Krytonosek siwy (Scytalopus canus) – gatunek małego ptaka z rodziny krytonosowatych (Rhinocryptidae). Występuje endemicznie w Andach w zachodniej Kolumbii. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał amerykański ornitolog Frank Michler Chapman w 1915 roku na łamach „The Auk”. Autor nadał mu nazwę Scytalopus canus, a jako miejsce typowe podał Paramillo w departamencie Antioquia w Kolumbii. Krytonosek siwy jest gatunkiem monotypowym. Dawniej bywał uznawany za podgatunek krytonoska magellańskiego (S. magellanicus). Później ponownie klasyfikowano go jako gatunek, zaś za jego podgatunek uznawany był krytonosek buszowy (S. opacus); w 2010 roku wykazano jednak, że taksony te znacząco różnią się wokalizacją i pod względem genetycznym (ponad 5% różnicy w mtDNA), i uznano je za osobne gatunki.
Etymologia Scytalopus: skutalē lub σκυταλον skutalon „kij, pałka”; πους pous, ποδος podos „stopa”. canus: „szary”.
Morfologia Mały ptak, którego górna szczęka jest czarniawa, a żuchwa ciemnoszara. Nogi i stopy ciemne szarobrązowe. Tęczówki ciemnobrązowe. Występuje dymorfizm płciowy. Samiec jest cały szary. Szczyt głowy nieco ciemniejszy, podobnie ogon. Samice są jaśniejsze, mają brązowawy grzbiet, skrzydła, kuper i ogon, podobnie jak u krytonoska buszowego (Scytalopus opacus). Długość ciała około 10,5 cm, masa ciała 14,5 g.
Zasięg występowania Krytonosek siwy występuje tylko w Kordylierze Zachodniej w departamencie Antioquia w zachodniej Kolumbii – od masywu Nudo de Paramillo na północy po Páramo de Frontino na południu. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 13 tys. km², występuje w zakresie wysokości od 3050 do 4000 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego habitatem jest roślinność na obszarze przejściowym między lasami a formacją paramo, w tym zarośla, karłowate drzewa i zadrzewienia Polylepis. Brak informacji o diecie tego gatunku. Długość pokolenia jest określona na 3,08 roku.
Rozmnażanie Nic nie wiadomo o rozmnażaniu tego gatunku.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN krytonosek siwy jest uznawany za gatunek bliski zagrożenia (NT, ). Wielkość populacji została oszacowana na 3,3–15,5 tys. dorosłych osobników, na podstawie szacunków dla analogicznych gatunków o podobnych wymaganiach jak krytonosek kolumbijski (Scytalopus stilesi) i krytonosek ekwadorski (Scytalopus robbinsi). Trend populacji jest określony jako spadkowy z powodu zmniejszania się, fragmentacji i degradacji naturalnego habitatu.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Krytonosowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna endemiczna Kolumbii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1915 roku Kategoria:Taksony opisane przez Franka Michlera Chapmana