Kamienica przy ulicy Jabłonowskich 5 – zabytkowa kamienica znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto przy ulicy Jabłonowskich, na Nowym Świecie.
Historia Właścicielem parceli oznaczonej numerem Lwh 2455 był Maurycy Waldman. Realizację dwupiętrowego obiektu nadzorował Beniamin Torbe, autor projektu, choć dokumentacja z 20 września 1902 wskazuje na udział budowniczego Władysława Kleinbergera jako reprezentanta inwestora.
Magistrat zatwierdził projekt budowlany 25 września 1902 roku. Prace konstrukcyjne sfinalizowano w 1903 roku, wprowadzając 16 marca tego roku system wodociągowy. W lipcu 1903 obiektowi przydzielono numer spisowy 1:168. 5 listopada 1903, władze miejskie przyznały budynkowi numer 5, zobowiązując właściciela do zamontowania stosownej tabliczki na własny koszt. 9 lipca tegoż roku zatwierdzono adaptację kondygnacji zgodnie z koncepcjami tego samego architekta.
Uniwersytet Jagielloński wykorzystywał obiekt do celów edukacyjnych w okresie międzywojennym, co dokumentuje kamienna tablica na fasadzie frontowej. Współcześnie gmach nadal pełni funkcje dydaktyczne tej uczelni.
8 kwietnia 1997 kamienica została wpisana do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków.
Architektura Położenie Obiekt stanowi element ciągłej zabudowy po północnej stronie ulicy Jabłonowskich. Frontowa fasada budynku zorientowana jest ku południowi. Nieruchomość zajmuje prostokątną parcelę, na której w części północno-zachodniej znajduje się dziedziniec, odgrodzony murem od sąsiedniego terenu. Budynek przylega do sąsiednich kamienic: od strony wschodniej do posesji oznaczonej numerem 3, zaś od zachodu do budynku numer 7.
Budulce i bryła Konstrukcję gmachu wykonano z cegły, a powierzchnie pokryto tynkiem wzbogaconym detalami sztukatorskimi. Wewnętrzne przegrody (ścianki działowe) zrealizowano częściowo w technologii drewnianej z wykończeniem tynkarskim, podczas gdy w kondygnacji piwnicznej zastosowano ściany ceglane.
Sklepienia kondygnacji piwnicznej oraz nad drugim poziomem utworzono jako odcinkowe ceglane. Pozostałe poziomy otrzymały drewniane konstrukcje stropowe z tynkowanym wykończeniem. Dach zaprojektowano jako dwupołaciowy, wsparty na drewnianej więźbie słupowo-płatwiowej, natomiast nad oficyną zastosowano jednospadowe przekrycie papowe.
W części piwnicznej zastosowano wyłożonie betonowe, hol wejściowy (sień) i spoczniki międzypiętrowe otrzymały dwukolorowe płytki ceramiczne, pomieszczenia oraz korytarze wyposażono w parkiet układany w jodełkę, a strych pokryto cegłą.
Zastosowano schody w konstrukcji drewnianej, wyposażone we spoczniki. Zastosowano drewnianą balustradę tralkową z profilowanym pochwytem. Oficynę obsługują drewniane schody zabiegowe prowadzące z dziedzińca na wysoki parter, uzupełnione betonowymi stopniami wyrównawczymi oraz współczesną metalową balustradą pozbawioną wartości zabytkowej.
Otwory w ścianach mają formę wertykalnych prostokątów. Zastosowano podwójne okna trój- i czterokwaterowe z poprzeczką umieszczoną na dwóch trzecich wysokości. W klatce schodowej oraz w oficynie zamontowano pojedyncze okna wielopodziałowe. Wykorzystano jedno- i dwuskrzydłowe drzwi płycinowe wyposażone w przeszklenia, wykonane w systemie wahadłowym.
Rzut Korpus budynku przyjmuje formę zbliżoną do kształtu L, gdzie główna część frontowa o prostokątnym obrysie uzupełniona jest bocznym skrzydłem oficynowym. Przestrzeń frontowa zorganizowana została w układzie dwutraktowym, z komunikacyjnym pasażem między traktami, podczas gdy oficynę zaprojektowano jako jednotraktową. Strych wykonano w układzie jednoprzestrzennym.
Wąski korytarz (sień) umiejscowiony w skrajnej, zachodniej osi budynku. Z tego miejsca możliwe jest przejście do wewnętrznego korytarza oraz dotarcie do klatki schodowej zlokalizowanej w tylnym trakcie. Schody prowadzące na poddasze umieszczono w skrajnej części oficyny.
Bryła Gmach składa się z trzech poziomów oraz kondygnacji piwnicznej. Centralną część fasady frontowej wyposażono w balkon umieszczony na pierwszym poziomie. Korpus budynku zaopatrzono w dach o dwóch połaciach, natomiast nad częścią oficynową zastosowano przekrycie jednostronne. Przestrzeń strychowa pozostaje niezagospodarowana.
Elewacje Fasada budynku prezentuje układ pięcioosiowy o symetrycznej kompozycji. Parter cechuje dekoracyjne pasowanie imitujące boniowanie. Cokół został pokryty tynkiem z licem powstałym z cegły. Wejście ulokowane w skrajnej zachodniej osi, flankuje portal z profilowanym obramieniem, przerwanym elementami pseudoboniowania. Prostokątne dekoracyjne nadproże występuje z płyciną i kluczem. Naświetle pochwycono w ramie wolutowej. Drzwi wejściowe wyposażone w dwa skrzydła, wykonane według historycznego wzoru, posiadają przeszklone płyciny, obłożono je kratą. Otwory okienne kondygnacji parterowej, podzielone na cztery kwatery, otrzymały obramienia z kluczem, przerwane elementami pseudoboniowania.
Lico oraz drugi poziom wykonano z cegieł. Trójdzielne okna zdobią obramowania. Przestrzeń międzypiętrową wyposażono w zachowane fragmentarycznie kartusze, natomiast nad drugim piętrem umieszczono gzymsy o nadwieszonym łuku, dekorowane rozetami. Środkową oś fasady na poziomie pierwszego piętra zaopatrzono w balkon, który został wzmocniony na konsolach, wyposażony w balustradę wytworzoną z metalu.
Dane techniczne Właścicielem jest Uniwersytet Jagielloński. Powierzchnia użytkowa wynosi 1,072,73 m². Zakwalifikowany jako budynek użyteczności publicznej.
Przypisy
Kategoria:Dzielnica I Stare Miasto Kategoria:Zabytkowe kamienice przy ulicy Jabłonowskich w Krakowie Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1902 Kategoria:Obiekty w Krakowie wpisane do gminnej ewidencji zabytków