Stefan Konstańczak (ur. 22 stycznia 1955 w Błońsku) – polski filozof i etyk, profesor nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofii, profesor zwyczajny Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Życiorys i kariera naukowa Wychował się w rodzinie leśniczego. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Wolsztynie, gdzie w 1974 ukończył Liceum Ogólnokształcące. Potem pracował w Wojewódzkiej Spółdzielni Transportu Wiejskiego w Zielonej Górze na stanowisku referenta ds. BHP. Następnie swoją drogę zawodową na kilkanaście lat związał z wojskiem i jako zawodowy oficer (wojsk zmechanizowanych) został skierowany na Pomorze. Z tą częścią Polski jest nadal związany, ponieważ razem z rodziną mieszka w Słupsku. Po zakończeniu służby w wojsku (w stopniu majora), rozpoczął karierę naukowo-dydaktyczną (akademicką).
W 1987 ukończył studia pedagogiczne na Wydziale Nauk Pedagogicznych Wojskowej Akademii Politycznej w Warszawie. W trakcie studiów zainteresował się naukowo problematyką moralności. Tytuł zawodowy magistra uzyskał na podstawie pracy z socjologii moralności pt. „Postawy moralne Polaków w katolickich i laickich badaniach socjologicznych”. Praca ta została wysoko oceniona przez recenzentów i wkrótce w trybie eksternistycznym rozpoczął dalsze kształcenie na poziomie doktoranckim w seminarium etycznym prowadzonym przez profesora Akademii Podlaskiej dr hab. Józefa Jaronia. Pod jego kierunkiem rozprawę doktorską z psychologii moralności na temat: „Internalizacja wartości moralnych” obronił w 1996 na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych (dyscyplina: filozofia, specjalność: etyka). W 1997 został zatrudniony na stanowisku adiunkta na Wydziale Edukacyjno-Filozoficznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku w ówczesnym Instytucie Filozofii (w latach 1998–2000 był wicedyrektorem Instytutu, zaś w 2005-2006/2006-2007/ pełnił obowiązki kierownika Katedry Filozofii powołanej w miejsce tegoż Instytutu). W 2006 na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach obronił rozprawę habilitacyjną pt. „Etyka środowiskowa wobec biotechnologii” i uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych (dyscyplina: filozofia; specjalność: etyka). Od 2008 jest zatrudniony w Instytucie Filozofii Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Zielonogórskiego, początkowo na stanowisku profesora uczelni, a obecnie (od uzyskania tytułu naukowego) – profesora. Przewód profesorski został przeprowadzony na podstawie monografii „Etyka niezależna w Polsce” (Oficyna Wyd. UZ, Zielona Góra 2019 – książka ta została nominowana w 2022 do Nagrody im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego). W efekcie w 2022 uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia (oficjalnie nadany w dniu 21 listopada przez Prezydenta RP Andrzeja DudęPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 2022 r. nr 115.9.2022 w sprawie nadania tytułu profesora (M.P.2022.1248).). W Instytucie Filozofii UZ jest też kierownikiem Zakładu Etyki, a w latach 2015–2018 był członkiem Komitetu Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk.
Specjalizuje się głównie w dwóch obszarach badawczych: historii polskiej filozofii i etyki oraz szeroko pojmowanej bioetyce, obejmującej zarówno etykę medyczną, jak i etykę środowiskową (ekologiczną), nawiązując przy tym do analiz z zakresu filozofii medycyny i ekofilozofii. Pomiędzy tymi dwoma obszarami stara się odnaleźć wspólne cechy, występujące w tzw. polskiej szkole filozofii medycyny oraz u polskich reprezentantów myśli ekofilozoficznej. Próbuje przy tym ująć w pewną spójną konceptualną całość, dorobek filozoficzno-etyczny nie tylko polskich filozofów, ale też lekarzy, medyków i przyrodników. Nie jest też zwolennikiem budowania „nowej etyki” do rozwiązywania współczesnych dylematów moralnych, ponieważ dotychczasowe dziedzictwo myśli filozoficzno-etycznej jest na tyle bogate, iż nadaje się do oceny obecnych i przyszłych zagrożeń. Takie podejście zdaje się go prowadzić do tezy, że trzeba jednak unikać tendencji „przeintelektualizowania”, uwidaczniającej się często w tzw. etyce tradycyjnej, która staje się zbyt abstrakcyjna, co powoduje jej krytykę. Ludzie żyjący współcześnie potrzebują bowiem etyki bardziej zorientowanej na praktykę, niż na typowo teoretyczne analizowanie problemów.
