Synagoga Wielka w Lubomlu, także Synagoga w Lubomli () – murowana synagoga w Lubomlu, która została rozebrana w 1947 roku.

Historia W Lubomlu znajdowała się jedna z najstarszych gmin żydowskich na Wołyniu, o której pierwsze wzmianki pochodzą z ostatnich dekad XIV wieku. Pierwsza bożnica powstała tu ok. 1510, lub w 1521 roku, wg Marii i Kazimierza Piechotków murowana synagoga powstała na jej miejscu w drugiej poł. XVII w. lub na początku XVIII w. Budynek mieścił się na rogu współczesnych ulic Włodzimierskiej i Zawalnej. W ciągu wieków przeszedł kilka przebudów, takich jak dostawienie do korpusu dodatkowego, niskiego budynku.

W 1918 roku bożnica znalazła się na znaczku pocztowym jako symbol miasta, którego ponad 90% mieszkańców było pochodzenia żydowskiego. W okresie międzywojennym przeprowadzono jej remont generalny, który m.in. uwzględnił otynkowanie elewacji oraz restaurację i przebudowę dachu. Synagoga przetrwała II wojnę światową, jednak została rozebrana w 1947 roku; uzyskane cegły wykorzystano do rozbudowy lokalnej infrastruktury.

Architektura Renesansowa synagoga była kamiennym, murowanym budynkiem o cechach obronnych. Jej bryła główna, o grubych ścianach z cegły podpartych w rogach późniejszymi, masywnymi podporami, została zbudowana na planie prostokąta. Do sali głównej przylegał od strony północnej babiniec, zaś od strony zachodniej niski budynek, który najpewniej przeznaczono na cheder oraz izbę dla kahału, może także na mieszkanie dla rabina. Dwuspadowy dach częściowo zakrywała renesansowa attyka, której gzyms ozdobiony był fryzem arkadowym o zaokrąglonych narożnikach. Ściany zostały podzielone lizenami na trzy części, w których znajdywały się wnęki z wysokimi, przesklepionymi półkoliście oknami, z wyjątkiem ściany wschodniej, w której na środku, pomiędzy dwoma wysokimi oknami, znajdowało się okno okrągłe.

Nad wejściem z sieni do sali głównej umieszczono dwa hebrajskie cytaty z Biblii. Na środku samej sali, o wymiarach 16 × 16 m w świetle ścian, znajdywały się cztery słupy tworzące bimę. Na ścianach sali znajdywały się freski przedstawiające motywy roślinne, zwierzęce oraz instrumenty muzyczne. Schody prowadzące do aron ha-kodesza, który składał się z dwóch kondygnacji z nadstawą, zabezpieczała żelazna bramka zwieńczona dwoma lwami trzymającymi koronę. Polichromowane, złocone zdobienie aron ha-kodesza pochodziło prawdopodobnie z XVIII w.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Luboml Kategoria:Zniszczone synagogi na Ukrainie