Chata za wsią – dramat ludowy Jana Kantego Galasiewicza i Zofii Mellerowej na motywach powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego. Muzykę skomponował Zygmunt Noskowski. Prapremiera odbyła się w warszawskim teatrze ogródkowym "Belle Vue" 7 sierpnia 1884.
Cechy adaptacji Utwór oddaje fabułę powieści Chata za wsią. Adaptacja opracowana była z myślą o publiczności warszawskich teatrów ogródkowych, stąd duży nacisk na wątek romansowy, wartką akcję i widowiskowe sceny zbiorowe z wykorzystaniem muzyki i tańca. Np. rozbudowano znacznie scenę swatów Motruny, aby wykorzystać widowiskowość obrzędów ludowych. Jednocześnie uproszczono psychologicznie postacie, których wewnętrzne przeżycia były drobiazgowo opisane w powieści w celu uniknięcia długich monologów na scenie. Sceny grupowane były na zasadzie kontrastowania nastroju. Każdy akt zamknięty był efektowną i zapadającą w pamięć sceną (odjazd taboru cygańskiego, wyklęcie Motruny, śmierć Lepiuka, zapowiedź zemsty Azy). Do mowy bohaterów wprowadzono pojedyncze cygańskie słowa, by podkreślić pochodzenie bohaterów.
Dzieje sceniczne Po prapremierze w teatrze ogródkowym utwór był inscenizowany w teatrze krakowskim (1884), płockim (1884), poznańskim (1885), Teatrze Wielkim w Warszawie (1886), lwowskim (1887), a także w zespołach teatrów prowincjonalnych i amatorskich. Był wielokrotnie wznawiany w XIX w. W XX w. popularność utworu znacznie zmalała. Był inscenizowany m.in. w:
teatrze warszawskim (1901, 1915) Teatrze Polskim w Poznaniu (1916) Teatrze Polskim w Wilnie (1919, 1931) Teatrze Praskim w Warszawie (1919) Teatrze Narodowym w Poznaniu (1921, reż. Władysław Helleński) Teatrze Miejskim w Lublinie (sez. 1922/1923) Teatrze Miejskim w Toruniu (sez. 1922/1923) Teatrze Popularnym w Łodzi (sez. 1924/1925) Teatrze Polskim w Katowicach (1925) Zjednoczonych Teatrach Pomorskich (1926) Teatrze im. Aleksandra Fredry w Warszawie (1926)
Kontynuacja
Dziewczę z chaty za wsią – dramat ludowy Jana Kantego Galasiewicza i Zofii Mellerowej. Prapremiera odbyła się w warszawskim teatrze ogródkowym "Nowy Świat" 24 lipca 1886. Utwór stanowi kontynuację fabularną Chaty za wsią (poświęcony jest wątkowi miłości Marysi i Tomka). Był inscenizowany w różnych miastach, jednak nie dorównał popularnością pierwszej części. Wnuk Tumrego – wodewil Władysława Gutowskiego (pseud. Władysław Ciołek) z muzyką Augusta Padygi. Prapremiera odbyła się w warszawskim teatrze ogródkowym "Belle Vue" w 1888 r.. Bohaterem jest Janko Choiński: syn Marysi i Tomka porwany z zemsty przez Azę i wychowany w obozie cygańskim.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Chata za wsią (1908) [w:] Polona [online] [dostęp 2024-04-05] Dziewczę z chaty za wsią (1927) [w:] Polona [online] [dostęp 2024-04-05] Chata za wsią (afisz teatralny, 1897) [w:] Cyfrowe Mazowsze [online] [dostęp 2024-04-05] Chata za wsią (afisz teatralny, 1946) [w:] Polona [online] [dostęp 2024-04-05] Kategoria:Polskie utwory dramatyczne Kategoria:Utwory literackie z 1884 Kategoria:Motywy romskie w literaturze