Zamek w Holszanach – ruiny zamku Sapiehów z XVII wieku położonego nad rzeką Olszanką w Holszanach na Białorusi.
Historia Po śmierci biskupa wileńskiego Pawła Algimunta Holszańskiego, miejscowość Holszany odziedziczyła jego bratanica Helena Holszańska. W 1525 roku po jej zaślubinach z Pawłem Sapiehą z linii kodeńskiej, miejscowość przeszła do Sapiehów na ponad sto lat. Po nich majątek odziedziczył Bohdan Sapieha, wojewoda miński.
Zamek wybudowano w 1610 na zlecenie Pawła Stefana Sapiehy, podkanclerzego litewskiego. Zamek wznosił się na brzegu rzeki Holszanki. Był trzypiętrowy i w kształcie czworoboku z ośmiościennymi wieżami w narożach. Budynek posiadał system ocieplający, wodociągi i kanalizację. Pokoje gościnne oraz galerie zdobiły freski i bogata sztukateria, podłogi wyłożone były terakotą. Wokół zamku zbudowano 3 stawy, których dno wyłożono kafelkami. W rezydencji Pawła Sapiehy mieściła się okazała biblioteka i galeria obrazów. Paweł Sapieha zmarł bezpotomnie i w testamencie zapisał zadłużony majątek bratankiem Tomaszowi Sapieże i Kazimierzowi Mikołajowi Sapieże. Zamek objął Tomasz, ale po jego bezpotomnej śmierci zamek odziedziczyła córka Kazimierza, Barbara. Barbara Sapieżanka wyszła za Kazimierza Eustachego Wołłowicza. W tym czasie zamek został poważnie zniszczony przez wojska moskiewskie, które spaliły dwa skrzydła rezydencji podczas wojny polsko-rosyjskiej (tzw. Potop moskiewski). Obie te części zamku zostały w ruinie na dwa stulecia.
Po Wołłowiczu zamek należał do Waleriana Kuncewicza, Franciszka Mosiewicza, przeora karmelitów mińskich Eliasza Mosiewicza, Hieronima Żaby, Ignacego Żaby, Antoniego Żaby. Jego córka Olimpia wyszła za Ludwika Korsak-Zaleskiego, który po Powstaniu styczniowym został zmuszony przez zaborców rosyjskich do przymusowego sprzedania majątku. W 1880 roku rosyjski właściciel Gorbaniow wysadził wieże i część ścian, aby uzyskać cegły na budowę karczmyCzesław Jankowski, Powiat Oszmański, cz. 1., Kraków 1896, s. 211.. Po nim właścicielem został jego zięć Jan Jagmin. Jego wnuk Aleksander Jagmin został aresztowany w Holszanach przez Sowietów w 1939 roku. Po 1944 roku w majątku urządzono kołchoz, a na zamku fermę hodowlaną.
W 2018 roku wykonano hydroizolację fundamentów, odrestaurowano ściany wieży północnej oraz otwory okienne i drzwiowe. Ściany wieży dla wzmocnienia ściągnięto za pomocą spiralnych prętów, wzmocniono stropy oraz wykonano zadaszenie z wiatrowskazem. Dokonano rekonstrukcji fragmentów murów przylegających do wieży. 6 maja 2021 roku uroczyście otwarto wieżę północną zamku i znajdujące się w niej Centrum Informacji Turystycznej.
Galeria
Bibliografia Grzegorz Rąkowski, Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Białorusi, Burchard Edition, Warszawa 1997
Józef Ogończyk, Holszany, Dziennik Wileński, nr 53, Wilno, 7 marca 1923, s. 2. Czesław Jankowski, Powiat Oszmański, cz. 1., Kraków 1896, s. 211.
Przypisy
Kategoria:Fortece I Rzeczypospolitej Kategoria:Ruiny zamków na Białorusi Kategoria:Architektura renesansowa na Białorusi Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo wileńskie)