reklamy, sprzedaży ratalnejPolski Słownik Biograficzny, PSB, XIX, s. 587.Księgarz, 3/68, s. 69.. W spółce posiadał początkowo mniejszą niż Trzaska i Evert liczbę udziałówLista Obecności Akcjonariuszy Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 5 grudnia 1936, załącznik do aktu notarialnego, notariusza Karola Grymińskiego, Rep. 2561/1934: w Archiwum Państwowe w Warszawie, Kancelaria Karola Grymińskiego Notariusza w Warszawie, sygn: 72/865/0.. Ludwik Evert w roku 1937 postanowił wycofać się ze spółki z racji podeszłego wiekuS. Lam, Życie wśród wielu, s. 315., swoje udziały postanowił odsprzedać w ten sposób, aby Trzaska i Michalski mieli podobną ich ilośćLista Obecności Akcjonariuszy, Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 20 grudnia 1938, załącznik do aktu Notarialnego, Notariusza Karola Grymińsjiego, Rep. 4588/1938: w Archiwum Państwowe w Warszawie, Kancelaria Karola Grymińskiego Notariusza w Warszawie, sygn: 72/865/0.Michalski zapłacił Evertowi za akcje posiadaną połową domu przy ulicy Widok, druga połowa domu należała do redaktora Stanisława Lama..
Trzaska, Michalski i redaktor Stanisław LamLudwik Evert nie brał udziału w codziennych pracach księgarni, był inwestorem, który zadowalał się tytułem prezesa Zarządu spółki akcyjnej i roczną dywidendą przypadającą na jego udziały.S. Lam, życie wśród wielu, s. 315. stworzyli nadzwyczaj sprawnie działające wydawnictwo. Dzięki trafionej ofercie wydawniczej, sprawnemu kolportażowi, skutecznej reklamie, subskrypcjom, abonamentomS. Lam, Życie wśród wielu, s. 321. zgromadzili fundusze potrzebne do zamówienia i kompletnego opracowania pierwszej w odrodzonej Rzeczpospolitej EncyklopediiS. Lam, Życie wśród wielu, s. 310–320.S. Lam, Życie wśród wielu, s. 324..
Michalski kierował w wydawnictwie działem książek sporadycznych„Przegląd Literacki”, Miesięcznik informacyjny, 1930, R1, nr 5-6..M. Pieczonka, Księgarnia Wydawnicza Trzaski Everta i Michalskiego – działalność wydawnicza, Kraków 1993, s. 82–95. w ramach której starał się wyszukiwać tematy mogące przerodzić się w serie wydawnicze. Zainicjował: Bibliotekę Fotograficzną, Bibliotekę Automobilisty, Bibliotekę Wiedzy, Bibliotekę Podróżniczą, Bibliotekę Dnia Dzisiejszego„Przegląd Literacki”, miesięcznik informacyjny, 1930, R1, nr 5–6.. Niektóre tomy stały się wielkimi bestselerami, np. Adam Tuszyński, Samochód NowoczesnyPiotr Grajnert, Biblioteka Automobilisty Trzaski Everta i Michalskiego, Warszawa 2017.Dziewięć wydań przedwojennych i trzy wydania powojenne.. Michalski był redaktorem odpowiedzialnym za powołane do celów reklamowych własnych nakładów i informacji o nowościach rynkowych czasopismo „Przegląd Literacki”„Przegląd Literacki”.
Wojna 1939 zaskoczyła księgarnię w chwili jej największego rozwojuS. Lam, życie wśród wielu, s. 366.. Księgarnia została wyrzucona z Gmachu Hotelu Europejskiego do pobliskiego Pałacu Staszica. Podczas Powstania Warszawskiego pożar zniszczył księgarnię z jej archiwami oraz magazyny przy ulicy Wareckiej w Warszawie.
Michalski brał czynny udział w działalności organizacji księgarskich, m.in. od 1938 jako wiceprezes ZG Związku Księgarzy PolskichPSB, XIX, s. 588.Fotografia z posiedzenia ZG ZKP, w: Stefan Dippel, O księgarzach, którzy przeminęli, Wrocław 1976, s. 137., członek zarządu sekcji (od 1926), a następnie członek zarządu (od 1939) Polskiego Towarzystwa Wydawców KsiążekTamże.. Michalski wraz z Trzaską i innymi księgarzami zebrali odpowiednią kwotę na wykup osadzonego w więzieniu na Pawiaku dr. S. Pazyry, prokurenta księgarni OssolineumS. Dippel, O księgarzach, którzy przeminęli, Wrocław 1976, s. 140..
Jan Michalski rozwiedziony z Wandą Zapolską Downar, dokonuje konwersji z wyznania rzymskokatolickiego na ewangelicko-reformowane, by w 1941 roku zawrzeć związek małżeński z Anną z MokrzyckichPSB, XIX, 589.. Małżonkowie zamieszkują w Warszawie przy ul. Smolnej 36, naprzeciwko Gmachu Muzeum Narodowego. W ostatnich dniach powstania warszawskiego ostatnie piętro tej kamienicy, zostało całkowicie spalone wraz z dokumentami i dobytkiemOdręczny List Jana Michalskiego do Władysława Trzaski, data listu mylnie zapisana 31 września, zapewne więc chodziło o 1 października 1944. Michalski informuje że mieszkanie jeszcze nie było zniszczone..
Powstanie spędził Michalski w Warszawie, następnie wraz z żoną i córką wysiedlony do obozu przejściowego w Pruszkowie, rozdzielony z rodziną i wywieziony do obozu koncentracyjnego w DachauPSB, XIX, s. 588–589.https://collections.arolsen-archives.org/de/search/person/3204986?s=michalski%20johann&t=2429247&p=5 nr więźnia 106881. W trakcie ewakuacji zmarł z wycieńczenia 16 marca 1945, pochowany we Frankfurcie nad Menem, w mogile zbiorowej w sekcji grobów polskich: pole 157, rząd VII, grób nr 13PCK, Biuro informacji sygn. B. INF. 1/57210/Z..
Z małżeństwa z Anną Mokrzycką pozostawił córkę Ewę (ur. 1943).
Przypisy
Kategoria:Polscy księgarze Kategoria:Polscy wydawcy Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1945