Pytanie retoryczne – figura stylistyczna i retoryczna; pytanie zadane nie dla uzyskania odpowiedzi, lecz w celu skłonienia odbiorcy do przemyśleń na określony temat, podkreślenia wagi problemu; ewentualnie pytanie, na które odpowiedź jest oczywista.
Zastosowanie Pytanie retoryczne służy wzmocnieniu uwagi odbiorcy, zdobyciu przez nadawcę aprobaty poprzez budowanie wspólnej płaszczyzny refleksji ze słuchaczem. Może podkreślać punkt widzenia osoby mówiącej, w formie aporii wyrażać jej powątpiewanie. Jako figura stylistyczna ożywia intonację wypowiedzi. Może też pełnić funkcję kompozycyjną i być rodzajem przerywnika, nagłówka, oddzielającego poszczególne części i tematy, które nadawca porusza.
W życiu codziennym pytania retoryczne bywają używane m.in. w celu: podtrzymania kontaktu, np.: Widzisz? wyrażenie powątpiewania, np.: I po co to wszystko?
Przykłady użycia Przykładem użycia pytania retorycznego jako chwytu krasomówczego może być fragment przemówienia radiowego Józefa Stalina z 1941 roku:
Jako figura stylistyczna pytanie retoryczne pojawia się np. w IV księdze Pana Tadeusza:
Zobacz też
erotema aporia
Bibliografia Kurkowska H., Skorupka S., Stylistyka polska: Zarys, Warszawa 1959, s. 210. Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Podręczny słownik terminów literackich, Warszawa, 1996, s. 205.
Kategoria:Środki stylistyczne