Hipolit Grynwaser (ur. 1895, zm. 1943 lub 1944) – polski historyk i prawnik, badacz archiwalny dziejów chłopskich i ich oporu wobec systemu feudalnego na ziemiach polskich.
Życiorys Po ukończeniu szkoły średniej studiował we Francji historię prawa; interesował się historią ustroju społecznego. Po powrocie do kraju pracował jako nauczyciel, a potem otworzył własną kancelarię adwokacką (w 1926 był członkiem Izby Adwokackiej Warszawskiej); był także radcą prawnym towarzystw ubezpieczeniowych. W swojej pracy naukowej zajmował się ustrojem społecznym Polski przedrozbiorowej i w czasie rozbiorów, demokracją szlachecką, kwestią agrarną, walkami chłopskimi i oporem wsi wobec systemu feudalnego. Prowadził badania archiwalne nad dziejami chłopów w okresie schyłkowej pańszczyzny. Współpracował z Instytutem Gospodarstwa Społecznego kierowanym przez Ludwika Krzywickiego. W czasie wojny ukrywał się po aryjskiej stronie, zginął prawdopodobnie w 1943 lub 1944 roku, być może w powstaniu warszawskim.
Dorobek i poglądy Jako pierwszy obok Marcelego Handelsmana i Maksymiliana Melocha wskazywał na wytwarzanie się poczucia odrębności klasowej wśród wyzwolonych z pańszczyzny chłopów.
W swoim dorobku naukowym wiele uwagi poświęcił analizie struktury wsi i ruchów społecznych w XIX-wiecznym Królestwie Polskim. W monografii Sprawa włościańska w Królestwie Polskim w latach 1861–1862 w świetle źródeł archiwalnych dokonał fundamentalnego, opartego na carskich aktach pacyfikacyjnych opisu masowych wystąpień chłopskich z 1861 roku. Grynwaser szczegółowo udokumentował w niej mechanizmy solidarności gromadzkiej, przebieg strajków rolnych na Lubelszczyźnie (m.in. w kluczu opolskim i lubartowskim) oraz brutalne metody tłumienia oporu przez wojsko rosyjskie współdziałające z polskim ziemiaństwem.
Publikacje Demokracja szlachecka, 1795-1831. Studium historyczno-krytyczne (1918, 2. wyd. 1948). Kwestia agrarna i ruch włościan w Królestwie Polskim w pierwszej połowie XIX w. (1807-1860). Studium archiwalne (1935, 2. wyd. 1951). Sprawa włościańska w Królestwie Polskim w latach 1861–1862 (1938, 2. wyd. 1951).
Przypisy
Kategoria:Adwokaci II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie izb adwokackich II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy historycy prawa Kategoria:Żydzi związani z Warszawą Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Zmarli w 1944