Monika Urbaniak-Lisik (ur. 3 lipca 1957 w Łodzi) – polsko-szwajcarska skrzypaczka, solistka i kameralistka, profesor w w Bernie.
Życiorys Urodziła się w rodzinie o tradycjach artystycznych. Studiowała w Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, uzyskała dyplom z wyróżnieniem w klasie skrzypiec prof. Zenona Płoszaja. W 1979 r. otrzymała I nagrodę na Ogólnopolskim Konkursie Skrzypcowym im. Zdzisława JahnkegoII Ogólnopolski Konkurs Skrzypcowy im. Zdzisława Jahnkego, Poznań: 21–28 XI 1979 [dostęp 2023-03-17]. https://www.wieniawski.pl/iioks.html, a w 1981 r. nagrodę specjalną na VIII Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. Henryka Wieniawskiego w PoznaniuVIII Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego, Poznań, 10-25 X 1981 r. (Monika Urbaniak otrzymała pozaregulaminową nagrodę Anieli Reicher z Melbourne dla najlepszego uczestnika Konkursu spoza grupy finalistów). Przeczytaj o VIII Konkursie (PDF) [dostęp 2023-03-30]. https://www.wieniawski.pl/viiimks.html. W latach 1985–1988 studiowała w klasie mistrzowskiej w Musikhochschule w Bernie (jako stypendystka rządu szwajcarskiego), uzyskała dyplom solistyczny z wyróżnieniem. Grę na skrzypcach doskonaliła na licznych kursach mistrzowskich, m.in. z: Olegiem Krysą, Viktorem Malininem, Wandą Wiłkomirską, Maxem Rostalem, Siegfriedem Palmem, a także z kwartetem Tel-Aviv.
Działalność pedagogiczna Karierę pedagogiczną rozpoczęła w Akademii Muzycznej w Łodzi jako asystentka prof. Płoszaja (1981–1985). W latach 1992–1997 była asystentką w klasie mistrzowskiej prof. Ozima w Musikhochschule w Bernie (obecnie Hochschule der Künste). Od 1997 jest profesorem w klasie skrzypiec i kameralistyki w Hochschule der Künste w Bernie, a od 2011 prowadzi także klasę skrzypiec w Hochschule für Musik KalaidosKalaidos Fachhochschule [dostęp 2023-03-30]. https://www.kalaidos-fh.ch/de-CH/Kontakt/Personenverzeichnis/U/Urbaniak-Lisik-Monika. W latach 2014–2015 była profesorem wizytującym w Akademii Muzycznej w Łodzi, a w 2023 została członkiem Langenthal International Strings Academy LISALangenthal International String Academy (LISA) [dostęp 2023-04-10]. https://www.lisa-academy.org/dozenten/.
Studiowało u niej ponad 120 skrzypków z całego świata. Wielu z nich zostało laureatami renomowanych solowych oraz kameralnych konkursów skrzypcowych (m.in. w Szwajcarii, Polsce, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Niemczech), profesorami i wykładowcami wyższych uczelni (m.in.: w Guildhall School of Music and Drama w Londynie, Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, Boston Conservatory at Berklee, na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie) oraz pedagogami w szkołach muzycznych w Europie, Azji, USA, Australii. Jej absolwenci zrobili karierę solistyczną, a także jako muzycy kameraliści (w formacjach trio fortepianowe, kwartet smyczkowy) i założyciele orkiestr kameralnych (Les Passions de l'Âme, Soundeum) oraz zostali członkami znanych orkiestr, m.in.: Argovia Philharmonic, Auckland Symphony Orchestra, Basel Sinfonietta, Berner Kammerorchester, Berner Symphonieorchester, Glasgow Symphony Orchestra, Musikkollegium Winterthur, Orquesta Filarmónica de la Ciudad de México, Luzerner Sinfonieorchester, Philharmonia Zürich, Tiroler Symphonieorchester Innsbruck, Tonhalle-Orchester Zürich, Sinfonie Orchester Biel Solothurn, Sinfonietta de Lausanne.
Prowadziła kursy mistrzowskie w Szwajcarii, Niemczech, Austrii, Czechach i Polsce, m.in. w ramach: Herbstakademie Hochschule der Künste Bern i Blonay (1992–1997) Kammermusik Akademie Blonay (2016–2019)Kammermusik Akademie Blonay [dostęp 2023-03-10]. www.kammermusik-akademie.ch Hochschule für Künste Bremen (2009, 2019, 2023) Bohemia Festival Kostelec & Praga (1995–1996) MingClassics Festival & Academy (Männedorf/Zurych, 2021)Geigen klingen über den Zürichsee, CCB Ming Classics Festival & Academy [dostęp 2021-10-12]. https://www.ming-classics.com/webinar-registration-1 Międzynarodowych Kursów Muzycznych im. Zenona Brzewskiego w Łańcucie (od 2003)Międzynarodowe Kursy Muzyczne im. Zenona Brzewskiego w Łańcucie [dostęp 2023-04-10]. www.kursymuzyczne.pl Uniwersytetu w Grazu (2009) Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi (2011)Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi [dostęp 2023-04-10]; https://www.amuz.lodz.pl/pl/lifemotion/pl/aktualnosci/2011/148714-mistrzowski-kurs-skrzypcowy-prof-monika-urbaniak-lisik-2 też: Sesja Naukowo-Artystyczna Kameralistyka fortepianowa w muzyce iberoamerykańskiej [dostęp 2023-04-10]. https://cameralmusic.pl/artykul/-kameralistyka-fortepianowa-w-muzyce-iberoamerykanskiej--1965.html Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu (2018) Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina: filii w Białymstoku (2017) oraz w Warszawie (2019) Międzynarodowych Warsztatów Skrzypcowych w Norweskiej Dolinie (2019)Finałowy koncert I Międzynarodowych Warsztatów Skrzypcowych w Norweskiej Dolinie, Szklarska Poręba [dostęp 2023-03-10]. https://www.szklarskaporeba.com.pl/?dzial=imprezy&id_imprezy=7750 Letniej Akademii Mistrzowskiej „Maestro” w Suchej Beskidzkiej (2020, 2023)Maestro – Letnia Akademia Mistrzowska [dostęp 2023-03-10]. https://maestro-masterclasses.eu/monika-urbaniak/ Swiss Summer Music Academy and Festival Eywald (od 2021)Swiss Summer Music Academy and Festival Eywald [dostęp 2023-03-20]. https://summermusicacademy.ch/ Warsztatów Skrzypcowych w OSM II st. im. Z. Brzewskiego w Warszawie (2023)Zespół Państwowych Szkół Muzycznych Nr 1 w Warszawie. Seminarium i warsztaty dla skrzypków [dostęp 2023-05-20]. https://www.gov.pl/web/zpsm1warszawa/seminarium-i-warsztaty-dla-skrzypkow-2023-kw
Wielokrotnie gościła jako ekspert w szwajcarskich uczelniach muzycznych: Musik-Akademie der Stadt Basel (od 2013), Haute École de Musique w Lozannie i Haute École de Musique w Sionie (od 2020). Była jurorem wielu konkursów muzycznych, jak m.in.: Kiefer Hablitzel Stiftung (Berno, 2003–2011), Schweizerischer Jugendmusikwettbewerb (Zürich, od 2016)Schweizerischer Jugendmusikwettbewerb, Unsere Jury [dostęp 2022-06-10]. https://sjmw.ch/classica/jury/, Tibor Varga Junior International Violin Competition (Sion, 2022)Tibor Junior Competition 2022: registration is open! [dostęp 2023-03-20]. https://sion-concours.ch/tibor-junior-competition-2022-registration-is-open/, XXV Lions Clubs International (Zürich, 2016)Musikwettbewerb – Lions Club [dostęp 2016-11-20]. https://www.lionsclubs.ch, Ellenberger Wettbewerb (Thun, 2023)Ellenberger Wettbewerb 2023 [dostęp 2023-04-10]. https://msrthun.ch/anlaesse/ellenberger-wettbewerb.
W 2016 r. została wybrana do zarządu szwajcarskiej sekcji Europejskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Instrumentów Smyczkowych ESTAESTA Schweiz [dostęp 2023-04-10]. https://www.esta-suisse.ch/kontakt/vorstand.
W 2024 r. odznaczona brązowym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za działalność pedagogicznąhttps://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis.
Działalność koncertowa Koncertowała z repertuarem solistycznym i kameralnym obejmującym utwory ze wszystkich epok. Szczególnie propaguje muzykę kompozytorów polskich, zwłaszcza Karola Szymanowskiego (m.in. wykonania I Koncertu z Berner Symphonieorchester i z Cairo Symphony Orchestra, recitale w Bernie, Zurychu i Paryżu, nagrania Sonaty dla radia szwajcarskiego) i Grażyny Bacewicz (koncerty solowe i kameralne w Polsce, Niemczech i Szwajcarii, CD z utworami skrzypcowymi). Popularyzowała również twórczość Czesława Marka, którego utwory wykonała w Bernie, Paryżu i Warszawie, opublikowała artykuł Sonata na skrzypce i fortepian op. 13 polsko-szwajcarskiego kompozytora Czesława Marka w perspektywie jego młodzieńczej twórczościOd neoromantyzmu do postmodernizmu. Polska sonata skrzypcowa w perspektywie interpretacyjno-wykonawczej, pr. zbiorowa, Zeszyty Naukowe UMFC, Chopin University Press, Warszawa 2022, s. 63–83, ISBN 978-83-65990-50-1..
