Maria Cecylia Czarnowska (ur. 22 listopada 1906 w Załuskowie, zm. 2 października 2001 w Warszawie) – polska ekonomistka, statystyk, redaktor, bibliotekarka, pracowniczka Głównego Urzędu Statystycznego i Biblioteki Narodowej w Warszawie.
Życiorys Urodziła się we wsi Załusków, w zubożałej rodzinie szlacheckiej Konstantego i Stefanii Czarnowskich. Ojciec był z wykształcenia rolnikiem i zajmował się administracją majątków rolnych. W 1920 roku rodzina przeprowadziła się do Lublina i tam Maria uczęszczała do gimnazjum Wacławy Arciszowej. W 1925 roku uzyskała maturę i rozpoczęła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1930 roku ukończyła studia, uzyskując dyplom magistra filozofii w zakresie historii. W latach 1930–1935 pracowała jako nauczycielka w szkole średniej i powszechnej w Warszawie. W 1933 roku ukończyła Studium Pedagogiczne przy Uniwersytecie Warszawskim. W 1935 roku zrezygnowała z pracy nauczycielskiej. W 1936 roku została zatrudniona przez Koło Socjologii Pozytywnej przy Uniwersytecie Warszawskim, gdzie zajmowała się opracowywaniem ankiet dotyczących studentów. To zajęcie oraz wcześniejszy udział w Powszechnym Spisie Ludności w 1931 roku skierowało jej zainteresowania na statystykę, której pozostała wierna do końca swojej pracy zawodowej. W grudniu 1936 roku otrzymała pracę w Głównym Urzędzie Statystycznym (GUS) na stanowisku rachmistrza. W 1939 roku zdała egzamin na urzędnika statystycznego I kategorii i została mianowana referendarzem w Referacie Statystyki Oświaty Pozaszkolnej i Życia Kulturalnego.
Podczas wojny, od września 1939 roku do Powstania Warszawskiego, przebywała wraz z rodziną w Warszawie. W lipcu 1940 roku została aresztowana i osadzona w więzieniu na Pawiaku, skąd po 8 miesiącach zwolniono ją, natomiast jej aresztowany brat zginął w KL Auschwitz. W czasie wojny pracowała dorywczo w Wydziale Statystyki Zarządu Stołecznego w Warszawie przy statystyce zniszczeń wojennych, oraz w Radzie Głównej Opiekuńczej, gdzie prowadziła referat statystyki zakładów opiekuńczych. Po upadku Powstania Warszawskiego, po drodze do obozu w Pruszkowie, udało się jej (i siostrze) odłączyć od kolumny i dotrzeć do znajomych w Podkowie Leśnej. W 1945 roku podjęła pracę w GUS, od 1946 roku na stanowisku naczelnika Wydziału Statystyki Kultury, Nauki i Oświaty. W 1951 roku została kierownikiem Wydziału Szkolnictwa Ogólnokształcącego w Departamencie Oświaty. 1 grudnia 1951 roku uzyskała przeniesienie do Centralnego Urzędu Wydawnictw Przemysłu Graficznego i Księgarstwa, którym do 1954 roku kierował Adam Bromberg. W lutym 1954 roku została starszym radcą w Centralnym Zarządzie Wydawnictw.
1 marca 1955 roku rozpoczęła pracę w Bibliotece Narodowej, gdzie została kierownikiem Pracowni Statystyki Wydawnictw w Instytucie Bibliograficznym. Jej zadaniem było zorganizowanie prac nad oficjalną urzędową statystyką produkcji wydawniczej w Polsce, zgodnie z zasadami międzynarodowymi UNESCO. Od 1955 do 1977 roku opracowywała i redagowała rocznik „Ruch Wydawniczy w Liczbach”, wydawany przez Bibliotekę Narodową, w którym przedstawiano statystykę produkcji wydawniczej, początkowo tylko książek i czasopism, a później także druków muzycznych i dokumentów kartograficznych.
W 1966 roku Maria Czarnowska przygotowała rozprawę doktorską pt. Statystyczna analiza polskiego ruchu wydawniczego, którą przedstawiła w Szkole Głównej Planowania i Statystyki. W tym samym roku została bibliotekarzem dyplomowanym. Przeszła na emeryturę w 1972 roku, ale pracowała etatowo do 1977 roku, a przez następne kilkanaście lat współpracowała jako wolontariuszka z Pracownią Statystyki Wydawnictw. Była autorką wielu analiz statystycznych produkcji wydawniczej w Polsce.
Od 1955 roku współpracowała w zakresie statystyki wydawniczej z Międzynarodową Federacją Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich (IFLA) oraz UNESCO. W Stowarzyszeniu Bibliotekarzy Polskich (SBP) była przewodniczącą Komisji Statystyki (1958–1976). Od 1970 roku była członkiem i redaktorem w Zespole Historyczno-Pamiętnikarskim Warszawskiego Oddziału SBP. Od 1939 roku była członkiem Polskiego Towarzystwa Statystycznego (PTS). W 1947 roku była członkiem założycielem tej organizacji. W latach 1949–1954 została sekretarzem PTS. Po wznowieniu działalność PTS w 1981 roku została wybrana do Rady Głównej. Była członkiem redakcji „Biuletynu Informacyjnego Rady Głównej Polskiego Towarzystwa Statystycznego”.
Zmarła 2 października 2001 roku w Warszawie. Pochowana została w grobie rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim.
Udział w organizacjach społecznych Zestawienie zostało opracowane na podstawie : Polskie Towarzystwo Statystyczne (od 1939, sekretarz Towarzystwa – 1949–1954, członek Rady Głównej – od 1981). Członek Honorowy Polskiego Towarzystwa Statystycznego (2000). Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Przewodnicząca Komisji Statystyki (1958–1976). Członek Honorowy Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich (1997).
Odznaczenia Zestawienie zostało opracowane na podstawie : Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1965). Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1969). Odznaka honorowa „Za zasługi dla statystyki PRL” (1987). Odznaka honorowa „Za zasługi dla statystyki RP” (1998).
Ważniejsze publikacje Zestawienie zostało opracowane na podstawie : Statystyczna analiza polskiego ruchu wydawniczego, Warszawa: Szkoła Główna Planowania i Statystyki, 1966. Ilościowy rozwój polskiego ruchu wydawniczego 1501–1965: dane szczegółowe o książkach 1929–1938 i 1951–1960 oraz o czasopismach 1933–1937 i 1956–1960, Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1967. Statystyka wydawnictw a bibliografia, [w:] Z problemów bibliografii, Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1970, s. 23-35. Statystyka dla bibliotekarzy, Warszawa: SBP, 1971 (współaut. Józef Wojtyniak).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Bibliotekarze Biblioteki Narodowej w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za zasługi dla statystyki RP” Kategoria:Polscy bibliotekarze Kategoria:Polscy statystycy Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 2001 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie