Zdzisław Wilusz (ur. 29 grudnia 1906 we Lwowie, zm. 31 marca 1963 w Turwi – polski profesor nauk leśnych, żołnierz Armii Krajowej pseud. „Rafał Sęk”

Życiorys Zdzisław Wilusz urodził się w rodzinie dyplomowanego leśnika Józefa WiluszaZdzisław Wilusz. Biogram w Encyklopedii Leśnej (dostęp 20.01.2024). Gimnazjum humanistyczne ukończył w Rohatyniu, a studia − na Wydziale Leśnym SGGW w 1933. Podczas studiów był członkiem Polskiej Korporacji Akademickiej „Ostoja”Archiwum Korporacyjne (dostęp 20.01.2024). Pracę magisterską Wpływ graba na kształtowanie się strzały dębu napisał pod kierunkiem prof. Władysława Jedlińskiego. Pod koniec studiów pracował w Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie (1932–1934). Później był leśniczym w Radoszycach (1934–1935), nadleśniczym w Rzepichowie, a od października 1937 pracował ponownie w Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie. W 1939 został zmobilizowany i walczył w kampanii wrześniowej, a od 1940 − działał w konspiracji jako „Rafał Sęk”Zapomniani Bohaterowie (dostęp 20.01.2024)Jerzy Piotrowski. Porucznik Rafał Sęk – prof. dr Zdzisław Wilusz. „Las Polski” 1992, 17, s. 21. Od 1943 jego oddział działał na terenie Lasów Janowskich i Puszczy Solskiej. We wrześniu 1943 dowodził atakiem oddziału Armii Krajowej na Janów Lubelski, gdzie zarekwirowano znaczne zapasy odzieży i żywności dla oddziałów AK. Po dwóch tygodniach wziął udział w ataku na więzienie gestapo w Biłgoraju, podczas którego uwolniono wszystkich więźniówTadeusz Sztumberk-Rychter. Artylerzysta piechurem. Partyzanckie wspomnienia dowódcy 27 Wołyńskiej Dywizji AK. Instytut Wydawniczy PAX Warszawa 1966, wyd.1, s. 306.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1944 podjął pracę w Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, gdzie założył i kierował Zakładem Ekologii oraz lasem doświadczalnym „Ruda”. W 1950 na Wydziale Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego obronił pracę doktorską Z badań nad ekologią drobnych ssaków. W kwietniu 1951 został zatrudniony w Zakładzie Dendrologii i Pomologii w Kórniku na stanowisku adiunkta, a w październiku − na stanowisku docenta. W Turwi na terenie dawnego majątku Dezyderego Chłapowskiego utworzył terenową Stację Doświadczalną Zadrzewień Śródpolnych75 lat Instytutu Dendrologii w Kórniku (1933-2008): wybrane karty z historii (dostęp 20.01.2024) tego zakładu, gdzie prowadził badania nad wpływem lasu na mikroklimat, stosunki wodne i plonowanie roślin rolniczych. Zajmował się także genetyką drzew leśnych, prowadził badania ekotypów sosny zwyczajnej w celu wyboru drzewostanów o najlepszych cechach gospodarczych oraz wyboru drzew doborowych w obrębie tych drzewostanówWładysław Chałupka. Początki badań genetycznych drzew leśnych w Kórniku (dostęp 20.01.2024). W 1962 placówka została przekształcona w Zakład Dendrologii i Arboretum Kórnickiego PAN, a Zdzisław Wilusz został zastępcą dyrektora. W 1962 Rada Państwa nadała Zdzisławowi Wiluszowi tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego. Od 1953 pracował także w Instytucie Ochrony Roślin w Poznaniu, gdzie był kierownikiem Pracowni Biocenotycznej i członkiem Rady Naukowej. Tam prowadził badania nad metodami biologicznej walki ze stonką ziemniaczaną, wpływem zadrzewień na pojawy szkodników roślin uprawnych, rolą ptactwa w walce ze szkodni­kami, wpływem chemicznej walki ze szkodnikami i chorobami na pewne czynniki biocenozy. Współpracował także z Komitetem Gospodarki Wodnej PAN, dla którego opracował memoriał o roli zadrzewień śródpolnych w polepszeniu bilansu wodnego w obrębie zlewni na obszarze PolskiStefan Białobok. Działalność prof. dr Zdzisława Wilusza w Zakładzie Dendrologii i Arboretum Kórnickim PAN. Arboretum Kórnickie 1964, 9, s. 297-299.

