Stulecie upokorzeń (chiń. 百年國恥; pinyin Bǎinián guóchǐ) – zwyczajowa nazwa okresu w historii Chin, który rozpoczął się w 1839 wraz z I wojną opiumową, a zakończył w 1949 zwycięstwem Komunistycznej Partii Chin w chińskiej wojnie domowej.
Były to czasy, kiedy Chiny (głównie pod rządami dynastii Qing) były podporządkowywane zachodnim mocarstwom i JaponiiAdcock Kaufman, Alison (2010). „The „Century of Humiliation,” Then and Now: Chinese Perceptions of the International Order”. Pacific Focus. 25 (1): 1–33. doi:10.1111/j.1976-5118.2010.01039.x.. Termin ten stał się powszechny w latach 30. i 40. XX wieku. W czasie stulecia upokorzeń zawarto wiele tzw. nierównoprawnych traktatówStanisław Niewiński System trybutarny i jego dziedzictwo we współczesnej dyplomacji Chin DOI: 10.4467/20827695WSC.23.017.18735..
Kalendarium wydarzeń stulecia upokorzeń 1839–1860: wojny opiumowe 1842: utrata Hongkongu na rzecz Imperium brytyjskiegoJohn Fairbank: Historia Chin. Warszawa: Bellona, 2003. ISBN 83-11-1109726-7., otwarcie niektórych portów dla państw europejskich 1851–1864: krwawe powstanie tajpingów 1884–1885: wojna chińsko-francuska, utrata Indochin na rzecz Francji 1894–1895: I wojna chińsko-japońska, utrata zwierzchnictwa nad Koreą, koniec systemu trybutarnego, przekazanie części chińskich terytoriów Japonii, początek podziału Chin na strefy wpływów mocarstw 1899–1901: powstanie bokserówDamian Fierla, Powstanie bokserów 1899–1901, z serii: „Wielkie Bitwy Historii” T. 4, Wydawnictwo „Taktyka i Strategia”, Oficyna Wydawnicza „Alma-Press”, Warszawa 2007. ISBN 978-83-7020-375-7. 1907–1908: szereg nieudanych powstań przeciwko dynastii QingKhoo, Salma Nasution. (2008). Sun Yat Sen in Penang. Areca publishing. ISBN 983-42834-8-2, ISBN 978-983-42834-8-3.Tang Jiaxuan. (2011). Heavy Storm and Gentle Breeze: A Memoir of China’s Diplomacy. HarperCollins publishing. ISBN 0-06-206725-7, ISBN 978-0-06-206725-8.Yan, Qinghuang. (2008). The Chinese in Southeast Asia and beyond: socioeconomic and political dimensions. World Scientific publishing. ISBN 981-279-047-0, ISBN 978-981-279-047-7. s. 182–187. 1911–1912: obalenie dynastii Qing, proklamowanie Republiki Chińskiej 1915–1916: istnienie Cesarstwa Chińskiego rządzonego przez Yuana Shikaia, zakończone jego powrotem do roli prezydenta przez bunt jednej z południowych prowincjiJakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004. ISBN 83-88542-68-0.
↑. 1916–1928: tzw. era militarystów 1927: początek chińskiej wojny domowej 1931: incydent mukdeńskiJan Palmowski Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, wydanie polskie 2008, tom 3., s. 186.Edward Frederick Langley Russell (1895-1981 ; baron) Russell of Liverpool, Tadeusz Wójcik: Rycerze bushido: krótka historia japońskich zbrodni wojennych. Warszawa: Wyd. Sensacje XX Wieku, 2004. ISBN 83-913460-5-6.Jakub Wojtkowiak: Stosunki radziecko-japońskie w latach 1931–1941. Poznań: Wyd. Poznańskie, 2000. ISBN 83-7177-018-9.Ewa Pałasz-Rutkowska, Katarzyna Starecka: Japonia. Wydawnictwo TRIO, 2004. ISBN 83-88542-84-2. 1937: początek II wojny chińsko-japońskiej, przerwa w wojnie domowej 1946: wznowienie wojny domowej 1949: zwycięstwo komunistów w wojnie domowej, proklamowanie Chińskiej Republiki Ludowej, koniec stulecia upokorzeń.
Przypisy
Kategoria:Historia Chin