Była solistką licznych festiwali, m.in. Biennale Bern (1999–2005), Saitenfestival Bern (2006)Saitenfestival an der Hochschule der Künste Bern vom 18. bis 25. November 2006; OTS [dostęp 2023-02-10]. https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20061113_OTS0101/saitenfestival-an-der-hochschule-der-kuenste-bern-vom-18-bis-25-november-2006, Culturescapes Bern (2019)Culturescapes 2019. Polen, Meisterwerke der polnischen Musik: Kammerorchester der Hochschule der Künste Bern, Monika Urbaniak Lisik (Leitung/Violine), Michał Orgasiński (Klavier) [dostęp 2023-03-20]. https://archive.culturescapes.ch/polen/program/meisterwerke-der-polnischen-musik-kammerorchester-der-hochschule-der-kuenste-bern-monika-urbaniak-lisik-leitung-violine-michal-orgasinski-klavier-1, Schloss Holligen Bern (2006–2013)Festival Schloss Holligen. Berner Modern Times [dostęp 2023-03-20]. https://docplayer.org/74629032-Berner-modern-times-festival-schloss-holligen-20-august-18-september-2011.html, w Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie (2017)XII Dni Muzyki Feliksa Mendelssohna, Kraków Culture [dostęp 2023-03-20]. http://karnet.krakowculture.pl/21835-krakow-xii-dni-muzyki-feliksa-mendelssohna. Występowała na koncertach kameralnych z takimi artystami jak m.in.: Corina Belcea, Conradin Brotbek, Elena Casoli, Tomasz Herbut, Patrick Jüdt, Paweł Mazurkiewicz, Antônio Meneses, Barłomiej Nizioł, Denis Severin, Liga Skride, Maria Szwajger-Kułakowska, Xiaoming Wang, aktorka Dorothée Reize. W 2004 założyła Trio Ardito, z którym koncertowała w Polsce i Szwajcarii. W 2022 założyła kwartet fortepianowy Amabile. Wielokrotnie występowała też jako solistka na koncertach organowych, współpracując m.in. z Andrzejem Chorosińskim i Magdaleną Oliferko-Storck.
W latach 1986–2001 była członkinią (jak jedyna Polka w historii zespołu) renomowanej orkiestry kameralnej Camerata BernCamerata Bern (skład) na stronie: Discogs [dostęp 2023-03-20]. https://www.discogs.com/artist/858575-Camerata-Bern, w której występowała również jako solistka i wielokrotnie prowadziła ją jako koncertmistrzyni. Z tym zespołem koncertowała na pięciu kontynentach, m.in. w: Alice Tully Hall, Carnegie Hall, Concertgebouw, Filharmonii Berlińskiej, Filharmonii Narodowej w Warszawie, Herkulessaal, KKL Luzern, La Scali, Sydney Opera House, Tonhalle Zürich, Victoria Hall (Geneva), Wiener Musikverein oraz na wielu festiwalach muzycznych, m.in.: w Lockenhaus Chamber Music Festival (Austria), Lucerne Festival (Szwajcaria), Rheingau Musik Festival (Niemcy), Gstaad Menuhin Festival (Szwajcaria), Warszawskiej Jesieni. Grała z takimi artystami jak m.in.: Kolja Blacher, Bruno Canino, Ana Chumachenco, Thomas Demenga, Thomas Füri, Heinz Holliger, Erich Höbarth, Gidon Kremer, Elisabeth Leonskaja, András Schiff, Peter Serkin, Thomas Zehetmair. Dokonała wielu wyróżnionych nagrodami nagrań dla renomowanych firm fonograficznych.
Współpracowała także z Berner Symphonieorchester (w sekcji pierwszych skrzypiec, w latach 1987–1991) i Berner Klavierquartett (1987) oraz grała w oktecie Schweizer Solisten (1987–1991), z którym występowała w Szwajcarii, Niemczech, Francji i Anglii, m.in. w Salle Gaveau w Paryżu i Wigmore Hall w Londynie (1989).
Nagrania Nagrania solowe
Grażyna Bacewicz, Violinissimo, z Amelią Maszońską, Martą Mazurek, Katarzyną Seremak, Jackiem Świcą i Tiffany Tan (Acte Préalable, 2022)Acte Préalable [dostęp 2023-04-10]. https://acteprealable.com/catalogues/composers/ap0539/ Giovanni Simone Mayr, Messe für Chor, Solisten und Orchester c-Moll, jako koncertmistrz z orkiestrą Klangforum (Müller & Schade, 2017)Müller & Schade AG - Verlagskatalog Compact Discs [dostęp 2023-04-10]. http://www.mueller-schade.com/joomla370/index.php/edition-m-s George de Benoit, Arthur Furer, Albert Moeschinger, Bärner Musig, z pianistką Anną de Capitani (Müller & Schade, 2009)Fonoteca Natzionale Svizera [dostęp 2023-04-10]. https://www.fonoteca.ch/cgi-bin/oecgi4.exe/inet_fnbasesearch?LNG_ID=DEU&SEARCH_LINE=MOESCHINGER