Profesor Zdzisław Wilusz był autorem ponad 30 artykułów naukowych z zakresu ekologii i genetyki drzew leśnych. Należał m.in. do Polskiego Towarzystwa Leśnego i Polskiego Towarzystwa Botanicznego.

Zmarł nagle w Turwi w wieku 56 latStanisław Czopor. Pamięci prof. dr Zdzisława Wilusza. „Sylwan ”1967, 4, s. 93-95 (dostęp 20.01.2024). Został pochowany w Puławach na cmentarzu sąsiadującym z lasami leśnictwa „Ruda”, którymi zarządzał w latach 1946−1951.

Upamiętnienie W Kazimierzu Dolnym przy dużym dębie znajduje się pamiątkowa kapliczka z tabliczką poświęcona profesorowi Wiluszowi. Zasługi profesora Zdzisława Wilusza upamiętnia ponadto tablica wmurowana w ścianę pałacu w Turwi. Na ścianie pałacu w Turwi znajduje się obraz Zdzisława Wilusza obok obrazu Dezyderego Chłapowskiego.

Publikacje Z badań nad ekologią drobnych ssaków. „Prace Zakł. Dendr. i Pom. w Kórniku” 1952 Spostrzeżenia nad ekologią drobnych ssaków w sadzie i Arboretum Kórnickim. „Prace Zakł. Dendr. i Pom. w Kórniku” 1952 Wstępne badania nad charakterystyką niektórych środowisk Populus × euramericana marilan­dica Bocs. „Ekol. Polska” 1953, 1(4) Wstępne doniesienie z badań zadrzewień ochronnych w Turwi. „Biul. Kom. Ekol.” 1954, 2 Projekt badań ekotypów sosny zwyczajnej. „Ekol. Polska” 1955, B, I(1-2), s. 35-41 Drzewa doborowe (Nowy kierunek zmierzający do podniesienia produkcyjności lasu). „Las Polski” 1955, 22, s. 6-8 Mikromigracja stonki. Post. Nauk Roln. 1956, 1 Z badań nad migracją Microtus arvalis Pall. „Ekol. Polska” 1956, A11 Wpływ zadrzewień ochronnych na wilgotność gleb. „Zesz. Probl. Post. Nauk Roln.” 1956, 8 Wpływ zadrzewienia ochronnego na gospodarkę wodną i plonowanie przyległych terenów. „Ekol. Polska” 1958, 6(1) Z metodyki badań nad składem pokarmu niektórych ptaków drapieżnych. „Ekol. Polska” 1958, 4(4) Wpływ masowego stosowania trucizn na biocenozę pól ziemniaczanych. „Prace Naukowe IOR.” Poznań 1959 (wsp. W. Węgorek) Znaczenie ekologiczne zadrzewień. „Post. Nauk Roln.” 1960, 3 (wsp. J. Jaworski) Czy plantacje nasienne są potrzebne? „Las Polski ”1960, 18, s. 15-17 Rezultaty prac z zakresu wyboru „drzew doborowych” do 1960 r. „Arboretum Kórnickie” 1961, 6, s. 289-296 (wsp. T. Jakuszewski) Dalsze postępy prac z zakresu wyboru „drzew doborowych”. „Arbor. Kórnickie” 1962, 7, s. 281-283 Rozwój metodyki drzew doborowych. „Arbor. Kórnickie” 1964, 4, s. 283-287 (wsp. M. Giertych, T. Jakuszewski, B. Młynarczyk, T. Przybylski) Probleme de la protection des champs pour des rideaux d'arbres en Pologne. International Union for Concervation en natural Resources. Varsovie 1960

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 1963 Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Polscy przedstawiciele nauk leśnych