Z powyższego zakresu opublikował 10 książek, kilkanaście redakcji naukowych książek oraz ponad 300 artykułów i rozdziałów w monografiach zbiorowych. Jest członkiem w kilku komitetach redakcyjnych polskich i zagranicznych czasopism naukowych (w tym „Ethics & Bioethics (in Central Europe)”, Publisher: De Gruyter, ISSN 2453-7829 – pisma indeksowanego w bazach Web of Science oraz Scopus). Wypromował 6. doktorów z zakresu filozofii.
Życie prywatne Jest mężem Grażyny (bibliotekarki, kierowniczki Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki Uczelnianej Akademii Pomorskiej) i ojcem Bartosza. Wraz z rodziną mieszka w Słupsku.
Wybrane publikacje Odkryć sens życia w swej pracy. Wokół problemów etyki zawodowej, Wyd. Uczelniane WSP, Słupsk 2000. Internalizacja wartości moralnych, Wyd. Uczelniane PAP, Słupsk 2001. Etyka środowiskowa wobec biotechnologii, Wyd. PAP, Słupsk 2003. Wybrane zagadnienia ekofilozofii, Wyd. PAP, Słupsk 2005. Etyka pielęgniarska, Wyd. Difin, Warszawa 2010. Maria Ossowska (1896-1974) w świetle nieznanych źródeł archiwalnych (redaktor naukowy, współautor), Oficyna Wyd. UZ, Zielona Góra 2011. Dialog księdza z filozofem (współautor), Wyd. Pallottinum, Kuślin; Poznań 2015. Polska XIX i XX wieku w filozoficznym zwierciadle, Wyd. Scriptum, Kraków 2017. Etyka niezależna w Polsce, Oficyna Wyd. UZ, Zielona Góra 2019. Historiozoficzne dylematy Zbigniewa Jordana: biografia twórcza emigracyjnego filozofa, Wyd. Scriptum, Kraków 2022.
Przypisy
Bibliografia Barnowski M., Armia szkoli się u wód, „Głos Pomorza”, Nr 182 (13031), 8 sierpnia 1994, s. 1. [dostęp 2024-01-20]. Ciszek M., Stefan Konstańczak (hasło), w: Słownik bioetyki, biopolityki i ekofilozofii, red. M. Ciszek, Warszawa: Polskie Towarzystwo Filozoficzne, 2008, s. 152–153. Konstańczak S., Etyka środowiskowa wobec biotechnologii, Wyd. PAP, Słupsk 2003, s. 202. Korn M., Dr hab. Stefan Konstańczak nowym profesorem Uniwersytetu Zielonogórskiego, „Gazeta Lubuska.pl”, 13 grudnia 2022. [dostęp 2024-01-20]. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 2022 r. nr 115.9.2022 w sprawie nadania tytułu profesora (M.P.2022.1248).
Prof. Stefan Konstanczak członkiem Komitetu Nauk Filozoficznych PAN, Serwis Informacyjny Uniwersytetu Zielonogórskiego, 14 stycznia 2016. [dostęp 2024-01-20]. Stefan Konstanczak, [w:] ORCID. Connecting research and researches [dostęp 2024-01-20].
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Wolsztynie Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Politycznej Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Filozoficznych PAN Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Pomorskiej w Słupsku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Zielonogórskiego Kategoria:Urodzeni w 1955 Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy bioetycy Kategoria:Majorowie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku