Lwowska Izba Rolnicza – jednostka samorządu gospodarczego rolnictwa a jednocześnie osoba publiczno-prawna, ustanowiona w celu zorganizowania zawodu rolniczego oraz w dziedzinie działalności rolnictwa. Pojęcie rolnictwo obejmowało – oprócz właściwego rolnictwa - również leśnictwo, ogrodnictwo, hodowlę zwierząt i ryb oraz inne gałęzie wytwórcze związane z gospodarstwem rolnym.

Powołanie Izby Na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z 1933 r. o utworzeniu izb rolniczych z siedzibami w Białymstoku, Kielcach, Lublinie, Lwowie, Łodzi, Łucku i Wilnie oraz o ustaleniu okręgów działalności tych izb ustanowiono Lwowską Izbę RolnicząRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1933 r. o utworzeniu izb rolniczych z siedzibami w Białymstoku, Kielcach, Lublinie, Lwowie, Łodzi, Łucku i Wilnie oraz o ustaleniu okręgów działalności tych izb. . Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1933 r. o nadano jej statutRozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 25 kwietnia 1933 r. o nadaniu statutu izbie rolniczej z siedzibą we Lwowie. . Powołanie izby pozostawało w ścisłym związku z rozporządzenie Prezydenta RP z 1928 r. o izbach rolniczych, które zostało znowelizowane w 1932 r. Obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1932 r. ogłoszono jednolity tekst rozporządzenia Prezydenta RP o izbach rolniczychRozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o izbach rolniczych. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. o zmianach w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o izbach rolniczych. Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 22 listopada 1932 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o izbach rolniczych. .

W okresie międzywojennym przez okres dziesięciu lat (1918-1928) na terenie kraju funkcjonowały trzy izby rolnicze, wyłącznie na terenie byłego zaboru pruskiego, w tym Wielkopolska Izba Rolnicza powołana w 1919 r., Pomorska Izba Rolnicza w 1922 r. oraz Śląska Izba Rolnicza w 1923 r. Przy nadawaniu statutów izbom wzorowano się na przykładzie pruskiej izby rolniczej z 1894 r.

Na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP mającego moc ustawy o izbach rolniczych z 1928 r. rozpoczęto proces powoływanie izb rolniczych w pozostałych województwach. W 1929 r. zorganizowano jedną Izbę rolnicza – Warszawską Izbę Rolniczą. Dopiero niezbędne regulacje prawne z 1932 r.pozwoliły na poszerzenie liczby izb rolniczych. O utworzeniu izby rolniczej, o jej siedzibie i granicach okręgu decydowało rozporządzenie Rada Ministrów na wniosek Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych. Każda izba rolnicza posiadała odrębnego postanowienia prawne rangi rozporządzenia Rady Ministrów, natomiast statuty nadawał Minister Rolnictwa i Reform Rolnych.

Na terenach Polski wschodniej nie wszystkie środowiska rolnicze były przekonane do idei izb rolniczych. Były to województwa o charakterze wielonarodowym, w których najpóźniej nastąpiło uwłaszczenie chłopów a przy tym funkcjonujących w pewnej izolacji etnicznej i religijnej. Izby wymagały współpracy i wyłonienia przedstawicieli, co w środowiskach zantagonizowanym nastręczało trudnościStanisław Miklaszewski, Izby rolnicze, Związek Izb i Organizacji Rolniczych, Warszawa 1934. Stanisław Miklaszewski, Izby rolnicze, Zarys rozwoju samorządu rolniczego w Europie współczesnej, Nowe prawo o izbach rolniczych, Warszawa 1933. .

W regulacjach prawnych z 1932 r. przyjęto, że okręgiem działalności izby rolniczej był obszar jednego województwa. Jednocześnie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi względami gospodarczymi okrąg izby rolniczej mógł być mniejszy albo większy od obszaru jednego województwa. Korzystając z możliwości rozszerzenia obszaru działania zawartych w ustawie z 1932 r. powołano Lwowską Izbę Rolnicza, która oprócz woj. lwowskiego, dodatkowo obejmowała dwa województwa tj. stanisławowski i tarnopolski.

