Józef Małek (ur. 10 czerwca 1923 w Seredzicach, zm. 12 lipca 2023) – polski partyzant, architekt, działacz środowisk kombatanckich.
Życiorys Pochodził z rodziny rolniczej. W Seredzicach ukończył szkołę powszechną, następnie rozpoczął naukę w Szkole Technicznej w Radomiu. Do wybuchu wojny ukończył 2 klasy. Należał do harcerstwa.
W styczniu 1940 roku wstąpił do konspiracyjnej organizacji Orzeł Biały, gdzie przyjął pseudonim Tygrys. Włączył się też w działalność Szarych Szeregów. W czerwcu 1940 ukończył kurs podoficerski. Działał w ramach Akcji N, lecz w marcu 1941 Gestapo złapało go z kilkoma harcerzami na drukowaniu Biuletynu Informacyjnego. Józefowi Małkowi udało się uciec z ciężarówki wiozącej ich na przesłuchanie. Następnie ukrywał się w Chwałowicach, gdzie działał w Związku Odwetu, a następnie w Kedywie. W sierpniu 1943 dołączył do oddziału partyzanckiego Antoniego Hedy, z którym brał udział w rozbiciu więzienia w Końskich oraz zabrania 2,5 miliona zł z kasy zakładów zbrojeniowych “Herman Goering Werke” w Starachowicach.
W lutym 1945 zorganizował pluton samoobrony, którego zadaniem było uwalnianie osób uwięzionych przez NKWD. Pluton przeprowadził kilka udanych akcji odbijania więźniów, brał też udział w uwolnieniu więźniów z więzień w Kielcach (4/5 sierpnia 1945) i Radomiu (9/10 września 1945).
Po rozwiązaniu WiN wyjechał do Wrocławia i Katowic. Proponowano mu przerzut na Zachód, ale zrezygnował z tej możliwości, nie chcąc porzucić narzeczonej, Danuty Pawlickiej, którą poznał w 1943, gdy, ranny w akcji partyzanckiej, ukrywał się w domu jej rodziców.
Ponieważ ojciec Danuty Pawlickiej otrzymał gospodarstwo w Strzelinie, Józef Małek zamieszkał z nimi, ożenił się i rozpoczął pracę oraz kurs maturalny. Jednak wkrótce odkryto jego przynależność do AK i został aresztowany. Zwolniony po dwóch tygodniach, przeniósł się z żoną do Wrocławia, gdzie ukończył technikum budowlane i zaczął studia na Politechnice Wrocławskiej. W sierpniu 1947 roku został aresztowany przez UB i uwięziony Kielcach. Za przynależność do AK, NIE i WiN, posiadanie broni oraz używanie fałszywych dokumentów groziła mu kara śmierci. Został uniewinniony i zwolniony dzięki wstawiennictwu Ormian z Armii Czerwonej, których ocalił kiedyś od rozstrzelania przez Niemców.
Po powrocie do Wrocławia ukończył studia w Wyższej Szkole Inżynierskiej (z Politechniki został relegowany po aresztowaniu). Pracował jako architekt we Wrocławiu i na Ziemiach Zachodnich. Na początku lat 80 XX wieku przeszedł na emeryturę.
Po 1989 zaczął działać w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej, w latach 1993-2002 był wiceprezesem Oddziału Dolnośląskiego tej organizacji. Został awansowany na stopień pułkownika, odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Krzyżem Walecznych. Otrzymał też Medal Zasłużonych dla miasta Erywaniaarch. Józef Małek na stronie In memoriam Pamięci Architektów Polskich.
. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Działacze środowisk kombatanckich Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2023 Kategoria:Żołnierze Kedywu AK Kategoria:Żołnierze oddziałów partyzanckich Armii Krajowej