ChorgoTransliteracja zgodnie z zasadami podanymi w: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 9. Azja Wschodnia, 2006, ChorogNazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 9. Azja Wschodnia, 2006, (mong. Хорго) - drzemiący wulkan leżący w górach Changaj, w środkowej Mongolii, w ajmaku północnochangajskim, na zachód od Ułan BatorGlobal Volcanism Program. Smithsonian Institution Enkhbold i in. 2020, s. 21.
Wulkan Chorgo wraz z 3 lub 5 innymi stożkami piroklastycznymi znajduje się na polu wulkanicznym długości ok. 4 km, określanym w literaturze anglojęzycznej jako Taryatu-Chulutu lub TariatGlobal Volcanism Program. Smithsonian Institution Chuvashova i in. 2007, s. 373, 374. Pole to związane jest z mioceńsko - holoceńskim wulkanizmem ryftu bajkalskiegoGlobal Volcanism Program. Smithsonian Institution .
Chorgo ma postać stożka wulkanicznego o wysokości bezwzględnej 2240 m n.p.m.Enkhbold i in. 2020, s. 21, a względnej 263 m (lub 120 m wg Chuvashovej i in. 2007) i nachyleniu stoków 45 stopniEnkhbold i in. 2020, s. 31. Średnica podstawy góry wynosi 1200 mChuvashova i in. 2007, s. 374, a na szczycie znajduje się krater, którego rozmiary podawane są w literaturze różnie: średnica 500 m, głębokość 100 mEnkhbold i in. 2020, s. 31 lub odpowiednio 180 i 70 mChuvashova i in. 2007, s. 374. Ściany krateru są prawie pionoweChuvashova i in. 2007, s. 374. Stożek budują piroklastyki o składzie bazaltowego trachyandezytu, z bombami wulkanicznymi wielkości do 6mChuvashova i in. 2007, s. 374, a u jego podstawy znajdują się zastygnięte bazanitowe potoki lawoweChuvashova i in. 2007, s. 376 tworzące plateau lawowe na południe od góryEnkhbold i in. 2020, s. 23, 27. Pierwotnie zajmowało ono 32,55 km², a objętość tworzących go wulkanitów szacuje się na 12 km³. W wyniku erozji obecnie jego grubość wynosi od 20 do 50 m, obejmuje on 30,4 km² i ma ponad 11,1 km³ objętości. Na powierzchni leżą piroklastyki, w tym bomby wulkaniczne wielkości do 1 mEnkhbold A., Khukhuudei U., Kusky T., et al., 2022: Morphodynamic development of the Terkhiin Tsagaan Lake Depression, Central Mongolia: Implications for the relationships of Faulting, Volcanic Activity, and Lake Depression Formation. Journal of Mountain Science 19(9), strony 2056, 2459. https://doi.org/10.1007/s11629-021-7144-1. W składzie wulkanitów stwierdzono domieszkę materiału wytopionego z płaszczaChuvashova i in. 2007, s. 383-385. Na stoku wulkanu opisano boczny krater i leżącą obok kopułę wulkanicznąChuvashova i in. 2007, s. 374. Wiek wulkanizmu określono pośrednimi metodami na interwał 8780–7710 lat temu, czyli na holocenChuvashova i in. 2007, s. 375. Badania naukowe wskazują, że powstanie wulkanu Chorgo związane było z obecnością strefy uskokowej, którą magma podnosiła się z głęboko (kilkadziesiąt km) leżącej komory magmowejEnkhbold i in. 2020, s. 25-29. Wulkan był aktywny krótko, a temperatura wylewającej się lawy wynosiła 1040-1090 st. CEnkhbold i in. 2022, s. 2458, 2459, 2462. Z krateru wulkanu współcześnie wydobywają się ciepłe gazyStefan Kojło, 1983: Halo! Tu Ułan Bator. Książka i Wiedza, strona 29B. Gungaadasz, 1986: Mongolska Republika Ludowa, PWN, strona 365.
Spływające potoki lawowe przegrodziły rzekę Suman gol, doprowadzając do spiętrzenia jej wód i ukształtowania się w ten sposób wielkiego jeziora, którego pozostałościami są istniejącego do dziś: jezioro zaporowe Terchijn Cagaan nuurEnkhbold i in. 2020, s. 22, 23 oraz znacznie mniejsze jezioro Chödöö nuurEnkhbold i in. 2022, s. 2458-2460, 2461.
W obrębie lawy znajduje się ok. 10 pieczar, otwartych od góry, które powstały gdy gazy tworzące duże bąble w lawie wybrzuszyły ją i przebiły się na powierzchnię. Formy te nazywane są na Chorgo kamiennymi jurtamiStefan Kojło, 1983: Halo! Tu Ułan Bator. Książka i Wiedza, strona 29B. Gungaadasz, 1986: Mongolska Republika Ludowa, PWN, strona 365.
Rejon wulkanu Chorgo zalicza się do najbardziej atrakcyjnych pod względem walorów przyrodniczych i krajobrazowych obiektów w Mongolii i jest dość licznie odwiedzany przez turystówMachowiak K., 2019: Wybrane atrakcje geoturystyczne centralnej i południowej Mongolii. Geoturystyka 1-2 (16-17), strona 29.. Wchodzi w skład parku narodowego Chorgo-Terchijn Cagaan nuurNazwa za Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 9. Azja Wschodnia, 2006Machowiak K., 2019: Wybrane atrakcje geoturystyczne centralnej i południowej Mongolii. Geoturystyka 1-2 (16-17), strona 29..
Wizerunek Chorgo znalazł się na wydanym w roku 2023 przez pocztę mongolską bloku znaczków z okazji 100-lecia ustanowienia ajmaku północnochangajskiego.
Przypisy
Bibliografia Chuvashova I. S., S. V. Rasskazov, T. A. Yasnygina, E. V. Saranina, and N. N. Fefelov, 2007: Holocene Volcanism in Central Mongolia and Northeast China: Asynchronous Decompressional and Fluid Melting of the Mantle. Journal of Volcanology and Seismology, 1 (6) 372–396. DOI: 10.1134/S0742046307060024 Enkhbold A., Khukhuudei U., Dorjgochoo S., & Ganbold B., 2020: Morphology of Khorgo Volcano Crater in the Khangai Mountains in Central Mongolia. Proceedings of the National Academy of Sciences Vol. 60,1 (233):19-35.
Kategoria:Wulkany w Mongolii Kategoria:Góry Mongolii