Zamek w Polskiej Cerekwi – zabytkowy zamek w miejscowości Polska Cerekiew. Zamek jest częścią zespołu zamkowego wybudowanego w 1617 oku, przebudowanego w XIX w., w skład którego wchodzi jeszcze zabytkowy park i budynek bramnyNr rej.: 177/88 z 14.07.1988.
Opis W końcu XIV lub XV wieku na miejscu dzisiejszego obiektu istniał zamek lub dwór obronny należący do Kotulińskich herbu Kopacz z Kotulina. Pozostałości gotyckiego zamku zachowały się w dolnych partiach południowo-wschodniej części pałacu. Brama prowadziła od strony południowej i prowadził do niej most nad fosą. Pod koniec XV wieku zamek został przebudowany. Od XVI wieku własność Jerzego von Oppersdorff, który w latach 1562–1563 poddał go przebudowie. W 1617 roku Fryderyk III von Oppersdorff przebudował gotycki zamek na pałac w stylu późnorensansowym, mający formę trójskrzydłowego założenia na planie litery U otaczającego niewielki dziedziniec. Elewację główną flankowały dwie ośmioboczne wieże zwieńczone hełmami. Na elewacjach zachowały się fragmenty renesansowej dekoracji sgraffitowej z ok. 1617 roku. Z widoku ze sztambucha Heinricha Primmera wynika, że długi budynek przy bramie prowadzącej na teren rezydencji posiadał dach ozdobiony attyką, a w jego narożu znajdowała się okrągła basteja. Zamek otoczony był fosą, której ślady zachowały się do dzisiaj.
W 1644 roku pałac objął Melchior Ferdynand de Gaschin w konsekwencji czego rodzina Gaschin (początkowo piszących się jako Gaszyńscy z Wierzchlasu herbu Berszten II) była właścicielami zamek przez prawie 200 lat. W XVIII wieku dziedziniec zamku zadaszono i zamieniono na główną reprezentacyjną salę. Rodzina Gaschin w 1823 roku sprzedała dobra w Polskiej Cerkwi rodzinie Seherr-Thoss. Od 1884 roku zamek należał do morawskiego szlachcica Eloi (Eberharda) von Matuschka z Topolczan, który w 1894 roku przeprowadził remont obiektu, zmieniając kształt dachu na mansardowy, dobudowując neorenesansowy portal, nową klatkę schodową i portyk od ogrodu. Zamek został spalony na początku 1945 roku. W 1971 roku inż. Stanisław Wojdon z PP PKZ Wrocław wykonał projekt, w wyniku którego obiekt został zabezpieczony poprzez m.in. zbudowanie betonowego wieńca, przemurowania murów i zadaszeniehttps://zabytek.pl/pl/obiekty/polska-cerekiew-palac-d-zamek/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_16_EN.68600/3. Zatrzymało to jego destrukcję i pozwoliło zabezpieczyć przed dalszym niszczeniem.
W 2005 roku zamek przejęła Gmina Polska Cerekiew, która po przygotowaniach i wykonaniu projektu, przeprowadziła w 2014 roku m.in. rekonstrukcję hełmów, szczytów i dachówPapyrus hystory (pdf). Po remoncie parter przeznaczono na cele społeczno-kulturalne. W zamku działa gminna biblioteka, lokalna grupa działania Stowarzyszenie Euro-Country, a jedno z pomieszczeń pełni funkcję sali ślubów.
Portal Od frontu zamku znajduje się neorenesansowy portal zwieńczony frontonem zawierającym kartusz z herbem rodziny Matuschka oraz poniżej fryz z dwoma sentencjami w języku : Anno MDCXVII Friedericus Liber Baro de Oppersdorff exstruxit hande domum (W roku 1617 Fryderyk wolny baron Oppersdorff wzniósł ten dom) Ad memoriam formam Eberhardus Comes Matuchka -Toppolczan, Baronum de Spaeffgen A.D. MDCCCXCIV. (Pamięci Eberharda hrabiego Matuchki-Toppolczana, barona Spaeffgen roku pańskiego 1894).
W agrafie umieszczono medalion z herbem rodziny Oppersdoff nad półkolistym otworem wejściowym.
Przypisy
Kategoria:Polska Cerekiew Kategoria:Zamki w województwie opolskim