Zadania Izby Do zadań izb rolniczych należało: przedstawicielstwo i obrona interesów rolnictwa, samodzielne przedsiębranie - w granicach obowiązujących przepisów prawa - środków w zakresie wszechstronnego popierania rolnictwa, wykonywanie czynności powierzanych izbom rolniczym przez ustawy ł rozporządzenia oraz współdziałanie z władzami rządowymi i samorządowymi we wszelkich sprawach dotyczących rolnictwa, w szczególności zaś przy wykonywaniu przez te władze nadzoru nad działalnością powiatowych samorządów terytorialnych i zapewnianiu jednolitości prowadzonej przez te samorządy akcji w dziedzinie rolnictwa. W urzeczywistnianiu przedstawicielstwa i obrony interesów rolnictwa izby rolnicze miały na celu: występowanie do władz rządowych i samorządowych z wnioskami o ogólnych potrzebach rolnictwa oraz o potrzebach rolnictwa ich okręgów, wydawanie opinie w sprawach dotyczących rolnictwa, w szczególności zaś opinie o projektach ustaw i rozporządzeń z zakresu rolnictwa oraz innych dziedzin, mających znaczenie dla rolnictwa, delegowania swoich przedstawicieli do istniejących przy władzach rządowych organów doradczych, wyznaczania na żądanie właściwych władz lub osób zainteresowanych rzeczoznawców do wydawania opinii, stwierdzania stanu faktycznego oraz innych działań, wymagających wiarogodności i znajomości rzeczy w sprawach dotyczących rolnictwa, składania Ministrowi Rolnictwa i Reform Rolnych sprawozdania o stanie rolnictwa w ich okręgach.

Samodzielne popieranie rolnictwa W zakresie samodzielnego popierania rolnictwa do zadań izb rolniczych w szczególności należało: zakładanie i utrzymywanie szkół rolniczych oraz szerzenie oświaty rolniczej pozaszkolnej, organizowanie doświadczalnictwa we wszystkich gałęziach produkcji rolnej, organizowanie wystaw i pokazów rolniczych, udzielanie porad i pomocy fachowej w sprawach rolnictwa, organizowanie rachunkowości gospodarstw rolnych, organizowanie melioracji rolnych, organizowanie hodowli, w szczególności kwalifikowanie gospodarskich zwierząt zarodowych i prowadzenie ksiąg tych zwierząt, wykonywanie kontroli gospodarstw hodowlanych oraz produktów hodowli, kwalifikowanie nasion i ziemiopłodów wprowadzanych do obrotu handlowego jako materiał uszlachetniony, organizowanie akcji ochrony roślin przed chorobami roślin i ich szkodnikami oraz akcji tępienia chwastów, współdziałanie w zaspakajaniu potrzeb rolnictwa w zakresie nawozów sztucznych, nasion, pasz, maszyn rolniczych, inwentarza żywego i innych środków produkcji rolnej, organizowanie lecznictwa zwierząt domowych, organizowanie gospodarstw leśnych w lasach niestanowiących własności Państwa oraz zalesień nieużytków, organizowanie ochrony rolnictwa przed klęskami elementarnymi oraz pomocy dla gospodarstw przez klęski te nawiedzonych, badanie opłacalności poszczególnych gałęzi produkcji rolnej i określanie istotnych kosztów produkcji, współdziałanie w zaspakajaniu potrzeb rolnictwa w zakresie kredytu, współdziałanie w sprawie organizacji zbytu produktów rolnych oraz przy ustalaniu cen tych produktów, w szczególności na giełdach i targach, zbieranie danych statystycznych, dotyczących rolnictwa, opieka nad gospodarstwami, powstałem z przebudowy ustroju rolnego, współdziałanie w organizowaniu ubezpieczeń w rolnictwie, opieka nad spółkami wodnymi, pastwiskowymi i leśnymi.

