thumb|Harcerze ze Szczepu 19 KDL ZHR w 2001 roku na lotnisku w Balicach Krakowska 19 Lotnicza – harcerskie środowisko lotnicze wywodzące się z 19 Krakowskiej Drużyny Harcerzy im. Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury.

Jedno bardziej ze znanych i rozpoznawalnych środowisk harcerskich. Środowisko o rozwiniętej specjalności lotniczej (głównie modelarstwo lotnicze i kosmiczne oraz baloniarstwo), ale mocno przywiązane do metody i tradycji harcerskiej. Na działalności środowiska (w znacznym stopniu) oparte zostały dwa znane wydawnictwa harcerskie, "Obrzędowy piec" oraz "Vademecum zastępowego".

Instruktorzy K19L byli współinicjatorami KIHAM a w latach 60., 70., 80. XX w. stanowili trzon Kręgu Czarnego Dębu, zaś współcześnie m.in. zainicjowali powstanie ogólnopolskiego ruchu programowo-metodycznego Krąg Płaskiego Węzła.

Historia Środowisko to wywodzi się z założonego w 1929 roku przez druha Mariana Ryszkę zastępu "Wybranieckich", należącego do XIII Krakowskiej Drużyny Harcerzy ("Czarna 13"). Zastęp rozwinął się w pluton/drużynę, tzw. "Gromadę Wybranieckich". Za symboliczną datę przekształcenia się Wybranieckich w XIX [XIX KDH], przyjęto 15 maja 1931 roku. W 1937 r. drużynowym XIX KDH zostaje Franciszek Baraniuk, późniejszy organizator Grup Szturmowych krakowskich Szarych Szeregów. W 1945 r. 19 KDH została reaktywowana, objął ją dh Tadeusz Heimrath. W 1949 w ramach likwidacji ZHP przez władze komunistyczne zamiera również działalność drużyny. W 1957, na fali odradzającego się harcerstwa, 19 Krakowska Drużyna Harcerzy im. Żwirki i Wigury zostaje reaktywowana przez Marka Kudasiewicza. W 1959 drużyna ta rozrasta się w szczep, składający się z drużyn – dywizjonów: "Gwiaździsty Szlak" i "Słoneczne Drogi", rok później połączonych w jedną 19 KDHL. 1962 - drużyna otrzymuje Husarskie Skrzydła. W 1963 r. ponownie przekształcona w szczep (dywizjony: "Gwiaździsty Szlak", "Słoneczne Drogi", "Srebrzyste Ptaki").

W lutym 1968 r. męskie dotychczas dywizjony rozrastają się w koedukacyjne szczepy ("Gwiaździsty Szlak"(I), "Słoneczne Drogi", "Srebrzyste Ptaki"(I)), wchodzące w skład Ośrodka Lotniczego. Z czasem ośrodek rozwiązano, a koordynacją niektórych działań szczepów lotniczych zajmowała się Komandoria.

Wbrew negatywnym zmianom zachodzącym w ZHP w latach 60. i 70., środowisko K19L pozostało wierne ideałom i regułom harcerskim. Instruktorzy K19L współtworzyli Krąg Czarnego Dębu, współinicjowali powstanie KIHAM, nadawali ton komendzie Zlotu 70-lecia Harcerstwa Polskiego.

W 1982 zamarła działalność szczepu "Gwiaździsty Szlak"(I) na osiedlu Azory (gromada zuchowa działała do późnej jesieni 1983). Decyzją Komandorii reaktywowano "Gwiaździsty Szlak"(II) jesienią 1985, ale już na osiedlu Prądnik Biały Wschód.

W oparciu o środowisko K19L, w 1984 powstał Harcerski Klub Balonowy, w 1985 Harcerski Klub Lotniowy, a w 1986 powstał Harcerski Klub Modelarstwa Lotniczego i Kosmicznego.

W 1989 roku szczepy "Gwiaździsty Szlak"(II) i "Srebrzyste Ptaki" (I) przeszły do Związku Harcerstwa Polskiego rok założenia 1918. Od 1992 po połączeniu ZHP-1918 z ZHR, funkcjonowały w ramach Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. W Związku Harcerstwa Polskiego pozostał szczep "Słoneczne Drogi".

W 1993 zamarła działalność "Srebrzystych Ptaków"(I). Rok później częściowo reaktywowano działalność tego środowiska, powołując kontynuującą tradycje "Srebrzystych Ptaków" 19 KLDH "Zdobywcy Gwiazd".

W 1998 "Gwiaździsty Szlak"(II) rozdzielił się na męski Szczep 19 Krakowskich Drużyn Lotniczych i żeńską 19 KLDH "Kwiaty Nieba". Niedługo potem, harcerki wspólnie z 19 KLDH "Zdobywcy Gwiazd" reaktywowały szczep "Srebrzyste Ptaki"(II).

W roku 2005 na bazie szczepu "Słoneczne Drogi" powstało Gniazdo 19 KDL – pierwotnie jako jednostka skupiająca męski (wówczas) szczep "Słoneczne Drogi", żeńską 19 KLDH "Wietrzne Mgławice", dwa kręgi instruktorskie oraz harcerskie kluby lotnicze (HKB z sekcją paralotniową i HKMLiK).

W latach 2008–2009 wygasła działalność 19 KLDH "Zdobywcy Gwiazd", stąd szczep "Srebrzyste Ptaki"(II) "skurczył się" do 19 KLDH "Kwiaty Nieba" (i przejściowo także gromady zuchowej), by w kwietniu 2014 połączyć się z męskim Szczepem 19 KDL.

Obecny skład ZHR - Szczep 19 Krakowskich Drużyn Lotniczych (kontynuacja historycznego "Gwiaździstego Szlaku (II)"), szczepowa elekt: pwd. Anna Ślazyk HR, w skład szczepu wchodzą: 19 Krakowska Lotnicza Drużyna Harcerzy "Ptaki Polskie" 19 Krakowska Lotnicza Drużyna Harcerek "Kwiaty Nieba"

ZHP - Szczep 19 Krakowskich Lotniczych Drużyn Harcerskich "Słoneczne Drogi", (komendant szczepu) szczepowa: phm. Natalia Fiedorczuk HO, w skład szczepu wchodzą: 19 Krakowska Lotnicza Gromada Zuchowa "Skrzydlaci" 19 Krakowska Lotnicza Gromada Zuchowa "Astronautki" 19 Krakowska Lotnicza Gromada Zuchowa "Zdobywcy" 19 Krakowska Lotnicza Drużyna Harcerska 19 Krakowska Lotnicza Gromada Wędrownicza "Płomienie" Harcerski Klub Balonowy (w jego skład wchodzi także Harcerska Sekcja Paralotniowa) Harcerski Klub Modelarstwa Lotniczego i Kosmicznego 32 Poczta Harcerska XIX Krąg Instruktorów i Starszyzny Krakowski Krąg Płaskiego Węzła

Harcerski Klub Modelarstwa Lotniczego i Kosmicznego Przy Szczepie 19 KLDH „Słoneczne Drogi” działa Harcerski Klub Modelarstwa Lotniczego i Kosmicznego (HKMLiK). Przewodniczącymi HKMLiK byli m.in. hm. Tadeusz Kasprzycki HR (instruktor/trener modelarstwa lotniczego i kosmicznego) oraz Krzysztof Przybytek – wielokrotny mistrz Świata, Europy i Polski w modelarstwie kosmicznym. Oficjalnie HKMLiK rozpoczął swoją działalność 1 października 1986, choć na okresie próbnym działał już od 20 października 1984 (jeszcze pod nazwą Klub Modelarstwa Lotniczego-Kosmicznego przy Szczepie Lotniczym 19 KDH „Słoneczne Drogi”). Natomiast pierwsza własna lotnicza modelarnia Krakowskiej 19 Lotniczej rozpoczęła swoją działalność już w 1961.

Literatura Publikacja pod redakcją Olgierda Fiedkiewicza "Leksykon harcerstwa" (hasło: Krakowska Dziewiętnastka Lotnicza) Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1988 Jerzy Komorowski "Niepokornych droga do Orłów" (1931-2001) ZHR Szczep 19 Krakowskich Drużyn Lotniczych w 2001 r." Wydawnictwo ZHR Kraków 2001 "Obrzędowy piec: zwyczaje, obrzędy, tradycje harcerskie", Marek Kudasiewicz, Warszawa Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1987 (Najnowsze wydanie OW Text 2007 r.) "Vademecum zastępowego", Marek Kudasiewicz, Kraków; Harcerska Oficyna Wydawnicza, 1988 (Najnowsze wydanie OW Text 2007 r.) Publikacja pod redakcją Janusza Wojtyczy i Krzysztofa Wojtyczy "DZIEWIĘTNASTKA" 19 Krakowska Drużyna Harcerzy i Krakowskie Szczepy Lotnicze im. Żwirki i Wigury w latach 1931-1989, Fundacja Wczoraj i Dziś, Kraków 2019

Zobacz też Harcerskie Lotnictwo

Przypisy

Linki zewnętrzne Szczep 19 KDL - ZHR Szczep 19 KLDH - ZHP Internetowa Monografia 19 Krakowskich Drużyn Lotniczych im. F. Żwirki i St. Wigury

Kategoria:Związek Harcerstwa Polskiego Kategoria:Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej Kategoria:Harcerstwo w Krakowie Kategoria:Lotnictwo w Polsce