Organy Izby Organami izby rolniczej były: rada izby, zarząd izby, prezes izby.

Wybór radców w okręgach wyborczych Do rady izby wybierano osoby przez zgromadzenia wyborcze, bez różnicy płci, które przy braku przeszkód, czyniących zadość następującym warunkom: ukończyły 30 lat, byli właścicielami, dzierżawcami (użytkownikami) lub kierownikami założonych w okręgu izby gospodarstw rolnych, pracowali w okręgu izby w dziedzinie rolnictwa i posiadali wykształcenie wyższe lub wykształcenie rolnicze co najmniej średnie.

Okręgi wyborcze z 1933 r. Dla przeprowadzenia wyborów radców ustanowiono 17 następujących okręgów wyborczych: I – rzeszowski, kolbuszowski, krośnieński, brzozowski, II – łańcucki, przeworski, niżański, tarnobrzeski, III – przemyski, dobromilski, liski, sanocki, IV – jarosławski, lubaczowski, V – gródecki, mościski, jaworowski, rudecki, VI – samborski, turczański, drohobycki, VII – rawski, sokalski, żółkiewski, VIII – lwowski, bobrecki, Lwów, IX – tarnopolski, skałacki, zbaraski, X – kamionecki, brodzki, radziechowski, XI – złoczowski, przemyślański, zborowski, XII – podhajecki, brzeżański, buczacki, XIII – kopyczyniecki, czortkowski, trembowelski, XIV – zaleszczycki, borszczowski, XV – kołomyjski, horodeński, śniałyński, koszowski, XVI – stanisławowski, tłumacki, nadwórniaski, kałuski, XVII – stryjski, rohatyński, doliński, żydaczowski.

Zmiany w Izbie z 1939 r. Na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1939 r. o zmianie statutu Lwowskiej Izby Rolniczej obszarem działalności Izby uczyniono woj. lwowskie. Ustalono następujące 13 okręgów wyborczychZarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 29 lipca 1939 r. o zmianie statutu Lwowskiej Izby Rolniczej. : I – lwowski, bóbrecki, Lwów, II – sokalski, żółkiewski, III – jarosławski, jaworowski, IV – rawski, lubaczowski, V – mościski, gródecki, VI – dobromilski, przemyski, Przemyśl, VII – drohobycki, turczański, Drohobycz, Borysław, VIII – leski, sanocki, IX – brzozowski, krośnieński, X – rzeszowski, Rzeszów, kolbuszowski, XI – rudecki, samborski, XII – łańcucki, przeworski, XIII – tarnobrzeski, niżański.

Powołanie izb w Stanisławowie i Tarnopolu w 1939 r. Na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z 1939 r. o utworzeniu izb rolniczych z siedzibami w Stanisławowie i Tarnopolu oraz o ustaleniu okręgów działalności tych izb powołano dwie odrębne izby obejmujących obszar woj. stanisławowskiego i woj. tarnopolskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 lipca 1939 r. o utworzeniu izb rolniczych z siedzibami w Stanisławowie i Tarnopolu oraz o ustaleniu okręgów działalności tych izb. .

Nadanie statuty izbie w Tarnopolu w 1939 r. Na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1939 r. o nadaniu statutu izbie rolniczej z siedzibą w Tarnopolu ustanowiono statutZarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 29 lipca 1939 r. o nadaniu statutu izbie rolniczej z siedzibą w Tarnopolu. .

Ustalono następujące 12 okręgów wyborczych: I – kamionecki, radziechowski, II – złoczowski, III – zborowski, brodzki, IV – brzeżański, przemyślański, V – podhajecki, VI – tarnopolski, Tarnopol, VII – skałacki, zbaraski, VIII – trembowalski, IX – kopyczyniecki, czortkowski, X – borszczowski, XI – buczacki, XII – zaleszczycki.

Przypisy

Kategoria:Izby rolnicze